Αλλάζει εποχή η ελληνική βιοτεχνία και η επόμενη μάχη δεν θα κριθεί μόνο από το κόστος παραγωγής.
Θα κριθεί από το κατά πόσο οι επιχειρήσεις θα επενδύσουν στις δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού, στην πιστοποίηση των τεχνικών επαγγελμάτων, στην τεχνολογική αναβάθμιση και στην αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών και της Τεχνητής Νοημοσύνης, σε μια περίοδο που η έλλειψη εξειδικευμένων τεχνιτών εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ελληνική παραγωγή.
Αυτό προκύπτει από την τελευταία κλαδική έρευνα του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας (ΒΕΑ), η οποία αποτυπώνει την εικόνα σε εννέα βασικούς παραγωγικούς κλάδους. Παρά τις διαφορετικές επιδόσεις κάθε κλάδου, η έρευνα αναδεικνύει μια αγορά δύο ταχυτήτων.
Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι επιχειρήσεις που εξακολουθούν να πιέζονται από το αυξημένο κόστος παραγωγής, τη δυσκολία πρόσβασης στη χρηματοδότηση, τη γραφειοκρατία και την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού. Από την άλλη, επιχειρήσεις που επενδύουν στην καινοτομία, στην εξειδίκευση, στις πιστοποιήσεις, στην εξωστρέφεια και στην παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας ενισχύουν σταδιακά την ανταγωνιστικότητά τους.
Στο μικροσκόπιο της έρευνας βρέθηκαν η αρτοποιία και ζαχαροπλαστική, τα συνεργεία αυτοκινήτων, οι κατασκευές, οι αλουμινοκατασκευές και οι υαλοπίνακες, τα πλαστικά, τα καλούπια και τα μηχανουργεία, η κλωστοϋφαντουργία, οι γραφικές τέχνες και εκτυπώσεις, η αργυροχρυσοχοΐα και η βιομηχανία τροφίμων και ποτών.
Τα βασικά ευρήματα ανά κλάδο
- Αρτοποιία – Ζαχαροπλαστική: Παρά τη μείωση του κύκλου εργασιών κατά 1,3% το 2025, στα 849 εκατ. ευρώ, ο κλάδος παραμένει ανθεκτικός. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αυξήσεις που φθάνουν έως και 400% σε βασικές πρώτες ύλες, άνοδο 61% στη ζάχαρη και ενεργειακό κόστος αυξημένο κατά 60%-80%, γεγονός που συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους. Το 86% των επιχειρήσεων καταγράφει μείωση της κατανάλωσης λόγω ακρίβειας, ενώ η αγορά στρέφεται σταδιακά προς προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, τα οποία προσφέρουν μεγαλύτερα περιθώρια κέρδους και ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
- Συνεργεία αυτοκινήτων: Περισσότερο από το 95% των επιχειρήσεων είναι οικογενειακές ή ατομικές. Ο κύκλος εργασιών αυξήθηκε κατά 2,4% το 2025, καθώς ο κλάδος εξυπηρετεί τον γηραιότερο στόλο οχημάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Την ίδια ώρα, το 92% δηλώνει ότι δυσκολεύεται να βρει εξειδικευμένους τεχνικούς, ενώ μόλις το 22% έχει εκπαιδεύσει προσωπικό στις τεχνολογίες της ηλεκτροκίνησης, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για συνεχή κατάρτιση και πιστοποίηση δεξιοτήτων.
- Κατασκευές: Με επενδύσεις 24,3 δισ. ευρώ και συμμετοχή περίπου 6% στο ΑΕΠ, ο κλάδος βρίσκεται σε τροχιά ανάπτυξης. Παράλληλα, όμως, το 88% των επιχειρήσεων αναφέρει καθυστερήσεις στις πληρωμές, ενώ σχεδόν οκτώ στις δέκα θεωρούν ότι η γραφειοκρατία περιορίζει την αναπτυξιακή τους προοπτική. Η παραγωγικότητα εξακολουθεί να υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου, γεγονός που καθιστά αναγκαία την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού.
