Σημαντική επιβράδυνση παρουσιάζει ο ρυθμός υποχώρησης των γεννήσεων στην Ελλάδα το πρώτο οκτάμηνο του 2026, βάσει των στοιχείων των ληξιαρχείων του Υπουργείου Εσωτερικών. Κατά το διάστημα Ιανουαρίου – Αυγούστου σημειώθηκαν 43.339 γεννήσεις, αριθμός που με απλή ετήσια προβολή αντιστοιχεί σε περίπου 65.006 γεννήσεις. Ωστόσο, η τελική επίδοση αναμένεται να είναι σχετικά υψηλότερη, καθώς ο Δεκέμβριος καταγράφει διαχρονικά περισσότερες γεννήσεις σε σχέση με τον μέσο μηνιαίο ρυθμό.
Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο αριθμός γεννήσεων θα είναι μειωμένος σε σχέση με πέρυσι, αλλά αισθητά λιγότερο από όσο τα προηγούμενα χρόνια. Η σύγκριση με το 2025 δείχνει ότι οι γεννήσεις στην Ελλάδα είχαν υποχωρήσει σε μόλις 66.532, που ήταν οι λιγότερες από το 2013 – καθώς τότε είχαν καταγραφεί 64.568 γεννήσεις. Ωστόσο παρά την ανάκαμψη που μεσολάβησε μετά τη μεγάλη οικονομική κρίση, από την εποχή της πανδημίας και μετά ο αριθμός των γεννήσεων υποχωρεί σταθερά: από 86.390 γεννήσεις το 2021, σε 77.106 το 2022, σε 72.244 το 2023, σε 69.675 το 2024.
Εφόσον η τάση του πρώτου οκταμήνου διατηρηθεί μέχρι το τέλος του 2026, η ετήσια πτώση των γεννήσεων αναμένεται να επιβραδυνθεί κατά 50% σε σχέση με την τελευταία τριετία. Συγκεκριμένα, ενώ η μείωση ξεπερνούσε τις 3.000 γεννήσεις ετησίως, το 2026 εκτιμάται πως θα περιοριστεί στις περίπου 1.500. Παρότι τα στοιχεία των ληξιαρχείων αποτελούν διοικητικές καταγραφές και όχι πλήρη δημογραφική μελέτη, προσφέρουν πολύτιμες ενδείξεις για την αξιολόγηση και τη χάραξη στοχευμένων πολιτικών στήριξης της οικογένειας.
Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Γενική Γραμματέας της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, Δήμητρα-Ινές Αγγελή «η μείωση κατά 50% στον ρυθμό μείωσης των γεννήσεων αποτελεί μια εξαιρετικά θετική εξέλιξη, καθώς δείχνει σαφή πρόοδο και καταγράφει τάσεις αντιστροφής του δημογραφικού προβλήματος. Αυτή η δυναμική, όπως αποδεικνύεται για το έτος 2026 με γνώμονα το αρχείο των ληξιαρχικών πράξεων του Υπουργείου Εσωτερικών, συνδέεται άμεσα με τα οικονομικά, εργασιακά και κοινωνικού χαρακτήρα μέτρα στήριξης της οικογένειας που αργά αλλά σταθερά παίρνει η κυβέρνηση. Αν η πορεία αυτή συνεχιστεί, μπορεί να οδηγήσει στην επιστροφή στο μοντέλο της παραδοσιακής οικογένειας με παιδιά. Οι στοχευμένες αυτές παρεμβάσεις αποκαθιστούν την εμπιστοσύνη των νέων ζευγαριών, ενισχύοντας τον κοινωνικό ιστό και θέτοντας τις βάσεις για την πληθυσμιακή αναγέννηση της χώρας» τονίζει η ίδια.
