Να ληφθούν επιπρόσθετα μέτρα στήριξης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας βραχυπρόθεσμα ζήτησαν οι ηγέτες των κρατών -μελών της ΕΕ από την Κομισιόν, στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής που γίνεται στις Βρυξέλλες.
Σύμφωνα με το κείμενο συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που επικαλείται το το https://www.yahoo.com/, στη Σύνοδο, τονίστηκε πως είναι είναι κρίσιμης σημασίας η αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ενέργειας, χωρίς ωστόσο να δίνονται περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με το τι θα επακολουθήσει.
Τα στοιχεία
Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ, οι τιμές του ντίζελ στην Ευρώπη έχουν διπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, δηλαδή από τα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά 140%.
Μάλιστα οι ηγέτες της ΕΕ τόνισαν πως, δεδομένης της τρέχουσας κατάστασης, είναι αναγκαίο να δοθεί να μια συντονισμένη απάντηση από την πλευρά της Ευρώπης ως προς τη λήψη στοχευμένων και προσωρινών μέτρων στήριξης για την ενέργεια. Και αυτά θα πρέπει να ληφθούν με βάση τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν στα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, συμπλήρωσαν.
Οι ηγέτες της ΕΕ χαιρέτισαν τις ενέργειες που έχει κάνει ήδη η Κομισιόν ως προς τα παραπάνω. Ενδεικτικά κάποιες από αυτές είναι η αναβολή της εφαρμογής των νέων κανόνων που αποσκοπούν στον περιορισμό των εκπομπών μεθανίου, καθώς και η λήψη πρωτοβουλιών για τη συγκέντρωση της ζήτησης ενέργειας με στόχο τη μείωση των τιμών.
Επιπλέον, στο κείμενο συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου επισημαίνεται πως, η μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα προς τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας δείχνει τον πιο αποτελεσματικό τρόπο για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, την αύξηση της ανθεκτικότητάς της και τη μείωση των τιμών της ενέργειας μακροπρόθεσμα.
Η αγορά άνθρακα και η ενεργειακή μετάβαση
Όσον αφορά την αγορά άνθρακα επισημαίνεται πως, οι ηγέτες της ΕΕ ζητούν από τους συννομοθέτες, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, να επιταχύνουν τη νομοθετική διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη για το Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς, προκειμένου να περιοριστεί η υπερβολική διακύμανση των τιμών.
Ταυτόχρονα, ζητούν από την Κομισιόν να επικαιροποιήσει την αξιολόγηση όλων των επιπτώσεων του δεύτερου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS2), κυρίως ως προς τον σχεδιασμό του και τις δικλίδες ασφαλείας που προβλέπονται.
Μάλιστα στο πλαίσιο της αναθεώρησης του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS) και της στήριξης της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναλαμβάνει ότι είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί επειγόντως μια αγορά άνθρακα που θα είναι εύρυθμη, διαφανής και προβλέψιμη.
Οι ηγέτες της ΕΕ ζητούν μεταξύ άλλων:
- να υπάρξει αποτελεσματική προστασία από τη διαρροή άνθρακα,
- μικρότερη μεταβλητότητα στην τιμή του άνθρακα και να μετριαστεί η επίδρασή της στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, επιμένουν ότι πρέπει να διατηρηθεί ο ουσιαστικός ρόλος του ETS στην κλιματική και ενεργειακή μετάβαση, μέσω ενός σήματος τιμής που διαμορφώνει η αγορά και που κινητοποιεί επενδύσεις και καινοτομία.
Σημειώνεται δε πως,το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει τη σημασία στο να ληφθούν συντονισμένα μέτρα για τη σταθεροποίηση του εφοδιασμού της ενέργειας σε διεθνές επίπεδο και ζητεί απρόσκοπτο εμπόριο ενέργειας και ενεργειακών προϊόντων μεταξύ χωρών εταίρων.
Οι ηγέτες της ΕΕ υπενθυμίζουν πως είναι επιτακτική η ανάγκη στο να μειωθεί η εξάρτηση της ΕΕ από τις ασταθείς αγορές ορυκτών καυσίμων. Όπως σημειώνεται στο κείμενο συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η ενεργειακή μετάβαση εξακολουθεί να είναι η πιο αποτελεσματική στρατηγική για την αυτονομία της Ευρώπης, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, τη διαρθρωτική μείωση των τιμών ενέργειας και την παραγωγή της καθαρής, άφθονης και εγχώριας ενέργειας που θα χρειαστεί η οικονομία του μέλλοντος.
Ο δρόμος που περιγράφεται περνά από την επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού, την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών και πηγών χαμηλών εκπομπών άνθρακα, δικτύων και αποθήκευσης ενέργειας, καθώς και από την προώθηση της ενεργειακής απόδοσης.
Η πρώτη εκτίμηση
Σε πρώτη ανάγνωση του κείμενου συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, διατυπώνεται κάποιος συμβιβασμός αλλά δεν υπάρχει η δέσμευση.