- Αλουμινοκατασκευές – Υαλοπίνακες: Ο πρώτος εξαγωγικός κλάδος της χώρας, με εξαγωγές 2,9 δισ. ευρώ το 2025, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της δυναμικής της ελληνικής μεταποίησης. Παρά την αυξημένη ζήτηση, περισσότερο από το 78% των επιχειρήσεων αναφέρει σημαντικές ανατιμήσεις στις πρώτες ύλες, ενώ σχεδόν εννέα στις δέκα δηλώνουν ότι δεν διαθέτουν επαρκή πρόσβαση σε χρηματοδότηση για νέες επενδύσεις. Οι επιχειρήσεις που επενδύουν σε ενεργειακές εφαρμογές, πιστοποιήσεις και τεχνολογική αναβάθμιση ενισχύουν διαρκώς τη διεθνή παρουσία τους.
- Πλαστικά – Καλούπια – Μηχανουργεία: Με κύκλο εργασιών που υπερβαίνει τα 2,5 δισ. ευρώ στα πλαστικά και τα 1,39 δισ. ευρώ στην κατασκευή μηχανημάτων και κατεργασία μετάλλων, ο κλάδος στηρίζεται ολοένα περισσότερο στην καινοτομία. Επιπλέον, το 97% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι δυσκολεύεται να βρει προσωπικό υψηλής εξειδίκευσης, ενώ αντίστοιχο ποσοστό αναφέρει περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση για τον εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία των νέων τεχνολογιών και της διαρκούς κατάρτισης.
- Κλωστοϋφαντουργία: Η συνολική αξία της αλυσίδας διαμορφώθηκε σε περίπου 1,3 δισ. ευρώ το 2025, με τις εξαγωγές να κατευθύνονται κυρίως στις αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Την ίδια ώρα, το 75% των επιχειρήσεων θεωρεί ότι ο διεθνής ανταγωνισμός επηρεάζει σημαντικά τη δραστηριότητά του, ενώ το 80% αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εξεύρεση εξειδικευμένου προσωπικού. Η στροφή σε τεχνικά υφάσματα, βιώσιμες λύσεις και εξειδικευμένα προϊόντα δημιουργεί νέες προοπτικές ανάπτυξης.
- Γραφικές Τέχνες – Εκτυπώσεις: Η παραγωγή αυξήθηκε κατά 3,1% το 2025, με αιχμή τη συσκευασία, τις ετικέτες και τις εξειδικευμένες εκτυπώσεις. Παράλληλα, το 87% των επιχειρήσεων αναφέρει ότι η ψηφιοποίηση έχει περιορίσει τη ζήτηση για τα παραδοσιακά έντυπα, ενώ το αυξημένο κόστος χαρτιού και αναλωσίμων συνεχίζει να επιβαρύνει τη λειτουργία τους. Η στροφή στις ψηφιακές και προσωποποιημένες εκτυπώσεις αποτελεί πλέον τη βασική αναπτυξιακή κατεύθυνση του κλάδου.
- Αργυροχρυσοχοΐα: Παρά τη διαχρονικά ισχυρή δημιουργική ταυτότητα του ελληνικού κοσμήματος, ο κλάδος βρίσκεται αντιμέτωπος με την εκρηκτική αύξηση των τιμών των πολύτιμων μετάλλων και τις φορολογικές επιβαρύνσεις. Πάνω από το 86% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι οι ανατιμήσεις σε χρυσό και ασήμι επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία τους, ενώ το 97% θεωρεί ότι το φορολογικό και κανονιστικό πλαίσιο αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη. Η ενίσχυση των εξαγωγών, του ηλεκτρονικού εμπορίου και των επώνυμων προϊόντων υψηλής ποιότητας αποτελεί τη βασική στρατηγική προσαρμογής.
- Τρόφιμα – Ποτά: Με κύκλο εργασιών 26,1 δισ. ευρώ το 2025 και περίπου 165.000 εργαζόμενους, η βιομηχανία τροφίμων και ποτών παραμένει ένας από τους ισχυρότερους παραγωγικούς κλάδους της χώρας. Ωστόσο, το 60% των επιχειρήσεων αναφέρει σημαντική αύξηση του κόστους πρώτων υλών, ενώ οι μισές δηλώνουν μείωση του κύκλου εργασιών την τελευταία διετία. Η ενίσχυση της ποιότητας, της πιστοποίησης, της εξωστρέφειας και της ψηφιακής οργάνωσης της παραγωγής προβάλλει ως βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας.
Τελικά, η εικόνα που προκύπτει από τους εννέα κλάδους δείχνει ότι η ελληνική βιοτεχνία εισέρχεται σε μια νέα φάση. Οι επιχειρήσεις που επενδύουν στις δεξιότητες, στις πιστοποιήσεις, στις ψηφιακές τεχνολογίες και στην παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας αποκτούν σαφές ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.