Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εξετάζει τέσσερα εναλλακτικά σενάρια με σκοπό την ενίσχυση των συνταξιούχων, στο πλαίσιο του επερχόμενου πακέτου εισοδηματικής στήριξης. Τα μέτρα αυτά βρίσκονται υπό επεξεργασία και αναμένεται να ανακοινωθούν επίσημα τον Σεπτέμβριο, αποτελώντας μέρος της νέας δέσμης παροχών για τη θωράκιση των εισοδημάτων.
Τα μέτρα που βρίσκονται στο τραπέζι των παρεμβάσεων που επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο για την πρόσθετη ενίσχυση του εισοδήματος των χαμηλοσυνταξιούχων, σύμφωνα με πληροφορίες του «Ελεύθερου Τύπου», είναι τα εξής:
- Η αύξηση του μόνιμου επιδόματος των 250 ευρώ.
- Η χορήγηση διορθωτικής αύξησης στις συντάξεις, μιας που η αύξηση κατά 2,4% που πήραν οι συνταξιούχοι τον Ιανουάριο υπολείπεται του πληθωρισμού (2,5%) και είναι κατά πολύ μικρότερη του πληθωρισμού τροφίμων (4,5%).
- Η μείωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης στις κύριες ή στις επικουρικές συντάξεις.
- Η μείωση της εισφοράς ασθενείας στις επικουρικές συντάξεις αν δεν υπάρξει παρέμβαση στην Εισφορά Αλληλεγγύης.
Οι κρίσιμες παράμετροι από τις οποίες θα εξαρτηθούν και οι τελικές αποφάσεις που θα περιληφθούν στο συνολικό πακέτου ενίσχυσης των εισοδημάτων που θα ανακοινωθεί τον Σεπτέμβριο στη ΔΕΘ είναι το κόστος, αλλά και το εύρος των παρεμβάσεων.
Επικουρικές
Σύμφωνα με τον Ελεύθερο Τύπο, στις επικουρικές συντάξεις εξετάζεται έως και η ολοσχερής κατάργηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης. Αυτή η επιλογή σημαίνει ότι οι επικουρικές θα αυξηθούν κατά μέσο όρο 15 ευρώ τον μήνα, πλην όμως από τις αυξήσεις θα ωφεληθούν περίπου 280.000 συνταξιούχοι σε σύνολο 1 εκατ. συνταξιούχων που λαμβάνουν επικουρική, διότι η πιθανή κατάργηση ή η μείωση της εισφοράς αφορά τις επικουρικές άνω των 300 ευρώ στις οποίες και επιβάλλεται.
Αν όμως επιλεγεί η μείωση της εισφοράς ασθενείας ή και η ολοσχερής κατάργησή της, τότε θα ωφεληθούν 1 εκατ. συνταξιούχοι καθώς δεν θα ξαναπληρώσουν εισφορά ασθενείας για την επικουρική σύνταξη. Σημειώνεται, δε, πως η εισφορά ασθενείας 6% είναι ένα από τα μέτρα-κατάλοιπα που άφησε η διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ καθώς επιβλήθηκε το 2015 και μάλιστα πριν πέσουν οι υπογραφές του τρίτου Μνημονίου. Παρά ταύτα, το μέτρο εξακολουθεί να εφαρμόζεται μέχρι σήμερα, αν και έχουν γίνει εισηγήσεις για την εξάλειψη της εισφοράς από τις επικουρικές που όμως δεν συμπεριλήφθηκαν στο πακέτο μέτρων της ΔΕΘ του 2025, καθώς προκρίθηκε η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς για 650.000 συνταξιούχους.
Με αυτά τα κριτήρια (κόστος και εύρος δικαιούχων) το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται τα εναλλακτικά σενάρια για την ενίσχυση των συνταξιούχων.
Κατανομή
H μέση σύνταξη γήρατος για το 2025 στο σύνολο των συνταξιούχων διαμορφώνεται μετά την αύξηση κατά 2,4% στα 975 ευρώ. Σχεδόν ένας στους δύο εξακολουθεί να λαμβάνει σύνταξη κάτω των 1.000 ευρώ, ενώ σε 10 Ταμεία οι μέσες συντάξεις γήρατος είναι πάνω από τα 1.400 ευρώ.
Η κατανομή αυτή καταδεικνύει ότι οι αυξήσεις δεν ανέτρεψαν τη βασική δομή των ανισοτήτων, αλλά ενίσχυσαν όσους ήδη βρίσκονταν στις υψηλότερες συνταξιοδοτικές βαθμίδες.
Η συνολική εικόνα των συντάξεων γήρατος δείχνει ότι, παρά τις αυξήσεις, η πλειονότητα των συνταξιούχων λόγω γήρατος εξακολουθεί να κινείται κάτω από το όριο των 1.000 ευρώ.
Για τον λόγο αυτόν η κυβέρνηση εξετάζει τα οικονομικά περιθώρια που υπάρχουν για να βελτιώσει το εισόδημα των συνταξιούχων.