Πρώτη ένδειξη αλλαγής
Από το 2019 έως το 2025 εφαρμόστηκε ένα πλέγμα παρεμβάσεων για τη στήριξη των οικογενειών. Ενδεικτικά περιλαμβάνονται:
- εφάπαξ επίδομα γέννησης, με προσαύξηση 300-500 ευρώ για κάθε επόμενο παιδί,
- αύξηση αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων (70 ευρώ για κάθε παιδί),
- πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς», ενίσχυση των vouchers για βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς,
- διεύρυνση των προγραμμάτων κοινωνικού τουρισμού,
- αδεια μητρότητας εννέα μηνών και άδεια πατρότητας 14 ημερών,
- τετράμηνη γονική άδεια και σε ευέλικτες μορφές εργασίας για γονείς,
- φορολογικές ελαφρύνσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών,
- αύξηση του αφορολόγητου ορίου κατά 1.000 ευρώ για κάθε παιδί,
- Στεγαστικό πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους για τρίτεκνους -πολύτεκνους,
- κίνητρα για επιχειρήσεις που στηρίζουν εργαζόμενους γονείς,
- Ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας (ΚΟΤ Γ) για πολύτεκνες οικογένειες,
- βοήθημα 1.000 ευρώ για αγρότισσες των οποίων τα παιδιά εισάγονται στο πανεπιστήμιο κλπ.
Τι έρχεται για οικογένειες με παιδιά
Το νέο πακέτο μέτρων που εξαγγέλθηκε στη ΔΕΘ μεταφέρει το βάρος από την εφάπαξ ενίσχυση, στη μόνιμη ελάφρυνση και στήριξη στις οικογένειες των παιδιών. Η βασική αλλαγή είναι η φορολογική μεταχείριση των τρίτεκνων και των πολύτεκνων οικογενειών. Πριν από το τέλος του 2026 προβλέπεται να θεσμοθετηθούν:
Μηδενικός φόρος για τρίτεκνους έως 20.000 ευρώ
Μηδενίζεται ή μειώνεται δραστικά ο φόρος για τρίτεκνους, στα εισοδήματα που αποκτώνται από 1.1.2027 . Στην πράξη το αφορολόγητο για οικογένεια με τρία παιδιά αυξάνεται κατά 11.000 ευρώ.
Για τρίτεκνο με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ, ο οποίος με το προηγούμενο καθεστώς κατέβαλλε φόρο 620 ευρώ, η νέα ρύθμιση μηδενίζει τον φόρο.
Το όφελος θα αποτυπώνεται στη μισθοδοσία των μισθωτών και συνταξιούχων κάθε μήνα, ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αγρότες θα το διαπιστώσουν κατά την εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων. Για παράδειγμα, τρίτεκνος ελεύθερος επαγγελματίας με ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ, πλήρωνε φόρο 1.350 ευρώ που πλέον μηδενίζεται. Η ρύθμιση ευνοεί ιδιαίτερα τους περίπου 34.000 τρίτεκνους επαγγελματίες που υπάγονται στην τεκμαρτή φορολόγηση.
Ωστόσο ωφελούνται και όλοι όσοι δηλώνουν υψηλότερα εισοδήματα, καθώς ξεκινούν να φορολογούνται πάνω από το όριο των 20.000 ευρώ. Για παράδειγμα, τρίτεκνος μισθωτός με ετήσιο εισόδημα 30.000 ευρώ είχε φόρο 2.820 ευρώ και από το 2027 θα πληρώνει 1.020 ευρώ, κερδίζοντας 1.800 ευρώ το χρόνο.
Μεγαλύτερη ενίσχυση για πολύτεκνους
Ο μηδενικός φορολογικός συντελεστής για εισόδημα έως 20.000 ευρώ ισχύει πλέον ήδη , με το αφορολόγητο να διαμορφώνεται σε 27.100 ευρώ για το 2026, έναντι 13.000 ευρώ το 2025.
Το νέο μέτρο όμως που θα νομοθετηθεί για πρώτη φορά, αφορά αύξηση στο επίδομα γέννησης κατά 1.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί, από το τέταρτο και μετά.
Για την ακρίβεια, δεν προβλέπεται απλώς «αύξηση 1.000 ευρώ για κάθε παιδί» αλλά το επίδομα γέννησης προσαυξάνεται κλιμακωτά επιπλέον 1.000 ευρώ για κάθε επόμενο παιδί.
Μέχρι σήμερα, το επίδομα είχε διαμορφωθεί ως εξής:
- 2.400 ευρώ για το πρώτο παιδί.
- 2.700 ευρώ για το δεύτερο.
- 3.000 ευρώ για το τρίτο.
- 3.500 ευρώ για το τέταρτο και κάθε επόμενο παιδί.
Με τη νέα ρύθμιση, το ποσό συνεχίζει να αυξάνεται μετά το τέταρτο παιδί:
- 4.500 ευρώ για το τέταρτο παιδί.
