Από τις αρχές του 2027 ο ΕΦΚΑ θα σκανάρει 350.000 ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες κάθε 60 ημέρες, για να μη συσσωρεύονται διαφορές στις ασφαλιστικές υποχρεώσεις τους.
Της ΑΡΓΥΡΩΣ Κ. ΜΑΥΡΟΥΛΗ – ΠΗΓΗ: Realnews
Νέο σύστημα εκκαθάρισης ασφαλιστικών εισφορών θέτει σε εφαρμογή από τις αρχές του 2027 ο ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης για περίπου 350.000 ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες με παράλληλη μισθωτή απασχόληση, με στόχο οι χρεωστικές ή πιστωτικές διαφορές να εντοπίζονται νωρίτερα και να μην απαιτείται πλέον η αναμονή της ετήσιας εκκαθάρισης.
Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, η εκκαθάριση των εισφορών θα πραγματοποιείται ανά δίμηνο, αντί για μία φορά τον χρόνο, όπως συμβαίνει σήμερα. Η αλλαγή θα επιτρέπει τον ταχύτερο προσδιορισμό των ασφαλιστικών υποχρεώσεων, περιορίζοντας τη συσσώρευση διαφορών για μεγάλο χρονικό διάστημα και επιταχύνοντας παράλληλα τον εντοπισμό πιστωτικών υπολοίπων για ασφαλισμένους που έχουν καταβάλει περισσότερες εισφορές από αυτές που τελικά τους αναλογούν.
Στόχος του διοικητή του e-ΕΦΚΑ, Αλέξανδρου Βαρβέρη, είναι ο e-ΕΦΚΑ να διασταυρώνει σε πολύ μικρότερα χρονικά διαστήματα τις εισφορές που καταβάλλονται μέσω της μισθωτής απασχόλησης με τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις που απορρέουν από την παράλληλη άσκηση ελεύθερου επαγγέλματος, αυτοαπασχόλησης ή αγροτικής δραστηριότητας. Ετσι, ο ασφαλισμένος θα γνωρίζει μέσα στη διάρκεια του έτους εάν προκύπτει πρόσθετη οφειλή ή πιστωτικό υπόλοιπο, αντί να βρίσκεται αρκετούς μήνες αργότερα αντιμέτωπος με το αποτέλεσμα μιας συνολικής ετήσιας εκκαθάρισης.
Το όριο
Σήμερα, η διαδικασία εκκαθάρισης για τους ασφαλισμένους με παράλληλη δραστηριότητα πραγματοποιείται σε ετήσια βάση. Ο e-ΕΦΚΑ συγκεντρώνει τα στοιχεία των εισφορών από τη μισθωτή απασχόληση και τα αντιπαραβάλλει με τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις που προκύπτουν από την παράλληλη μη μισθωτή δραστηριότητα.
Η χρονική απόσταση μεταξύ της καταβολής των εισφορών και της τελικής εκκαθάρισης έχει ως αποτέλεσμα οι ασφαλισμένοι να πληροφορούνται εκ των υστέρων εάν υπάρχει διαφορά που πρέπει να καταβληθεί ή το ποσό προς επιστροφή. Με το νέο σύστημα η συγκεκριμένη διαδικασία θα πραγματοποιείται ανά δύο μήνες. Τα δεδομένα από τη μισθωτή απασχόληση θα διασταυρώνονται με τις υποχρεώσεις του ασφαλισμένου ως μη μισθωτού και το αποτέλεσμα θα αποτυπώνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους που έχουν παράλληλα μισθωτή απασχόληση, οι εισφορές που καταβάλλονται μέσω της μισθωτής εργασίας λαμβάνονται υπ’ όψιν για την κάλυψη της ασφαλιστικής τους υποχρέωσης ως μη μισθωτών. Με βάση το ισχύον πλαίσιο, το κατώτατο όριο για την παράλληλη ασφάλιση συνδέεται με τη δεύτερη ασφαλιστική κατηγορία. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι συνολικές μηνιαίες εισφορές της δεύτερης κατηγορίας για κύρια σύνταξη, υγειονομική περίθαλψη και την εισφορά των 10 ευρώ υπέρ ανεργίας διαμορφώνονται στα 311,18 ευρώ.
Κατά την εκκαθάριση, ο e-ΕΦΚΑ εξετάζει τις εισφορές που έχουν καταβληθεί από τη μισθωτή απασχόληση και τις αντιπαραβάλλει με την ασφαλιστική υποχρέωση από την παράλληλη μη μισθωτή δραστηριότητα. Εφόσον οι εισφορές από τη μισθωτή εργασία δεν επαρκούν για την κάλυψη του απαιτούμενου ποσού, προκύπτει μια διαφορά την οποία καλείται να καταβάλει ο ασφαλισμένος. Για όσους έχουν επιλέξει ασφαλιστική κατηγορία υψηλότερη από τη δεύτερη, η εκκαθάριση γίνεται με βάση την κατηγορία επιλογής τους.
