«Η Ελλάδα δανείζεται με χαμηλότερο επιτόκιο από 4 εκ των 7 χωρών του G7 » είπε στην εφημερίδα «Wall Street Journal» και στον δημοσιογράφο Gordon Fairclough ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναφερόμενος στο πώς έχει αλλάζει η χώρα μας από την περίοδο της οικονομικής κρίσης
« Δεν θεωρώ πως, πριν από μερικά χρόνια πολλοί θα πίστευαν ότι κάτι τέτοιο θα συνέβαινε. Ταυτόχρονα, δημιουργούμε υγιή πρωτογενή πλεονάσματα που μας επιτρέπουν να λάβουμε στοχευμένα μέτρα στήριξης για τον ελληνικό λαό και να τον βοηθήσουμε στο να αντιμετωπίσει το υψηλό βιοτικό κόστος ζωής. Αυτό που ανησυχεί κυρίως τους Έλληνες πολίτες είναι το υψηλό βιοτικό κόστος ζωής και αυτό είναι μια πραγματικότητα. Δεν υπάρχει μαγική λύση ως προς αυτό. Αλλά δεν χρειάζεται, τουλάχιστον να επιβάλλουμε μέτρα λιτότητας, κάτι που πολλές ευρωπαϊκές χώρες αναγκάζονται να το κάνουν. Λαμβάνουμε στοχευμένα μέτρα στήριξης για την ενίσχυση του εισοδήματος και εστιάζουμε συγχρόνως στη συνεχή μείωση του φορολογικού βάρους των ελληνικών επιχειρήσεων αλλά και των πολιτών της χώρας μας» συμπλήρωσε.
Και μίλησε εκτενώς για την εποχή ύστερα από μια 10ετία σκληρής λιτότητας. «Το 2019, όταν αναλάβαμε για πρώτη φορά τη διακυβέρνηση της χώρας, η Ελλάδα εξακολουθούσε να αντιμετωπίζει δυσκολίες ύστερα από μια 10ετία σκληρής λιτότητας. Χάσαμε το 25% του ΑΕΠ μας και η Ελλάδα θεωρούνταν μια χώρα που δεν μπορούσε σχεδόν να υλοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνταν. Ειλικρινά δεν υπήρχαν εκείνη την εποχή πολλές ελπίδες για τη χώρα μας. Θα έλεγα όμως ότι, 7,5 χρόνια μετά, αν εξετάσει κανείς τη συνολική πρόοδο που έχουμε σημειώσει, θεωρώ ότι όσα έχουμε πετύχει είναι πραγματικά αξιοσημείωτα. Είμαστε πλέον μία χώρα που ο ρυθμός της οικονομίας της αναπτύσσεται με πολύ υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Εμφανίζουμε συνεχώς πρωτογενή πλεονάσματα, το χρέος μειώνεται με τον ταχύτερο ρυθμό ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ, έχουμε αποκαταστήσει τη συνολική αξιοπιστία της Ελλάδας, προσελκύουμε σημαντικές ροές ξένων άμεσων επενδύσεων. Και όλα αυτά αντανακλώνται στον τρόπο με τον οποίο μας αντιμετωπίζουν οι αγορές. Σε μια εποχή που οι παγκόσμιες αγορές ομολόγων βρίσκονται σε κατάσταση αναταραχής» τόνισε.
Ακολουθεί ένα μέρος της συνέντευξης του κ. Μητσοτάκη στην εφημερίδα «Wall Street Journal»
Έχετε λοιπόν θέσει υπό έλεγχο το ζήτημα του χρέους, αλλά οι μισθοί παραμένουν αρκετά χαμηλοί και το ΑΕΠ δεν έχει επιστρέψει στα προ της κρίσης επίπεδα. Τι πρέπει να κάνετε για να ενισχυθεί η ανάπτυξη;
Έχετε δίκιο να επισημαίνετε ότι οι μισθοί παραμένουν σε σχετικά χαμηλά επίπεδα, αλλά είναι σημαντικά υψηλότεροι από ό,τι ήταν πριν από 7 χρόνια. Και αν εξετάσετε τον μέσο μισθό, τότε θα διαπιστώσετε ότι έχει αυξηθεί εξίσου σημαντικά. Βεβαίως, το υψηλό κόστος ζωής και η γενική αύξηση των τιμών στα αγαθά έχει καταστήσει μη ορατό ένα μεγάλο μέρος αυτής της ανατίμησης.
Επομένως, αν εξετάσω τους στόχους μου για τα επόμενα χρόνια -και έχουμε εκλογές το 2027-, αυτό που προτείνω στον ελληνικό λαό είναι θεσπιστεί ένα είδος νέου συμβολαίου, στο πλαίσιο του οποίου θα θέσουμε ως στόχο την ανάπτυξη με ρυθμό τουλάχιστον διπλάσιο από αυτόν των υπόλοιπων χωρών της Ευρωζώνης. Αυτός είναι ο τρόπος για να μειώσουμε περαιτέρω την ανεργία, να αυξήσουμε τους μισθούς των εργαζομένων και να ανεβάσουμε το διαθέσιμο εισόδημα. Ασφαλώς, αυτή η ανάπτυξη θα πρέπει να βασίζεται στις επενδύσεις.
