Το βασικό θέμα της ατζέντας της σημερινής έκτακτης συνεδρίασης του Eurogroup υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη και στο οποίο έχει προσκληθεί να συμμετάσχει και ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ είναι η αξιολόγηση των επιπτώσεων της κρίσης στη Μέση Ανατολή στην οικονομία της ΕΕ.
Επιπλέον άλλα θέματα που βρίσκονται στο τραπέζι των τεχνικών συζητήσεων είναι:
- η χορήγηση στοχευμένων επιδοτήσεων τύπου fuel pass, ενισχύσεων μεταφορών και ευάλωτων νοικοκυριών.
- η ευελιξία στα δημοσιονομικά. Ενδεχομένως αυτό να ενεργοποιηθεί με τη μορφή «ρήτρας διαφυγής» προκειμένου να μην υπάρξει επιβάρυνση στα ελλείμματα. Υπενθυμίζεται πως η ελληνική κυβέρνηση τάσσεται υπέρ στο να υιοθετηθεί η ιδέα μιας ευρωπαϊκής «ρήτρας διαφυγής» με την οποία θα μπορούν να γίνονται προσωρινές παρεμβάσεις χωρίς όμως να υπάρξουν επιπτώσεις στους στόχους που έχουν τεθεί για τα δημοσιονομικά.
- οι μειώσεις των φόρων (ΕΦΚ, ΦΠΑ). Αυτό θεωρείται ως ένα από τα πιο άμεσα μέτρα για τη μείωση τιμών στην αντλία.
Η σύγκρουση των χωρών μεταξύ του Βορρά και του Νότου
Αξίζει να σημειωθεί πως οι χώρες του Νότου (όπως Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία) και η Κύπρος προχώρησαν σε μείωση ΦΠΑ και ΕΦΚ.
Ειδικότερα, η Ιταλία μείωσε ΕΦΚ κατά σχεδόν 0,25 ευρώ το λίτρο, κάτι που έχει ήδη ρίξει τις τιμές περίπου στα επίπεδα των 1,60 ευρώ, ενώ η Ισπανία προχώρησε στη μείωση του ΦΠΑ σε 10% από 21%, κάτι που οδηγεί τις τιμές κοντά στα επίπεδα των 1,48 ευρώ το λίτρο. Και η Κύπρος μείωσε τους φόρους στα καύσιμα και μηδένισε τον ΦΠΑ στα βασικά είδη.
Από την άλλη πλευρά τα κράτη του Βορρά εμφανίζονται, πιο επιφυλακτικά στο να υιοθετήσουν τέτοιου είδους μέτρα, διότι θεωρούν πως εν μέσω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι γενικευμένες παρεμβάσεις θα ενισχύσουν το ποσοστό του πληθωρισμού και θα δυσκολέψουν τη νομισματική πολιτική της ΕΚΤ.
Όσον αφορά στην Ελλάδα επισημαίνεται πως η χώρα μας έχει ήδη ανακοινώσει μέτρα στήριξης, όπως τη χορήγηση της επιδότησης του diesel κίνησης σχεδόν 16 λεπτά το λίτρο και το fuel pass για νοικοκυριά έως 50 ευρώ το δίμηνο (Απριλίου-Μαΐου). «Οι παρεμβάσεις πρέπει να είναι στοχευμένες και δημοσιονομικά βιώσιμες» δήλωσε πρόσφατα ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκηςτονίζοντας πως η Ελλάδα περιμένει να βρεθεί μια λύση σε ευρωπαϊκό επίπεδο πριν προχωρήσει σε πιο γενικευμένα μέτρα.
Πονοκέφαλος το πετρέλαιο για τους υπουργούς Οικονομικών της Ευρωζώνης- Οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας
Ουσιαστικά, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης θα εξετάσουν στη σημερινή συνεδρίαση του Eurogroup για το εάν υπάρχουν δυνατότητες στο να διαμορφωθεί μια «εργαλειοθήκη» μέτρων που θα μπορέσει να συγκρατήσει το ράλι των τιμών σε προϊόντα και υπηρεσίες λόγω της σημαντικής ανόδου του διεθνούς αργού πετρελαίου ( brent) σε πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι αλλά γενικά στα καύσιμα.
Επίσης οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναμένεται να συζητήσουν και για το ποιος θα κληθεί να πληρώσει το κόστος για τη λήψη των μέτρων στήριξης εν μέσω του πολέμου στη Μέση Ανατολή αλλά και για το ποια θα είναι τα δημοσιονομικά περιθώρια που υπάρχουν στους προϋπολογισμούς χωρών της ΕΕ αλλά και για ποια είναι η αγοραστική δυνατότητα των καταναλωτών.
Αξίζει να σημειωθεί πως οι αυξήσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας έχουν αρχίσει να περνούν σε μεταφορές, σε τρόφιμα και σε υπηρεσίες. Υπενθυμίζεται πως, το 2022 η Ευρώπη εφάρμοσε έναν μηχανισμό για το ενεργειακό κόστος που λειτούργησε ως πολλαπλασιαστής πληθωρισμού. Και αυτός ενεργοποιούνταν, όταν οι χώρες της ΕΕ τον χρειάζονταν καθώς ο πληθωρισμός της Ευρωζώνης βρίσκονταν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, κάτι που είχε αναγκάσει τις κυβερνήσεις να διαθέσουν περισσότερα από 700 δισ. ευρώ σε μέτρα στήριξης.
Ωστόσο σήμερα το τοπίο το έχει αλλάξει, καθώς τα επιτόκια της ΕΚΤ είναι υψηλότερα από ό,τι ήταν στο παρελθόν, οι κανόνες για τα δημοσιονομικά είναι πιο αυστηροί και τα περιθώρια αντίδρασης πιο μικρά.