Αυτός ο μηχανισμός σήμερα ενεργοποιείται μέσω της ετήσιας εκκαθάρισης, ενώ από τις αρχές του 2027 θα εφαρμόζεται ανά δίμηνο. Ετσι, οι τυχόν διαφορές στις ασφαλιστικές εισφορές θα προσδιορίζονται μέσα στη διάρκεια του έτους, αντί να συσσωρεύονται και να εμφανίζονται συγκεντρωτικά αρκετούς μήνες αργότερα.
Ποιους αφορά
Στο επίκεντρο της αλλαγής βρίσκονται οι ασφαλισμένοι που συνδυάζουν μισθωτή εργασία με μη μισθωτή δραστηριότητα. Πρόκειται, μεταξύ άλλων, για εργαζομένους που έχουν ταυτόχρονα ατομική επιχείρηση, ασκούν ελεύθερο επάγγελμα ή αυτοαπασχολούνται, καθώς και για ασφαλισμένους που έχουν παράλληλα αγροτική δραστηριότητα. Ο βασικός κανόνας της παράλληλης ασφάλισης δεν αλλάζει με την εισαγωγή της δίμηνης εκκαθάρισης. Για τον προσδιορισμό της ασφαλιστικής υποχρέωσης εξακολουθούν να λαμβάνονται υπ’ όψιν οι εισφορές που καταβάλλονται μέσω της μισθωτής απασχόλησης.
Ο e-ΕΦΚΑ εξετάζει αν το ύψος των εισφορών αυτών καλύπτει την ελάχιστη ασφαλιστική υποχρέωση που προβλέπει η νομοθεσία για την παράλληλη δραστηριότητα. Εφόσον καλύπτεται, δεν προκύπτει επιπλέον ποσό. Οταν, όμως, οι εισφορές από τη μισθωτή εργασία υπολείπονται του απαιτούμενου ποσού, ο ασφαλισμένος καλείται να καταβάλει τη διαφορά.
Επομένως, η βασική αλλαγή αφορά τον χρόνο στον οποίο πραγματοποιείται ο συγκεκριμένος έλεγχος. Αντί η συνολική εικόνα να προκύπτει μία φορά τον χρόνο, η διασταύρωση θα γίνεται ανά δίμηνο.
Η νέα ψηφιακή εποχή
Η δίμηνη εκκαθάριση αποτελεί μέρος της ευρύτερης ψηφιακής αναμόρφωσης του e-ΕΦΚΑ και συνδέεται με την ανάπτυξη του νέου ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος του φορέα. Μέσω του νέου πληροφοριακού περιβάλλοντος επιδιώκεται να ενοποιηθούν δεδομένα και λειτουργίες που σήμερα βρίσκονται σε διαφορετικά συστήματα, πολλά από τα οποία προέρχονται από τα πρώην ασφαλιστικά ταμεία που εντάχθηκαν στον ΕΦΚΑ.
Η ενοποίηση αυτή θα επιτρέπει την ταχύτερη άντληση και την επεξεργασία στοιχείων για τις εισφορές, τον ασφαλιστικό χρόνο, τις οφειλές, τις παροχές και τις συντάξεις.
Βασικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η δημιουργία μιας ενιαίας ψηφιακής ασφαλιστικής εικόνας για κάθε ασφαλισμένο. Στόχος είναι τα στοιχεία της ασφαλιστικής διαδρομής να συγκεντρώνονται και να ενημερώνονται σε ένα κοινό πληροφοριακό περιβάλλον, ανεξάρτητα από το εάν κάποιος έχει αλλάξει ασφαλιστικό καθεστώς κατά τη διάρκεια του εργασιακού του βίου ή έχει περισσότερες από μία δραστηριότητες.
Ασφαλιστικό ιστορικό
Η ενοποίηση των δεδομένων αφορά και το ασφαλιστικό ιστορικό, ώστε οι υπηρεσίες του φορέα να μπορούν να έχουν ταχύτερη πρόσβαση στον χρόνο ασφάλισης και στις εισφορές κάθε ασφαλισμένου. Ιδιαίτερη σημασία έχει η συγκεκριμένη δυνατότητα στις περιπτώσεις διαδοχικής ή παράλληλης ασφάλισης, καθώς απαιτείται η συγκέντρωση στοιχείων από διαφορετικές πηγές για τον προσδιορισμό των ασφαλιστικών δικαιωμάτων.
Παράλληλα, η αυτοματοποίηση των διασταυρώσεων θα επιτρέπει την ταχύτερη σύγκριση των δηλωθέντων στοιχείων με τις εισφορές που έχουν πράγματι καταβληθεί.
Στο νέο ψηφιακό περιβάλλον εντάσσεται και η περαιτέρω αυτοματοποίηση διαδικασιών που αφορούν τους εργοδότες και τις Αναλυτικές Περιοδικές Δηλώσεις, ώστε τα δεδομένα της μισθωτής εργασίας να είναι διαθέσιμα ταχύτερα για τις απαραίτητες διασταυρώσεις.