Το κόστος στέγασης είναι η καταλυτική δύναμη για τις μετατοπίσεις που παρατηρούνται στην επιλογή του τόπου κατοικίας. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το κόστος στέγασης στην Ελλάδα φτάνει το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματος έναντι 19.2% κατά μέσο όρο για τις χώρες της ΕΕ. Για σχεδόν έναν στους τρεις Έλληνες το ποσοστό ξεπερνά το 40%. Αυτό σημαίνει λιγότερα χρήματα για κατανάλωση, αποταμίευση και επενδύσεις.
Επιπρόσθετα, υψηλότερο από όλες τις χώρες και σχεδόν πενταπλάσιο του μέσου ευρωπαϊκού όρου ήταν για την Ελλάδα το ποσοστό του πληθυσμού που ζούσε το 2024 σε νοικοκυριά με οφειλές δανείου, ενοικίου, λογαριασμών ενέργειας κ.λπ. (Ελλάδα: 42,8%, ΕΕ: 9,2%).
Όπως αναφέρει το Βήμα της Κυριακής, σύμφωνα με τον διευθυντή-σύμβουλο και πρώην υποδιοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Θεόδωρο Μητράκο, τέσσερις κυρίως λόγοι μπορούν, έως έναν βαθμό, να ερμηνεύσουν το δυσανάλογα υψηλό κόστος στέγασης για τα ελληνικά νοικοκυριά:
- Το χαμηλό κατά κεφαλήν εισόδημα στην Ελλάδα σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ (βρίσκεται στο 69,5% του αντίστοιχου μέσου διαθέσιμου εισοδήματος στις χώρες της ΕΕ σε μονάδες ισοδύναμης αγοραστικής δύναμης).
- Η ολιγοπωλιακή δομή της ελληνικής αγοράς των ενεργειακών προϊόντων και η έλλειψη ανταγω- νισμού έχουν οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές στα εν λόγω προϊόντα για τα ελληνικά νοικοκυριά. Επιπλέον, η μεγάλη παλαιότητα του κτιριακού αποθέματος στη χώρα μας με τις αυξημένες ανάγκες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης διατηρούν υψηλά το κόστος θέρμανσης και στέγασης σε περιόδους μάλιστα ενεργειακής κρίσης.
- Καθώς το κόστος στέγασης περιλαμβάνει και τις δόσεις των στεγαστικών δανείων για τους ιδιοκτήτες κατοικίας που αποκτήθηκε με δάνειο, τα υψηλότερα επιτόκια στεγαστικής πίστης που αντιμετωπίζουν τα ελληνικά νοικοκυριά, έως έναν βαθμό λόγω χαμηλού ανταγωνισμού από την πλευρά των τραπεζών, συμ- βάλλουν και αυτά στο υψηλότερο κόστος στέγασης σε σύγκριση με τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά.
- Και ακόμα πιο σημαντικό, πρέπει να επισημανθεί ότι η απουσία κοινωνικής κατοικίας στην περίπτωση της Ελλάδας δικαιολογεί επίσης ένα πολύ σημαντικό μέρος του υψηλού κόστους στέγασης για τα ελληνικά νοικοκυριά και κυρίως τα πιο ευάλωτα από αυτά.