Στη μείωση του ιδιωτικού χρέους και στην προστασία υπερχρεωμένων νοικοκυριών πέφτει το βάρος των ρυθμίσεων και των δράσεων της πολιτικής του υπουργείου Οικονομικών.
Σύμφωνα με την κυβερνητική στρατηγική, όπως αποτυπώνεται στον «μπλε» φάκελο της ηγεσίας του αρμόδιου υπουργείου, ο σχεδιασμός εστιάζει:
- Σε προληπτικές δράσεις, ώστε να μη δημιουργηθεί νέο ιδιωτικό χρέος, με την υιοθέτηση εργαλείων που θα εντοπίζουν εγκαίρως τις δυσχέρειες προς αυτή την κατεύθυνση.
- Στη βελτίωση της ποιότητας και της διαθεσιμότητας δεδομένων (data) για την αξιολόγηση πιστοληπτικού κινδύνου των οφειλετών εν γένει.
- Στη σταδιακή διεύρυνση των εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης της οικονομίας, πέρα από τις τράπεζες, με ταυτόχρονη ενίσχυση του εποπτικού πλαισίου και του ρόλου των αρμόδιων Αρχών.
Παράλληλα, καθίσταται αναγκαία η ενίσχυση των μηχανισμών προστασίας της κύριας κατοικίας και της στεγαστικής ασφάλειας των ευάλωτων νοικοκυριών, με στόχο την αποτροπή φαινομένων απώλειας στέγης και νέας υπερχρέωσης. To Μητρώο Πιστοληπτικής Αξιολόγησης θα συγκεντρώνει όλα τα δεδομένα των οφειλών προς το Δημόσιο (ΑΑΔΕ, ασφαλιστικά ταμεία, ΟΤΑ κ.λπ.) και θα αποδίδει σε κάθε πολίτη μια βαθμολογία οικονομικής συμπεριφοράς.
Το λεγόμενο «credit score» θα μπορεί να αξιοποιηθεί από τράπεζες ή εταιρείες παροχής πιστώσεων για να ελέγχεται η φερεγγυότητα του πελάτη, πάντα με τη συναίνεσή του. Για να συμπεριληφθούν και τα ενοίκια στο σύστημα, απαιτείται νέα ρύθμιση, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένεται να εξεταστεί τους επόμενους μήνες. Το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, που βρίσκεται υπό τη Γενική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, θα ενοποιεί τα στοιχεία από Δημόσιο, τράπεζες και servicers, παρέχοντας στο οικονομικό επιτελείο μια ανωνυμοποιημένη εικόνα του ιδιωτικού χρέους στη χώρα. Μέσω αυτού, θα εντοπίζονται εγκαίρως πληθυσμιακές ομάδες ή κλάδοι με αυξημένες οφειλές, θα παρακολουθούνται οι ρυθμίσεις και θα σχεδιάζονται στοχευμένα μέτρα ελάφρυνσης.
Ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων θα προσφέρει προστασία κύριας κατοικίας σε ευάλωτους δανειολήπτες οι οποίοι αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους. Θα αποκτά την πρώτη κατοικία του οφειλέτη στην εμπορική της αξία, με έκπτωση 30%, εφόσον ο δανειολήπτης διαθέτει βεβαίωση ευάλωτου. Θα μισθώνει υποχρεωτικά το ακίνητο στον ευάλωτο δανειολήπτη για 12 χρόνια, ενώ το Δημόσιο θα καταβάλει επίδομα ενοικίου από 70 ευρώ για νοικοκυριά με ένα μέλος, μέχρι 210 ευρώ για νοικοκυριά με πέντε μέλη και άνω. Η επιδότηση του επιτοκίου θα υπολογίζεται από το ποσοστό του μέσου επιτοκίου για στεγαστικά δάνεια συν ένα spread επί της τιμής που πλήρωσε ο φορέας για την αγορά του ακινήτου.
Οι μεταρρυθμίσεις
Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση προωθεί δέσμη μεταρρυθμίσεων, πολλές από τις οποίες αποτελούν δράσεις του Ταμείου Ανάκαμψης που ολοκληρώνονται πλήρως το 2026. Συγκεκριμένα τα βασικά ορόσημα είναι:
1. Οριστική παραλαβή των 11 μελετών στο πλαίσιο της εφαρμογής της Εθνικής Στρατηγικής Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους και η υλοποίηση ηλεκτρονικής πλατφόρμας για τις συναλλαγές των μη εξυπηρετούμενων δανείων με ορίζοντα ολοκλήρωσης το πρώτο τρίμηνο του 2026.
2. Λειτουργία της πλατφόρμας Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (ΜΕΔ), με ορίζοντα ολοκλήρωσης το δεύτερο τρίμηνο του 2026.
3. Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους: Παραλαβή του πληροφοριακού συστήματος του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το δεύτερο τρίμηνο του 2026.
4. Ανάπτυξη πληροφοριακού συστήματος αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, το οποίο θα περιλαμβάνει κεντρική βάση δεδομένων, καθώς και ανάπτυξη συστήματος αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας για φυσικά και νομικά πρόσωπα, σε σχέση με οφειλές τους προς το Δημόσιο, με ορίζοντα το δεύτερο τρίμηνο της φετινής χρονιάς.
5. Ανάπτυξη Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, στο πλαίσιο του οποίου θα λειτουργήσει μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων (κεντρικό αποθετήριο), μέσω της οποίας θα συλλέγονται στοιχεία από όλους τους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς πίστωσης, καθώς και από οποιαδήποτε άλλη αξιόπιστη πηγή σχετικά με το υφιστάμενο χρέος, προκειμένου να υποστηριχθούν αποτελεσματικά ο σχεδιασμός και η εφαρμογή πολιτικών διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους.
6. Βελτίωση της εφαρμογής του πλαισίου ρύθμισης οφειλών και παροχής δεύτερης ευκαιρίας μέσω της αναβάθμισης των ηλεκτρονικών πλατφορμών για την υποστήριξη του μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης και του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών για φυσικά και νομικά πρόσωπα. Το έργο περιλαμβάνει υπηρεσίες εκπαίδευσης σε επαγγελματίες συμβούλους και υπαλλήλους των υπηρεσιών της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, καθώς και υπηρεσίες καθοδήγησης από συμβούλους, σε φυσικά πρόσωπα-επιτηδευματίες και νομικές οντότητες με ορίζοντα το φετινό πρώτο τρίμηνο.
7. Αναβάθμιση της ελληνικής κεφαλαιαγοράς και ενίσχυση της εμπιστοσύνης των επενδυτών μέσω της διοικητικής κωδικοποίησης του κανονιστικού και νομοθετικού πλαισίου για τις κεφαλαιαγορές και της ψηφιακής αναβάθμισης των πληροφοριακών συστημάτων της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς με ορίζοντα το δεύτερο τρίμηνο.
8. Ιδρυση Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, στο πλαίσιο της προσπάθειας διαχείρισης και αναδιάρθρωσης των οφειλών των υπερχρεωμένων νοικοκυριών. Ο συγκεκριμένος φορέας θα αναλαμβάνει την απόκτηση και την επαναμίσθωση της κύριας κατοικίας ευάλωτου οφειλέτη, με τη δυνατότητα μεταβίβασής της εκ νέου στον οφειλέτη, μετά τη λήξη της μισθωτικής περιόδου, υπό την προϋπόθεση της οικονομικής αποκατάστασης του οφειλέτη έως τότε.