- 5.500 ευρώ για το πέμπτο παιδί.
- 6.500 ευρώ για το έκτο παιδί.
- 7.500 ευρώ για το έβδομο παιδί και ούτω καθεξής.
Για παράδειγμα το 14ο παιδί το οποίο απέκτησε τον Ιούλιο εφέτος μία οικογένεια στην Καβάλα δικαιούται επίδομα 14.500 ευρώ, δηλαδή 11.000 ευρώ επιπλέον που θα τα λάβει αναδρομικά.
Η διαφοροποίηση αυτή σηματοδοτεί αλλαγή φιλοσοφίας: η πολιτεία δεν περιορίζεται πλέον στην ενίσχυση της πρώτης γέννησης, αλλά επιχειρεί να στηρίξει περισσότερο τις οικογένειες που αποφασίζουν να αποκτήσουν τρίτο, τέταρτο ή και περισσότερα παιδιά.
Επενδυτικός λογαριασμός για τη νέα γενιά
Θεσμοθετείται ειδικός επενδυτικός λογαριασμός όπου οι γονείς μπορούν να ανοίξουν για τα βρέφη κατά τα πρώτα δύο έτη από τη γέννησή τους. Η πολιτεία θα βάζει στο λογαριασμό αυτόν, ποσό ίσο με αυτό που καταθέτει κάθε χρόνο ο γονέας και μέχρι 1.200 ευρώ ετησίως, μέχρι τη συμπλήρωση των 18 ετών. Τα ποσά της κρατικής συνεισφοράς θα πιστώνονται περιοδικά στους λογαριασμούς από το Υπουργείο Οικονομικών.
Για παράδειγμα, γονέας βρέφους που γεννήθηκε το 2026 και ανοίγει εντός του 2027 επενδυτικό λογαριασμό, καταθέτει ποσό 1.200 ευρώ κατ’ έτος τα έτη 2027 έως 2031, 1.320 ευρώ τα έτη 2032 έως 2036, 1.452 τα έτη 2037 έως 2041 και 1.597 ευρώ από το 2042 έως το 2044. Συνολικά στον επενδυτικό λογαριασμό θα έχουν κατατεθεί στα 18 έτη 49.304 ευρώ εκ των οποίων 24.652 θα έχουν δοθεί για το παιδί από το κράτος.
Στέγαση και μεγαλύτερα σπίτια
Στο μέτωπο της στέγασης, διευρύνονται τα φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες που διαθέτουν κενές κατοικίες σε μακροχρόνια μίσθωση. Για τις τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες αυξάνεται το όριο των 120 τετραγωνικών μέτρων, κατά 20 τετραγωνικά μέτρα για κάθε εξαρτώμενο παιδί πάνω από τα δύο.
Επιπλέον προβλέπεται ότι, όπως και σε προηγούμενα στεγαστικά προγράμματα, θα ισχύσουν προνομιακοί όροι ένταξης στο νέο «Σπίτι μου ΙΙΙ» για μέλη πολύτεκνων οικογενειών.
Η ρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα πρακτικό πρόβλημα: τα μεγαλύτερα νοικοκυριά χρειάζονται μεγαλύτερες κατοικίες, οι οποίες συχνά είναι ακριβότερες ή δεν καλύπτονται από τα υφιστάμενα κίνητρα.
Η επόμενη δοκιμασία
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι νέες ρυθμίσεις θα επηρεάσουν τις αποφάσεις των ζευγαριών ή απλώς θα περιορίσουν το κόστος για οικογένειες που έχουν ήδη αποκτήσει παιδιά.
Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η γενική γραμματέας της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, Δήμητρα-Ινές Αγγελή «το δημογραφικό ζήτημα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικονομία, την αγορά εργασίας, την βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Για την ανατροπή του πληθυσμιακού ελλείμματος απαιτούνται τολμηρά επόμενα βήματα και ένα “Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Οικογένεια”. Η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο είναι σημαντική για την βιωσιμότητα κάθε χώρας και η απόδοση δεν είναι τόσο χρονοβόρα όσο την θεωρούν τα οικονομικά μοντέλα αν γίνουν οι σωστές κινήσεις και σταματήσουμε να θεωρούμε τις οικογενειακές πολιτικές, “πρόνοια” κατά της φτώχειας».