Τρείς βασικές μεθόδους για την απόκρυψη των πωλήσεων προϊόντων των επιχειρήσεων και την εμφάνιση μικρότερων εσόδων από τα πραγματικά χρησιμοποιούν τα κυκλώματα της φοροδιαφυγής.
Αναλυτικά:
- Πρώτη μέθοδος: Χρησιμοποιούνται ηλεκτρονικοί υπολογιστές και ειδικό λογισμικό για την παραγωγή και εκτύπωση παραστατικών που μοιάζουν με κανονικές αποδείξεις, χωρίς όμως να έχουν εκδοθεί από εγκεκριμένο φορολογικό μηχανισμό (δηλαδή πρόκειται για «μαϊμού» ταμειακές μηχανές). Ο καταναλωτής λαμβάνει στα χέρια του ένα χαρτί που φαίνεται νόμιμο, χωρίς να γνωρίζει απαραίτητα ότι δεν αποτελεί έγκυρο φορολογικό στοιχείο. Η συναλλαγή δεν καταγράφεται με τον προβλεπόμενο τρόπο στα λογιστικά αρχεία της επιχείρησης, με αποτέλεσμα τα αντίστοιχα έσοδα να μένουν εκτός φορολογικής δήλωσης. Έτσι, το Δημόσιο χάνει έσοδα από τον φόρο εισοδήματος και τον ΦΠΑ, ενώ ο πελάτης παραπλανείται, θεωρώντας ότι έχει λάβει κανονική απόδειξη.
- Δεύτερη μέθοδος: Αξιοποιούνται νόμιμοι φορολογικοί μηχανισμοί με καταχρηστικό τρόπο. Η επιχείρηση μπορεί να εκδίδει δελτία παραγγελίας χωρίς να ακολουθεί απόδειξη αντίστοιχης αξίας ή να εμφανίζει μαζικές ακυρώσεις συναλλαγών και εκπτώσεις που δεν δικαιολογούνται από την πραγματική εμπορική δραστηριότητα. Ιδιαίτερη προσοχή προκαλούν οι περιπτώσεις στις οποίες καταγράφεται μεγάλος αριθμός ακυρωτικών σημειωμάτων στο τέλος της ημέρας ή ασυνήθιστα υψηλή αξία εκπτώσεων. Οι κινήσεις αυτές δεν αποδεικνύουν από μόνες τους φοροδιαφυγή, αποτελούν όμως ενδείξεις που απαιτούν περαιτέρω έλεγχο. Για τον εντοπισμό πιθανών παραβάσεων, οι ελεγκτές εξετάζουν τα ψηφιακά αρχεία των φορολογικών μηχανισμών, αναλύοντας τη συχνότητα, την αξία και τον χρόνο έκδοσης των παραστατικών, των ακυρώσεων και των εκπτώσεων. Από τη διασταύρωση των δεδομένων μπορούν να εντοπιστούν αποκλίσεις και να προσδιοριστούν έσοδα που ενδεχομένως δεν δηλώθηκαν.
- Τρίτη μέθοδος: Γίνεται κανονικά η έκδοση απόδειξης και αλλοιώνονται τα στοιχεία σε μεταγενέστερο στάδιο. Παράνομα λογισμικά μπορούν να παρεμβαίνουν στα δεδομένα των συναλλαγών, μεταβάλλοντας ποσότητες, αξίες ή είδη προϊόντων που έχουν καταγραφεί, με στόχο να εμφανίζεται μικρότερος τζίρος από τον πραγματικό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εκτυπωμένη απόδειξη δεν αποκαλύπτει απαραίτητα την έκταση της παρέμβασης. Οι ελεγκτές χρειάζεται να εξετάσουν τα ψηφιακά αρχεία και τα δεδομένα των φορολογικών μηχανισμών, ώστε να διαπιστώσουν αν έχουν γίνει μεταβολές και να ανασυνθέσουν την πραγματική εικόνα των πωλήσεων.
Οι διασταυρώσεις
Η ΑΑΔΕ προσπαθεί να περιορίσει τη φοροδιαφυγή μέσω των νέων ψηφιακών εργαλείων που έχει εντάξει στο οπλοστάσιό της και τις διασταυρώσεις δεδομένων.
Ειδικότερα, η Αρχή αξιοποιεί τα ψηφιακά αρχεία των φορολογικών μηχανισμών, διασταυρώνονται τα διαθέσιμα στοιχεία με τα δεδομένα που διαβιβάζονται στην πλατφόρμα myDATA και αναζητεί αποκλίσεις που μπορεί να αποκαλύψουν αποκρυβείσα φορολογητέα ύλη.
Οι ελεγκτές της Αρχής, δεν βασίζονται πλέον σε τυχαίους επιτόπιους ελέγχους, αλλά σε σύνθετους αλγόριθμους, διασταυρώσεις δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και εξειδικευμένο λογισμικό.
Σημειώνεται δε πως, τα παράνομα συστήματα και οι «πειραγμένες» ταμειακές μηχανές εντοπίζονται μεν με πιο εύκολο τρόπο τώρα με την υποχρεωτική διασύνδεσή τους με το myDATA της ΑΑΔΕ, ωστόσο οι επιτήδειοι βρίσκουν τρόπους για να αποκρύπτουν τα εισοδήματα τους από την Εφορία.
Η εφαρμογή «Appodixi»
Αξίζει να σημειωθεί πως, αρκετές είναι οι υποθέσεις φοροδιαφυγής που αποκαλύφθηκαν μέσω της εφαρμογής της ΑΑΔΕ «Appodixi».
Υπενθυμίζεται πως οι πολίτες εάν σκανάρουν το QR code μιας απόδειξης μέσω της επίσημης εφαρμογής της ΑΑΔΕ, τότε μπορούν να δουν, αν η απόδειξη είναι έγκυρη και αν έχει διαβιβαστεί με ορθό τρόπο.
Ενδεικτικά αναφέρεται πως εάν ο καταναλωτής έχει στα χέρια του απόδειξη αξίας 50 ευρώ αλλά στο κινητό του τηλέφωνο εμφανίζεται ως «μη διαβιβασμένη» ή με μικρότερο ποσό, τότε μπορεί να το καταγγείλει άμεσα και αυτό να κινητοποιήσει την ελεγκτική αρχή.
Μάλιστα τα τελευταία στοιχεία της ΑΑΔΕ έδειξαν πως, περισσότερες 225.000 καταγγελίες έγιναν συνολικά από τους πολίτες μέσω της ψηφιακής εφαρμογής Appodixi. Από τον αριθμό αυτόν σχεδόν 102.000 είναι επώνυμες και οι υπόλοιπες 123.000 ανώνυμες.
Σημειώνεται δε πως οι περισσότερες αναφορές που σκανάρονται από τους πολίτες σχετίζονται με αποδείξεις που προέρχονται από «πειραγμένους» μηχανισμούς, μαϊμού-αποδείξεις, αλλά και με παραβάσεις για τη μη διαβίβαση στοιχείων στο myDATA.
Η εστίαση (καφετέριες, μπαρ, εστιατόρια) και τα πρατήρια καυσίμων είναι οι κλάδοι με τη μεγαλύτερη συχνότητα καταγγελιών.