Απαντήσεις για θέματα εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Κανονισμού που αφορά στη χρήση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στις θαλάσσιες μεταφορές, έδωσε ο υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Στέφανος Γκίκας, τοποθετούμενος επί σχετικών διατάξεων (μέρος Ζ’) που περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης για την προστασία των καταναλωτών από καταχρηστικές τραπεζικές συμπεριφορές.
Όπως είπε ο κ. Γκίκας, πρόκειται για την εφαρμογή του Κανονισμού 1805-2023, γνωστού ως «Fuel EU Maritime», και για τη διαμόρφωση του αναγκαίου εθνικού πλαισίου που θα επιτρέψει την αποτελεσματική, δίκαιη και αναπτυξιακή εφαρμογή του.
Πρώτον, για τον προβληματισμό, μήπως πρόκειται για έναν ακόμη περιβαλλοντικό φόρο, η απάντηση είναι ξεκάθαρη «όχι» είπε ο κ. Γκίκας. «Δεν θεσπίζεται νέος εθνικός φόρος. Τα ποσά που προβλέπονται προκύπτουν απευθείας από τον ίδιο τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό ως μηχανισμός συμμόρφωσης για τα πλοία που παρουσιάζουν έλλειμμα συμμόρφωσης. Το εθνικό πλαίσιο δεν δημιουργεί νέα επιβάρυνση. Ρυθμίζει αποκλειστικά τον τρόπο είσπραξης, διαχείρισης και αξιοποίησης πόρων που ήδη προβλέπονται από το Ενωσιακό Δίκαιο». Και εδώ, πρόσθεσε ο υφυπουργός Ναυτιλίας, «βρίσκεται μια κρίσιμη πολιτική επιλογή. Οι πόροι αυτοί δεν κατευθύνονται στον κρατικό προϋπολογισμό. Επιστρέφουν στην ναυτιλία και επενδύονται σε δράσεις που υπηρετούν την “Πράσινη Μετάβαση” του κλάδου».
Δεύτερον, στο ερώτημα γιατί να χρηματοδοτούνται οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις, είπε ότι «η πραγματικότητα είναι ότι δεν μιλάμε για γενικές ή ανεξέλεγκτες επιδοτήσεις»: Οι χρηματοδοτήσεις θα αφορούν συγκεκριμένες δράσεις που συνδέονται άμεσα με τους στόχους του «Fuel EU maritime» καθαρότερα καύσιμα, ενεργειακή αναβάθμιση πλοίων, καινοτόμες τεχνολογίες, λιμενικές υποδομές, τεχνικές και περιβαλλοντικές μελέτες. Επιπλέον, οι δυνητικοί δικαιούχοι δεν περιορίζονται στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις. Περιλαμβάνουν οργανισμούς λιμένων, πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και άλλους φορείς που συμβάλλουν στην ενεργειακή και τεχνολογική μετάβαση της ναυτιλίας. Ο σκοπός δεν είναι η ενίσχυση επιχειρηματικών συμφερόντων, αλλά η επιτάχυνση επενδύσεων που παράγουν περιβαλλοντικό, τεχνολογικό και αναπτυξιακό αποτέλεσμα.
Τρίτον, στην ανησυχία για ενδεχόμενες φωτογραφικές χρηματοδοτήσεις, είπε ότι «για το λόγο αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνει συγκεκριμένες θεσμικές εγγυήσεις»: Τα χρηματοδοτικά προγράμματα θα βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια, όπως η συνάφεια με τους στόχους του ευρωπαϊκού κανονισμού, η συμβατότητα με τις εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές για την ενέργεια, το κλίμα, η τεχνική και οικονομική βιωσιμότητα των έργων, η διαχειριστική ικανότητα των φορέων υλοποίησης και η συμμόρφωση, βεβαίως, με το πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων.
Τέταρτον, στο τι θα συμβεί αν δεν υπάρχουν αρκετά ώριμα έργα προς χρηματοδότηση. Σύμφωνα με τον κ. Γκίκα, «το πλαίσιο προβλέπει ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα επιλέξιμων δράσεων: Εναλλακτικά καύσιμα, τεχνολογίες μείωσης εκπομπών, ηλεκτροδότηση από ξηράς, αναβάθμιση λιμενικών εγκαταστάσεων, ενεργειακή απόδοση πλοίων, ερευνητικά έργα, τεχνικές και οικονομικές μελέτες, συμβουλευτικές υπηρεσίες και καινοτόμες εφαρμογές. Παράλληλα, η δημιουργία ειδικού λογαριασμού διασφαλίζει ότι οι πόροι παραμένουν διαθέσιμοι για τους σκοπούς του Fuel EU, και μπορούν να αξιοποιηθούν όταν οι συνθήκες της αγοράς και η τεχνολογική ωριμότητα το επιτρέψουν, σημείωσε ο υφυπουργός Ναυτιλίας.
Τέλος, στο ερώτημα γιατί δεν επιλέχτηκε η δημιουργία ενός νέου ανεξάρτητου φορέα, είπε ότι «η απάντηση είναι πρακτική αλλά και ουσιαστική: Η ίδρυση νέου οργανισμού θα απαιτούσε πρόσθετο διοικητικό κόστος, νέο προσωπικό, νέες διαδικασίες, νέες δομές και βεβαίως σημαντικό χρόνο προσαρμογής. Αντίθετα, επιλέγουμε να αξιοποιήσουμε το Πράσινο Ταμείο, έναν ήδη υφιστάμενο δημόσιο φορέα με εμπειρία στη διαχείριση περιβαλλοντικών πόρων και χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Παράλληλα, συνέχισε ο κ. Γκίκας, διασφαλίζεται η ενεργώς συμμετοχή του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων που αφορούν τους πόρους του Fuel EU.
Η ουσία του προτεινόμενου πλαισίου, κατέληξε ο κ. Γκίκας, είναι, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ότι «η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει την εφαρμογή του Fuel EU Maritime ως μία απλή υποχρέωση συμμόρφωσης. Τη μετατρέπει σε αναπτυξιακή ευκαιρία. Δημιουργούμε ένα μηχανισμό που συνδυάζει την αποτελεσματική εφαρμογή, τη θεσμική λογοδοσία, την περιβαλλοντική στόχευση και την αναπτυξιακή προοπτική. Ένα μηχανισμό που επιτρέπει στους πόρους να επιστρέφουν στην ναυτιλία, να στηρίζουν επενδύσεις στην καινοτομία και βεβαίως στις καθαρές τεχνολογίες, και να ενισχύουν τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής ναυτιλιακής κοινότητας».