Είστε ικανοποιημένος με το είδος των επενδύσεων που έχετε; Διευρύνεται το χαρτοφυλάκιο πέραν από τους τομείς των ακινήτων και του τουρισμού;
Πιστεύω ότι αυτό που επισημαίνετε είναι πολύ σημαντικό. Η οικονομία μας δεν βασίζεται μόνο σε έναν τομέα. Φυσικά, ο τουρισμός είναι πολύ σημαντικός.
Η Ελλάδα υποδέχεται περισσότερους από 35 εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο, καθώς βρίσκουν μια πολύ όμορφη χώρα που προσφέρει εξαιρετικές υπηρεσίες σε τιμές που, κατά τη γνώμη μου, παραμένουν πολύ ανταγωνιστικές. Όμως, δεν πρόκειται μόνο για τον τουρισμό και τα ακίνητα. Πρόκειται για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τον αγροδιατροφικό τομέα, τα φαρμακευτικά προϊόντα, την εφοδιαστική αλυσίδα. Η ναυτιλία αποτελεί έναν τομέα που, όπως γνωρίζετε, παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για ξένους επενδυτές. Και, φυσικά, υπάρχει ο κλάδος της τεχνολογίας.
Πώς θα λέγατε ότι έχει αλλάξει το κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ των Ελλήνων πολιτών και του κράτους από την κρίση και μετά;
Οι Έλληνες δοκιμάστηκαν πολύ κατά τη διάρκεια της κρίσης. Και πιστεύω ότι αυτός ο πόνος επιδεινώθηκε σε κάποιο βαθμό από το γεγονός ότι, εν μέσω της κρίσης, εκλέξαμε μια λαϊκιστική κυβέρνηση της ριζοσπαστικής αριστεράς που συμμάχησε με την άκρα δεξιά και που υποσχέθηκε στους πολίτες μαγικές λύσεις στα προβλήματά τους.
Το τελικό αποτέλεσμα αυτής κατάστασης ήταν παραλίγο να οδηγηθούμε σε πλήρη καταστροφή. Έτσι παρατάθηκε αχρείαστα η περίοδος της κρίσης για επιπλέον 4 χρόνια.
Λοιπόν, οι Έλληνες είναι επιφυλακτικοί. Το νέο συμβόλαιο, όμως, πρέπει να βασίζεται πρώτα απ’ όλα στην εμπιστοσύνη. Η εμπιστοσύνη χτίζεται εστιάζοντας στη λογοδοσία και διασφαλίζοντας ότι μπορείς πράγματι να το υλοποιήσεις αυτά που υπόσχεσαι στους πολίτες.
Για παράδειγμα, ποια είναι η κύρια πρόκλησή κατά τη γνώμη μου εάν εξετάσουμε την πορείας της οικονομίας; Σε μακροοικονομικό επίπεδο έχουμε εξαιρετικές επιδόσεις. Θέλω όμως αυτό να μετουσιωθεί σε καλύτερη ζωή για τους απλούς πολίτες.
Έχουμε φτάσει ακόμα σε αυτό το σημείο; Η ειλικρινής απάντηση μου είναι όχι, διότι δεν είμαστε εκεί όπου θέλω να είμαστε.
Αν όμως μιλώ μόνο για την μακροοικονομία και για τη διαφορά στα επιτόκια και για τις εκθέσεις των οίκων αξιολόγησης, τότε παραβλέπω το άλλο μέρος της εξίσωσης.
Θα πρέπει λοιπόν να αναγνωρίσουμε ότι οι πολίτες αντιμετωπίζουν δυσκολίες, αλλά πρέπει επίσης να διασφαλίσουμε ότι αυτά που τους λέμε ότι είναι ρεαλιστικά. Διότι ο πειρασμός στο να δώσουμε υπερβολικές υποσχέσεις και να περάσουμε κάτω από τον πήχη στα έργα είναι πάντα υπαρκτός. Αλλά αυτό είναι τελικά που διαρρηγνύει το κοινωνικό συμβόλαιο και καταστρέφει τις σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ της κυβέρνησης και των πολιτών.
Οφείλω να πω ότι από τις συζητήσεις που έχω κάνει εδώ με απλούς Έλληνες πολίτες, έχω την εντύπωση πως ο μέσος Ελληνας γνωρίζει πολλά περισσότερα για τους προϋπολογισμούς, τα ελλείμματα και τη δημοσιονομική πολιτική από ό,τι ο μέσος Αμερικανός.
Ναι, γιατί βιώσαμε τον πόνο. Έχουμε πλέον γνώση και θεωρώ πως δεν θα επιστρέψουμε ποτέ σε μια περίοδο, όπου δανειζόμαστε πέρα από τις δυνατότητές μας. Αυτή είναι προσωπική μου δέσμευση. Είμαι υπερήφανος για το γεγονός ότι μειώνουμε το χρέος μας με τόσο γρήγορους ρυθμούς, γιατί η επόμενη γενιά, η γενιά και των δικών μου παιδιών, θα κληρονομήσει μικρότερο βάρος χρέους από εκείνο που κληρονόμησα εγώ.