1 Αύξηση στο 250άρι
Αύξηση -έως και διπλασιασμό- του μόνιμου επιδόματος των 250 ευρώ που δίδεται σε μόνιμη βάση από τον Νοέμβριο του 2025 σε συνταξιούχους άνω των 65 ετών, σε δικαιούχους αναπηρικών επιδομάτων και σε ανασφάλιστους υπερήλικες του ΟΠΕΚΑ. Ενα σενάριο είναι η αύξηση του επιδόματος που θα πληρωθεί τον Νοέμβριο του 2026 κατά 150 ευρώ, για να διαμορφωθεί στα 400 ευρώ. Δεν αποκλείεται όμως ακόμη και ο διπλασιασμός του στα 500 ευρώ, ανάλογα με τους διαθέσιμους πόρους από το πλεόνασμα της οικονομίας. Μια κρίσιμη παράμετρος που μπορεί να μεταβάλει το ποσό είναι αν θα αποφασιστεί να δοθεί και σε περισσότερους συνταξιούχους, είτε με διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων και σε όσους έχουν ατομικό εισόδημα άνω των 14.000 ευρώ και οικογενειακό άνω των 26.000 ευρώ είτε με μείωση του ορίου ηλικίας των συνταξιούχων ώστε να το παίρνουν όσοι είναι από 62 ετών και πάνω. Το 250άρι κοστίζει στον προϋπολογισμό 360 εκατ. ευρώ. Αν η κυβέρνηση το ανεβάσει στα 400 ευρώ (αύξηση κατά 150 ευρώ) το κόστος ανεβαίνει περίπου στα 570 εκατ. ευρώ, ενώ αν διπλασιαστεί το κόστος βγαίνει στα 700 εκατ. ευρώ.
2 Αναμόρφωση της ΕΑΣ
Αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης στις κύριες συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ, ώστε να μην επιβάλλεται σε όλο το ποσό της σύνταξης, αλλά στη διαφορά ποσού της κάθε κλίμακας. Για παράδειγμα συνταξιούχος που λαμβάνει 1.600 ευρώ μικτά έχει κράτηση 3% σε όλη τη σύνταξη, ήτοι πληρώνει 48 ευρώ κάθε μήνα για εισφορά αλληλεγγύης. Με το σχέδιο για αναλογική κράτηση (σ.σ.: που το έχει προτείνει στο υπουργείο Εργασίας και ο Συνήγορος του Πολίτη) η κράτηση θα μπορεί να επιβάλλεται στη διαφορά από τα 1.468 ευρώ ως τα 1.600 ευρώ, δηλαδή στα 132 ευρώ με ένα ποσοστό 15%, που σημαίνει ότι ο συνταξιούχος θα έχει εισφορά 20 ευρώ αντί 48 ευρώ που δίνει τώρα. Εναλλακτικά, εξετάζεται η μείωση ή και κατάργηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης για τις επικουρικές συντάξεις άνω των 300 ευρώ. Η εισφορά επιβάλλεται με ποσοστά 3% ως 10% και την πληρώνουν περίπου 280.000 συνταξιούχοι με ένα συνολικό ποσό 167 εκατ. ευρώ. Η κατάργησή της θα σημάνει αυτομάτως μια αύξηση από 3% ως 10%, στις επικουρικές συντάξεις από τα 300 ευρώ και άνω.
3 Εισφορά ασθενείας
Κούρεμα ή και κατάργηση της εισφοράς ασθενείας 6% για τις επικουρικές συντάξεις. Είναι στο τραπέζι ως εναλλακτικό μέτρο αν δεν προχωρήσει η κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης στις επικουρικές. Η πρόταση για απαλλαγή των επικουρικών συντάξεων είχε υποβληθεί στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης το καλοκαίρι του 2025 όταν γινόταν η προετοιμασία των μέτρων στήριξης που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ αλλά πήγε πίσω και κέρδισε η σταδιακή κατάργηση της προσωπικής διαφοράς από τις συντάξεις. Η μείωση της εισφοράς ασθενείας από 6% σε 3%, για παράδειγμα, θα ισοδυναμούσε με αυξήσεις από 6 ευρώ τον μήνα ως 12 ευρώ τον μήνα στις επικουρικές συντάξεις, ενώ με την κατάργησή της οι αυξήσεις θα ήταν διπλάσιες. Το κόστος από τη μείωση στο μισό της κράτησης ασθενείας είναι περίπου στα 80 εκατ. ευρώ και με την κατάργησή της φτάνει στα 150 εκατ. ευρώ.
4 Εξτρα αύξηση
Διορθωτική και οριζόντια αύξηση ως 1,5% σε όλες τις συντάξεις. Είναι ένα από τα σενάρια που απασχολούν το οικονομικό επιτελείο καθώς ένα τέτοιο πιθανό μέτρο δεν θα άφηνε εκτός κανέναν συνταξιούχο. Η κοστολόγησή του είναι περίπου στα 250 εκατ. ευρώ. Το κόστος αυτό μπορεί να χρηματοδοτηθεί από τους τόκους που μπαίνουν στον κουμπαρά του ασφαλιστικού και ανέρχονται στα 650 εκατ. ευρώ ετησίως. Τα, δε, αποθεματικά του κουμπαρά έχουν φτάσει στα 22 δισ. ευρώ.