Εντός του Απριλίου θα ενεργοποιηθεί το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) για 7 εκατ. Έλληνες φορολογούμενους.
Πρόκειται για μια νέα ψηφιακή πλατφόρμα μέσω της οποίας προβλέπεται να μπει τάξη στο κατακερματισμένο τοπίο των δηλώσεων και των κρατικών αρχείων, καθώς θα συγκεντρώνονται σε ένα σημείο όλα τα κρίσιμα στοιχεία σχετικά με την ιδιοκτησία και τη χρήση κάθε ακινήτου. Κατά αυτόν τον τρόπο, θα ανοίξει ο δρόμος για ταχύτερες αγοραπωλησίες αλλά και για σαρωτικούς ελέγχους με στόχο να εντοπιστούν «μαύρα» ενοίκια, αδήλωτα τετραγωνικά, «γκρίζες» ιδιοκτησίες αλλά και κρυφές εκμεταλλεύσεις.
Αξίζει να σημειωθεί πως κάθε φορά που θα κάνει κάποιος εγγραφή στο ΜΙΔΑ θα βλέπει όλες τις πληροφορίες για το ακίνητο του. Ενδεικτικά κάποια από αυτά αφορούν το είδος (κατοικία, οικόπεδο, αγροτεμάχιο, επαγγελματικό ακίνητο κλπ), την επιφάνεια, τη θέση, τον όροφο, ηλεκτροδοτούμενο, ημιτελές, εάν είναι κενό, μισθωμένο ή δωρεάν παραχωρημένο, τον Αριθμό Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ), τον Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ).
Επίσης επισημαίνεται πως θα γίνεται ταύτιση του Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ) με τον Κωδικό Αριθμό του Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ), ενώ σύμφωνα με το σχεδιασμό της ΑΑΔΕ οι φορολογούμενοι θα κληθούν να ελέγξουν την εικόνα της ακίνητης περιουσίας όπως αυτή θα έχει αποτυπωθεί στο ΜΙΔΑ.
Οι πολίτες που θα εντοπίσουν λάθη και παραλείψεις στην ακίνητη περιουσίας τους θα πρέπει να κάνουν τις απαιτούμενες διορθώσεις.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι φορολογούμενοι
Ωστόσο, οι φορολογούμενοι θα κληθούν για πρώτη φορά να δηλώσουν τη χρήση των ακινήτων τους. Δηλαδή, εάν τα σπίτια που κατέχουν είναι:
- Ιδιοκατοικούμενα: Οι φορολογούμενοι θα δηλώσουν την κατοικία που χρησιμοποιούν ως κύρια και εάν έχουν στην ιδιοκτησία τους και άλλες κατοικίες που χρησιμοποιούν ως δευτερεύουσα ή εξοχική κατοικία.
- Ιδιοχρησιμοποιούμενα: Αυτό αφορά ακίνητα που καλύπτουν κύριες επαγγελματικές ανάγκες του ιδιοκτήτη τους. Ενδεικτικά κάποια από αυτά είναι γραφεία ή καταστήματα.
- Δωρεάν παραχωρούμενα: Στην περίπτωση αυτή, οι ιδιοκτήτες παραχωρούν τη χρήση των ακινήτων τους χωρίς αντάλλαγμα σε γονείς, παιδιά, αδέρφια ή ακόμη και σε φίλους. Αφορολόγητη είναι η δωρεάν παραχώρηση κατοικίας έως 200 τ.μ. σε παιδιά ή γονείς ή το αντίστροφο ενώ η επιπλέον των 200 τετραγωνικών μέτρων παραχωρούμενη κατοικία φορολογείται. Ο φόρος υπολογίζεται στο τεκμαρτό εισόδημα το οποίο υπολογίζεται με ποσοστό 3% στην αντικειμενική αξία του παραχωρούμενου ακινήτου την τελευταία ημέρα του έτους φορολογίας. Με την ολοκλήρωση της απογραφής θα αποκαλυφθεί ο πραγματικός αριθμός των δωρεάν παραχωρούμενων ακινήτων αλλά και οι περιπτώσεις πίσω από τις οποίες υποκρύπτεται φοροδιαφυγή με αδήλωτα εισοδήματα.
- Μισθωμένα με μακροχρόνια ή βραχυχρόνια μίσθωση.
- «Κενά» ακίνητα: Για πρώτη φορά, θα καταγραφούν όλες οι κενές κατοικίες ώστε το δημόσιο να έχει πλήρη και ακριβή εικόνα για τα σπίτια που θα μπορούσαν να «πέσουν» στην αγορά για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος. Μόλις ολοκληρωθεί το Μητρώο και η απογραφή θα «τρέξουν» οι διασταυρώσεις στα ακίνητα που δηλώνονται ως κενά στο έντυπο Ε2 της φορολογικής δήλωσης με τα δεδομένα της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Ακίνητα με υψηλή κατανάλωση ρεύματος ενώ δηλώνονται κενά θα αποτελέσουν αντικείμενο ελέγχου από την ΑΑΔΕ. Η χρήση ηλεκτρικής ενέργειας θεωρείται πλέον αξιόπιστος δείκτης για τον εντοπισμό ψευδών δηλώσεων. Αν το ακίνητο έχει δηλωθεί κενό και ταυτόχρονα εμφανίζεται σταθερά μηνιαία κατανάλωση ενέργειας που υποδεικνύει χρήση του ακινήτου, τα προβλήματα για τους ιδιοκτήτες δεν θα αργήσουν να εμφανιστούν. Οι διασταυρώσεις θα είναι αυτοματοποιημένες με χρήση ψηφιακών εργαλείων και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης και τα αποτελέσματα θα οδηγούν είτε σε αποστολή ειδοποιήσεων για εξηγήσεις στους ιδιοκτήτες οι οποίοι δεν αποκλείεται να βρεθούν αντιμέτωποι με φόρους και πρόστιμα.
