Διαχειρίσιμο είναι το κόστος της νέας ρύθμισης του Νόμου Κατσέλη (3869/2010) για τις τράπεζες, όπως αναφέρει σε σχετικό ενημερωτικό σημείωμα ο οίκος, Moody’s. Ταυτόχρονα o οίκος δεν αλλάζει την αξιολόγησή του για το πιστωτικό προφίλ των τραπεζών, τη φερεγγυότητα ή την πορεία της κερδοφορίας τους.
Ακόμη η Moody’s υπενθυμίζει πως, την τροπολογία που επικύρωσε στις 24 Ιουνίου το ελληνικό Κοινοβούλιο για τα στεγαστικά δάνεια του Νόμου Κατσέλη αναφέρει πως, οι τόκοι θα υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί με δικαστική απόφαση και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου. Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να τονιστεί πως, πριν την επικύρωση είχε εκδοθεί σχετική απόφαση τον Φεβρουάριο από τον Άρειο Πάγο.
Η διάταξη εφαρμόζεται αναδρομικά και ο στόχος είναι να μειωθεί το εναπομένον υπόλοιπο των δανείων από τους τόκους που έχουν καταβληθεί καθ’ υπέρβαση από ενήμερους δανειολήπτες ως ήδη εξοφληθέν κεφάλαιο και να συντομεύσει η διάρκεια αποπληρωμής τους.
Το κόστος των συστημικών ελληνικών τραπεζών
Μεταξύ άλλων οι αναλυτές του οίκου, αναφέρουν πως, σύμφωνα με την κυβέρνηση, για τις τέσσερις συστημικές ελληνικές τράπεζες το συνολικό κόστος από την εν λόγω ρύθμιση διαμορφώνονται σε σχεδόν στα 700 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει:
- σχεδόν 500 εκατ. ευρώ, αυτό προέρχεται από την απώλεια μελλοντικών εσόδων από τόκους σε αναδιαρθρωμένα στεγαστικά δάνεια ύψους περίπου 16,5 δισ. ευρώ σε χρονικό ορίζοντα 20 ετών,
- και 200 εκατ. ευρώ που αφορούν την αναδρομική αναγνώριση τόκων που είχαν καταβληθεί καθ’ υπέρβαση
Το ποσό των 500 εκατ. ευρώ που αντιστοιχεί στα διαφυγόντα μελλοντικά έσοδα από τόκους θα απορροφηθεί από το πρόγραμμα «Ηρακλής», προκειμένου να καλυφθούν τυχόν ελλείμματα στις πληρωμές δανείων του Νόμου Κατσέλη και να αποφευχθεί οποιαδήποτε επίπτωση που μπορεί να έχει στην εξυπηρέτηση των κρατικά εγγυημένων ομολογιών υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας (senior notes) που έχουν οι τέσσερις συστημικές τράπεζες.
Τα υπόλοιπα 200 εκατ. ευρώ θα επιμεριστούν περίπου ισομερώς οι τράπεζες και οι εταιρείες διαχείρισης δανείων (loan servicers), χωρίς αυτό να έχει κάποια δημοσιονομική επιβάρυνση για το Δημόσιο.
Οι αναλυτές του οίκου εκτιμούν πως, σύμφωνα με την κυβέρνηση οι τέσσερις συστημικές τράπεζες αναμένεται να κάνουν επιπρόσθετες προβλέψεις κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων του τρίτου τριμήνου του 2026, προκειμένου να καλύψουν το μερίδιό τους στο κόστος.
Η συνολική άμεση επιβάρυνση είναι περιορισμένη για τα συνολικά έσοδά τους σε σχέση με τις προβλέψεις που είχαν γίνει. Αυτά ξεπέρασαν τα 6,5 δισ. ευρώ το 2025.
Επιπλέον, το κόστος θα μπορούσε να απορροφηθεί από τις τωρινές πρόσθετες προβλέψεις που έχουν κάνει οι διοικήσεις των τραπεζών και παραμένει σημαντικά χαμηλότερο από τα διαθέσιμα κεφαλαιακά περιθώριά τους έναντι των απαιτήσεων της Διαδικασίας Εποπτικού Ελέγχου και Αξιολόγησης (Supervisory Review and Evaluation Process – SREP).
