Μια ανάσα από την κατάκτηση της βαθμίδας Α στα ομόλογα βρίσκεται η Ελλάδα, όμως προηγουμένως καλείται να αντιμετωπίσει μια σειρά από σημαντικές προκλήσεις.
Της ΣΙΣΣΥΣ ΣΤΑΥΡΟΠΙΕΡΡΑΚΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews
Σε τροχιά σταδιακής μετάβασης προς την πιστοληπτική βαθμίδα Α εισέρχεται πλέον η Ελλάδα. Δεκαέξι χρόνια μετά τη βαθιά κρίση της προηγούμενης δεκαετίας, η χώρα διεκδικεί την εδραίωσή της στην ανώτερη κατηγορία οικονομικής αξιοπιστίας.
Η αναβάθμιση της Ελλάδας από τη Scope στη βαθμίδα BBB+, σε συνδυασμό με τη διατήρηση της αξιολόγησης Baa3 από τη Moody’s και την αναβάθμιση των προοπτικών της σε θετικές, επιβεβαιώνει ότι η ελληνική οικονομία έχει απομακρυνθεί οριστικά από την εποχή κατά την οποία η πιστοληπτική ικανότητα της χώρας τελούσε υπό διαρκή αμφισβήτηση. Η απόσταση από την κορυφαία κατηγορία χρειάζεται χρόνο για να καλυφθεί, ωστόσο η Ελλάδα βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν από τη βαθμίδα Α- στην κλίμακα της Scope. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί αναγνώριση της δημοσιονομικής προσαρμογής, της σημαντικής αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους, της εξυγίανσης του τραπεζικού συστήματος και της ανθεκτικότητας που επέδειξε η οικονομία απέναντι στις διαδοχικές διεθνείς κρίσεις.
Στοιχήματα
Ωστόσο, το επόμενο βήμα δεν θα κριθεί μόνο από τη διατήρηση των θετικών δημοσιονομικών επιδόσεων, αλλά και από την ικανότητα της χώρας να μετατρέψει τη σημερινή δυναμική σε διατηρήσιμη ανάπτυξη.
Σύμφωνα με τους οίκους αξιολόγησης, τα βασικά κλειδιά για την κατάκτηση της βαθμίδας Α είναι η σταθερή μείωση του δημόσιου χρέους, μέσω πρωτογενών πλεονασμάτων και πρόωρων αποπληρωμών, καθώς και η διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Παράλληλα, απαιτείται ένα αξιόπιστο πολυετές πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, το οποίο θα αυξήσει την παραγωγικότητα και τον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας. Καθοριστική σημασία έχουν οι παραγωγικές επενδύσεις, η επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης, η σταθερότητα του φορολογικού συστήματος, η αποτελεσματικότερη δημόσια διοίκηση και ο περαιτέρω περιορισμός της φοροδιαφυγής. Σημαντικό εμπόδιο είναι το υψηλό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο αντανακλά τη χαμηλή εγχώρια αποταμίευση, την ισχυρή εξάρτηση από εισαγωγές και το υψηλό ενεργειακό κόστος. Η Scope εκτιμά ότι το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών μπορεί να παραμείνει στο 5%-6% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα. Για να περιοριστεί, η Ελλάδα χρειάζεται περισσότερες εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας, υποκατάσταση μέρους των ενεργειακών εισαγωγών, ανάπτυξη δικτύων και συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας και μεγαλύτερη διαφοροποίηση της παραγωγικής βάσης πέρα από τον τουρισμό.
Προϋποθέσεις
Σύμφωνα με στελέχη του οικονομικού επιτελείου, για να ολοκληρώσει αυτήν τη διαδρομή η Ελλάδα θα χρειαστεί υψηλότερη παραγωγικότητα, χαμηλότερο δημόσιο χρέος, ισχυρότερους θεσμούς και μικρότερες εξωτερικές ανισορροπίες. Εάν μέσα στην επόμενη διετία αποδείξει ότι μπορεί να αναπτύσσεται με διατηρήσιμο τρόπο και μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, διατηρώντας ταυτόχρονα τη δημοσιονομική αξιοπιστία της, τότε η ελληνική οικονομία θα έχει τις προϋποθέσεις να αλλάξει κατηγορία.