Ουσιαστικά σε αυτό επισημαίνονται δύο πράγματα:
- Πρώτον, δεν θα υπάρξει ένα ενιαίο μέτρο για όλους.
- Δεύτερον, όταν η Κομισιόν σχεδιάσει κάτι νέο, θα πρέπει να λάβει υπόψη ότι το ενεργειακό κόστος διαφέρει πολύ από χώρα σε χώρα. Η προσθήκη στις διαφορές στις τιμές ρεύματος είναι το κρίσιμο σημείο.
Επίσης εποσημαίνεται πως το κείμενο συμπερασμάτων καταρτίστηκε για τους εξής λόγους:
Η Σύνοδος της ΕΕ ήταν διχασμένη όσον αφορά στο θέμα της ενέργειας. Ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο υποστήριξε ότι η ενιαία αγορά ηλεκτρικής ενέργειας δεν λειτουργεί.
Ακόμη ανέφερε τις αποκλίσεις από 50 ευρώ -60 ευρώ ανά μεγαβατώρα που υπάρχουν στις τιμές ενέργειας σε σε κάποιες περιοχές της ΕΕ περιφερειακό επίπεδο και σε κάποιες άλλες η διαφορά είναι έως πολύ πάνω από 100 ευρώ. Η Ιταλία τάχθηκε υπερ του αιτήματος των 4 χωρών του Βίζεγκραντ στο να αναβληθεί το ETS2 έως το 2030, ενώ Ρώμη και Στοκχόλμη ήταν σε αντίθετα στρατόπεδα ως προς τη διαπραγμάτευση στο κείμενο των συμπερασμάτων.
Προ του κινδύνου η Σύνοδος να λήξει χωρίς κοινά συμπεράσματα για το θέμα η αναφορά στις διαφορές τιμών είναι μια παραχώρηση προς τις χώρες με τις ακριβότερες αγορές. Το αντίβαρο βρίσκεται στην ίδια πρόταση, στην αναφορά για «διαφύλαξη της Ενιαίας Αγοράς», καθώς αυτή η φράση απευθύνεται σε όσους φοβούνται ότι οι ενισχύσεις σε εθνικές επίπεδο στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό.
Η σημασία
Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, το μόνο έκτακτο μέτρο που θα έχει άμεσο αντίκτυπο στις τιμές ενέργειες είναι οι κρατικές ενισχύσεις, μέσω της παράτασης του Προσωρινού Πλαισίου.
Δηλαδή η βραχυπρόθεσμη στήριξη θα προκύψει κυρίως από τους προϋπολογισμούς των κρατών -μελών της ΕΕ μέσω ευρωπαϊκών κανόνων. Συνεπώς, αυτό θα εξαρτηθεί από το δημοσιονομικά περιθώρια που έχει η κάθε κυβέρνησης μιας χώρας .
Ωστόσο, ζητείται από την Κομισιόν να εξετάσει και να προτείνει μέτρα για την ενέργεια, όπου αυτό καταστεί αναγκαίο, χωρίς να δίνεται προθεσμία και χωρίς κάποιο συγκεκριμένο εργαλείο.
Η ίδια λογική υπάρχει και με το ETS2. Οι χώρες του Βίζεγκραντ ζήτησαν από την Κομισιόν να επανεξετάσει τον σχεδιασμό του συστήματος, τις δικλίδες ασφαλείας και το χρονοδιάγραμμα, με αναβολή έως το 2030.
Στο κείμενο των συμπερασμάτων, υπάρχει ο σχεδιασμός και οι δικλίδες, όχι όμως το ακριβές χρονοδιάγραμμα που θα γίνει και η αναβολή. Και αυτό διότι η αναβολή δεν θα συγκέντρωνε την απαιτούμενη ομοφωνία.
Η ελληνική πλευρά
Ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης είχε δηλώσει ότι θα ζητήσει από την Κομισιόν πρόσθετες προτάσεις, πέρα από όσες έχουν ήδη κατατεθεί.
Ακόμη, είχε, ζητήσει να δοθεί μια συντονισμένη απάντηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο αντί να βασίζεται κανείς μόνο στη λήψη μέτρων σε εθνικό επίπεδο . Στο κείμενο των συμπερασμάτων, διατυπώνονται και τα δύο. Ακόμη, Ιταλία και Ελλάδα είχαν ζητήσει στο να επιτραπούν πρόσθετες δαπάνες, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος διαδικασιών επί παραβάσει, λόγω των έκτακτων συνθηκών.
Μένει να φανεί ποιο θα είναι το τελικό περιεχόμενο των νέων προτάσεων της Κομισιόν αλλά και τα «εργαλεία» που θα ενεργοποιήσει η κάθε κυβέρνηση του κράτους- μέλους της ΕΕ ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες, όπως για παράδειγμα την έκταση της ηλεκτροκίνησης ή και την δυνατότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνικούς αντιδραστήρες που διαθέτουν αρκετές χώρες της της ΕΕ