- Ακίνητα για τα οποία έχουν παραχωρηθεί τα δικαιώματα εκμετάλλευσης.
Ακίνητα με συμβάσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing): Πρόκειται κυρίως για επαγγελματικά κτίρια (γραφεία, αποθήκες, βιομηχανικά, ξενοδοχεία) που αποκτούν επιχειρήσεις/επαγγελματίες μέσω μιας εταιρείας leasing.
Στο επόμενο στάδιο της πλατφόρμας αναμένεται να συμπεριληφθούν και οι ενοικιαστές. Ο στόχος είναι να ταυτιστούν τα εκμισθούμενα ακίνητα με τις δηλώσεις των ιδιοκτητών.
Τα ενοίκια
Ωστόσο το μέτρο της υποχρεωτικής πληρωμής των ενοικίων μέσω του τραπεζικού συστήματος μετατίθεται για ακόμα ένα εξάμηνο, δηλαδή για την 1η Οκτωβρίου ,αντί για την 1η Απριλίου που προέβλεπε ο αρχικός προγραμματισμός του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟ).
Επίσης επισημαίνεται πως για να ολοκληρωθεί το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, θα πρέπει να δηλώνονται οι τραπεζικοί λογαριασμοί μέσω των οποίων θα εισπράττονται τα ενοίκια. Η συγκεκριμένη χαρτογράφηση θεωρείται κρίσιμη για την ομαλή λειτουργία του συστήματος, κυρίως σε περιπτώσεις συνιδιοκτησίας, όπου θα πρέπει να αποσαφηνιστεί ποιος λογαριασμός θα χρησιμοποιείται για την καταβολή του μισθώματος.
Μάλιστα ο σκοπός του μέτρου της υποχρεωτικής πληρωμής ενοικίων μέσω τραπεζικού συστήματος είναι να διαμορφωθεί ένα πιο διαφανές και οργανωμένο πλαίσιο στην αγορά μισθώσεων, προκειμένου να ενισχυθεί η αξιοπιστία των συναλλαγών και να περιοριστούν τα περιθώρια φοροδιαφυγής στα εισοδήματα από ακίνητα.
Παρόλο που υπάρχουν δυσκολίες στο στάδιο της μετάβασης, η εφαρμογή του μέτρου θεωρείται αναγκαία για τον δραστικό περιορισμό των «μαύρων» μισθωμάτων, τα οποία οδηγούν σε μέσο δηλωθέν μηνιαίο ενοίκιο 250 ευρώ, κάτι που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Οι κυρώσεις
Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να τονιστεί πως, η υποχρεωτική πληρωμή των ενοικίων μέσω τραπεζών θα συνοδεύεται με κυρώσεις για τους φορολογούμενους (ενοικιαστές και ιδιοκτήτες ακινήτων) που θα εξακολουθούν να πραγματοποιούν τις συναλλαγές τους με μετρητά. Ειδικότερα:
- Εκτός των χορηγήσεων των οικονομικών ενισχύσεων και των εκπτώσεων που προβλέπονται θα βρεθούν οι εν λόγω φορολογούμενοι.
- Η ηλεκτρονική πληρωμή θα είναι βασική προϋπόθεση για κάθε οικονομική ενίσχυση ή έκπτωση για τους ενοικιαστές και για τους ιδιοκτήτες ακινήτων
- Οι ενοικιαστές που επιμένουν σε πληρωμή «στο χέρι» ή που δεν καταθέτουν το μίσθωμα μέσω τράπεζας, παρότι πληρούν τα κριτήρια, θα πρέπει να γνωρίζουν πως θα αποκλειστούν από:
-το στεγαστικό επίδομα
-το νέο ετήσιο βοήθημα ενός ενοικίου έως 800 ευρώ (με προσαύξηση 50 ευρώ ανά προστατευόμενο τέκνο), το οποίο καταβάλλεται σε όσους δηλώνουν κανονικά τα ενοίκιά τους.
- Οι ιδιοκτήτες που νοικιάζουν ακίνητα και λαμβάνουν μισθώματα σε μετρητά δεν θα λαμβάνουν την έκπτωση 5% στο ακαθάριστο εισόδημα από ενοίκια. Υπενθυμίζεται πως αυτή υπολογίζεται αυτόματα χωρίς την προσκόμιση δικαιολογητικών.
- Οι επιχειρήσεις που καταβάλλουν επαγγελματικό ενοίκιο, χωρίς τραπεζική πληρωμή, δεν θα μπορούν να το εμφανίζουν να εκπίπτει ως δαπάνη από τα ακαθάριστα έσοδά τους.