Εάν αυτό σημαίνει ότι, θα χρειαστεί να λάβω σε κάποιες περιπτώσεις επώδυνες αποφάσεις ή να λέω στους πολίτες “κατανοώ τις δυσκολίες που αντιμετωπίζετε”, τότε κατανοώ ότι ζητάτε περισσότερα, αλλά αν ικανοποιούσα τώρα αυτά τα αιτήματα, θα προκαλούσα πιο μεγάλες δυσκολίες στο μέλλον». Οφείλω να είμαι απολύτως ειλικρινής και να τους το εξηγώ.
Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα διδάγματα που μπορούν να αντλήσουν άλλες ευρωπαϊκές χώρες από την εμπειρία της Ελλάδας;
Οπως ξέρετε, κάθε χώρα είναι διαφορετική. Αν όμως κάνω μία ανασκόπηση όσων έχουμε πετύχει, θα έλεγα πως το πρώτο δίδαγμα είναι πως η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων αποδίδει . Οι δύσκολες μεταρρυθμίσεις που προωθείς ως πολιτικός αποφέρουν, πράγματι, απτά αποτελέσματα. Ωστόσο, θα πρέπει να περάσεις από μία περίοδο κατά την οποία καλείσαι να διαχειριστείς το πολιτικό κόστος. Σε τελική ανάλυση, θα πρέπει να επιτυγχάνεις αποτελέσματα, γιατί αν δεν το κάνεις τότε οι πολίτες θα αναζητήσουν άλλη εναλλακτική λύση. Πιστεύω ότι το πραγματικό δίλημμα στις επόμενες εκλογές είναι ανάμεσα στη ρεαλιστική ελπίδα και στους πειραματισμούς, κυρίως σε μία συγκυρία κατά την οποία η σταθερότητα είναι απαραίτητη.
Τι θα συμβουλεύατε, λοιπόν, τους ομολόγους σας στη Γαλλία;
Δεν μου αρέσει να δίνω συμβουλές. Διατηρώ εξαιρετικές σχέσεις με τη Γαλλία, καθώς και προσωπική σχέση με τον Γάλλο Πρόεδρο, τον Εμανουέλ Μακρόν. Ωστόσο, πιστεύω πως η επόμενη κυβέρνηση θα πρέπει κάποια στιγμή, ασφαλώς, να μειώσει το έλλειμμα. Όχι επειδή το ζητεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά επειδή οι αγορές είναι αμείλικτες απέναντι στις χώρες που δεν επιτυγχάνουν τους δημοσιονομικούς τους στόχους.
Και πώς εξασφαλίζετε τη στήριξη των πολιτών σε τέτοια πολιτική;
Η εφαρμογή μέτρων λιτότητας δεν είναι ποτέ εύκολη. Ευτυχώς έχουμε αφήσει στο παρελθόν αυτή την περίοδο. Αν όμως χρειαστεί να εφαρμόσετε μέτρα λιτότητας, τότε φροντίστε να το κάνετε στην αρχή της θητείας σας. Αυτή είναι η μόνη συμβουλή που θα μπορούσα να δώσω, γιατί τα μέτρα αυτά αποδίδουν, αλλά βραχυπρόθεσμα έχουν επώδυνες συνέπειες.
Αναφερθήκατε στις τιμές ενέργειας και στο κόστος ζωής. Γενικότερα, οι αγορές βρίσκονται σε αναταραχή. Ανησυχείτε μήπως όλες αυτές οι αντιξοότητες εκτροχιάσουν την Ελλάδα από την πορεία που ακολουθεί σήμερα;
Όχι, δεν θα μας βγάλουν από την πορεία μας, αλλά θα μας δυσκολέψουν.
Πιστεύω ότι οι Έλληνες κατανοούν πως πρόκειται για μια κρίση που δεν προκαλέσαμε εμείς. Υπάρχει ένας πόλεμος. Ακόμη και ο Πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ θεωρώ ότι αναγνώρισαν ότι ο πόλεμος είχε επίδραση σε κάποιον βαθμό στα εκλογικά αποτελέσματα την περασμένη εβδομάδα. Οπότε, ναι, θα μας δυσκολέψει, γιατί ο πληθωρισμός έχει μεγάλο πολιτικό κόστος για τους κυβερνώντες. Δεν πρόκειται, όμως, να μας βγάλει από την πορεία μας. Η ισορροπία στα δημοσιονομικά θα διατηρηθεί. Φυσικά, εάν τα πράγματα χειροτερέψουν, ξανά τότε δεν είναι αυτή η πρόβλεψή μου.Αλλά ποιος ξέρει τι μπορεί να συμβεί, η κατάσταση θα γίνει πιο περίπλοκη για όλους.