Η κατάκτηση της βαθμίδας Α θα μπορούσε να μειώσει περαιτέρω το κόστος δανεισμού τόσο για το Δημόσιο όσο και για τις ελληνικές επιχειρήσεις, διευρύνοντας παράλληλα την επενδυτική βάση της χώρας με θεσμικά κεφάλαια μακροπρόθεσμου ορίζοντα.
Καταλύτης
Στην ίδια κατεύθυνση λειτουργεί και η αναβάθμιση της ελληνικής κεφαλαιαγοράς σε καθεστώς ανεπτυγμένης αγοράς. Η αναταξινόμηση του Χρηματιστηρίου Αθηνών από τον FTSE Russell, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 21 Σεπτεμβρίου 2026, καθώς και η απόφαση του MSCI να εντάξει την Ελλάδα στις ανεπτυγμένες αγορές από τον Μάιο του 2027, αποτελούν ένα ακόμη ισχυρό μήνυμα επιστροφής στην ευρωπαϊκή οικονομική κανονικότητα.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει, όμως, τη διεθνή προβολή της ελληνικής αγοράς και επιτρέπει την προσέγγιση μιας διαφορετικής και ευρύτερης κατηγορίας θεσμικών επενδυτών, οι οποίοι τοποθετούνται αποκλειστικά ή κυρίως σε ανεπτυγμένες αγορές. Παράλληλα, μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ρευστότητας, στην αύξηση της διαφάνειας και στην περαιτέρω σύγκλιση των εισηγμένων επιχειρήσεων με τα διεθνή πρότυπα εταιρικής διακυβέρνησης. Η αναβάθμιση του Χρηματιστηρίου και η βελτίωση της πιστοληπτικής αξιολόγησης λειτουργούν συμπληρωματικά, καθώς διευκολύνουν την πρόσβαση των επιχειρήσεων σε επενδυτικά κεφάλαια, ενώ περιορίζουν το κόστος χρηματοδότησης.
Ο ορίζοντας
Ρεαλιστικά, η Ελλάδα θα μπορούσε να φτάσει στην κατηγορία Α μέσα στα επόμενα δύο έως τρία χρόνια, τουλάχιστον από ορισμένους οίκους αξιολόγησης, εφόσον συνεχιστούν η μείωση του χρέους, η επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων και η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων.
Η Scope αξιολογεί ήδη τη χώρα με BBB+, δηλαδή μόλις μία βαθμίδα πριν από το Α-. Μια νέα αναβάθμιση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μέσα στους επόμενους 18 έως 36 μήνες, εάν αποδειχθεί ότι οι επενδύσεις αυξάνουν μόνιμα την παραγωγικότητα και ότι περιορίζονται οι εξωτερικές ανισορροπίες.
Η Moody’s διατηρεί την Ελλάδα στη βαθμίδα Baa3 με θετικές προοπτικές. Για να φτάσει η χώρα στο A3 απαιτούνται τρεις διαδοχικές αναβαθμίσεις – Baa2, Baa1 και στη συνέχεια A3. Επομένως, ο χρονικός ορίζοντας είναι πιθανό να είναι μεγαλύτερος σε σχέση με τη Scope και θα εξαρτηθεί από τη συνέπεια της οικονομικής πολιτικής και την ανθεκτικότητα της ανάπτυξης μετά το Ταμείο Ανάκαμψης.
Η DBRS και η R&I αξιολογούν την Ελλάδα με BBB και θετικές προοπτικές. Αυτό σημαίνει ότι είναι πιθανό να προηγηθεί αναβάθμιση στη βαθμίδα BBB+, πριν ανοίξει ο δρόμος για μια επόμενη κίνηση προς το Α-.
Η S&P και η Fitch βρίσκονται επίσης στη βαθμίδα BBB, με σταθερές προοπτικές. Πριν από οποιαδήποτε αναβάθμιση, είναι πιθανό να προηγηθεί η αλλαγή των προοπτικών σε θετικές. Οι επόμενες προγραμματισμένες αξιολογήσεις τους αναμένονται στις 23 Οκτωβρίου και στις 6 Νοεμβρίου 2026 αντίστοιχα.