Μάλιστα οι δείκτες Κύριων Βασικών Ιδίων Κεφαλαίων (Common Equity Tier 1 – CET1) των τραπεζών ήταν από 13% έως και 17% τον Μάρτιο του 2026 και τα κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας των διοικήσεων επαρκούν για την απορρόφηση μιας τέτοιας εφάπαξ επιβάρυνσης.
Οι παράγοντες
Σύμφωνα με τον οίκο, τρεις είναι οι διαρθρωτικοί παράγοντες που συμβάλουν στην αξιολόγηση. Αναλυτικά αυτοί είναι οι εξής:
- Τα περισσότερα στεγαστικά δάνεια που προστατεύονται με τον Νόμο Κατσέλη αφαιρέθηκαν από τους ισολογισμούς των τραπεζών μέσω τιτλοποιήσεων στο πλαίσιο του προγράμματος HAPS κατά την περίοδο 2019-2020, Κατά αυτόν τον τρόπο, υπάρχει ένα μικρό υπολειπόμενο χαρτοφυλάκιο, το οποίο είναι άμεσα εκτεθειμένο στον νέο υπολογισμό των τόκων.
- Η έκθεση των τραπεζών για τις σχετικές τιτλοποιήσεις εστιάζει κυρίως στις ομολογίες υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας (senior notes), οι οποίες φέρουν κρατική εγγύηση και τις προστατεύουν από την οικονομική ζημία που απορροφάται πλέον σε επίπεδο HAPS. Ωστόσο, οι ομολογίες μεσαίας και χαμηλής εξοφλητικής προτεραιότητας (mezzanine και junior tranches), που φέρουν το μεγαλύτερο μέρος του κινδύνου ταμειακών ροών, βρίσκονται σε τρίτους επενδυτές.
- Η ευθύνη των τραπεζών περιορίζεται αναδρομικά κατά την περίοδο μεταξύ του Αυγούστου του 2010 και της ημερομηνίας τιτλοποίησης των δανείων. Πρόκειται για ένα σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα κατά το οποίο τα δάνεια εξακολουθούσαν να είναι εντός ισολογισμού.
Οι κίνδυνοι
Παράλληλα, ο οίκος εντοπίζει τρεις δυνητικούς κινδύνους, τους οποίους θα παρακολουθεί στενά. Αναλυτικά αυτοί είναι οι εξής:
- Ο κίνδυνος για προσφυγές στα δικαστήρια. Αυτό μπορεί να συμβεί εάν η εξαίρεση που στερεί το δικαίωμα επιστροφής χρημάτων σε δανειολήπτες των οποίων οι ρυθμίσεις έχουν ήδη ολοκληρωθεί ή έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες και μη εξυπηρετούμενες αμφισβητηθεί επιτυχώς ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.
- Ο κίνδυνος για διεύρυνση εφαρμογής. Αυτό μπορεί να συμβεί εάν δανειολήπτες έχουν υπαχθεί στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό ή σε διμερείς αναδιαρθρώσεις και επικαλεστούν την απόφαση μέσω πιλοτικών δικών, επεκτείνοντας το πεδίο εφαρμογής πέραν της αρχικής εκτίμησης κόστους των 700 εκατ. ευρώ.
- Ο κίνδυνος να αναθεωρηθεί το εύρος της επιβάρυνσης. Αυτό μπορεί να συμβεί εάν υπάρχει απόκλιση μεταξύ της εκτίμησης της κυβέρνησης των 700 εκατ. ευρώ και των εκτιμήσεων του κλάδου που φθάνουν έως και τα 1,3 δισ. ευρώ (βάσει μελέτης που εκπόνησε η KPMG για λογαριασμό της ένωσης των εταιρειών διαχείρισης δανείων στην Ελλάδα). Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να αυξήσει το μερίδιο του κόστους που θα επωμιστούν οι τράπεζες μετά την αναθεώρηση των επιχειρηματικών σχεδίων του HAPS.
Την ίδια στιγμή οι αναλυτές της Moody’s ξεκαθαρίζουν πως, κανένας από τους παραπάνω κινδύνους δεν συμπεριλαμβάνεται στο βασικό σενάριο. Εάν κάποιος από αυτούς υπάρξει, τότε θα επανεξετάσουμε την αξιολόγησή μας ως προς τις επιπτώσεις που θα υπάρξουν στα πιστωτικά προφίλ των τεσσάρων συστημικά ελληνικών τραπεζών, σημειώνουν.