Σε τροχιά εφαρμογής μπαίνει από την 21η Σεπτεμβρίου το νέο πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας, προσφέροντας μια σημαντική «σανίδα σωτηρίας» σε χιλιάδες δανειολήπτες με «κόκκινα» στεγαστικά δάνεια σε τράπεζες και funds.
Μέσω της νέας ειδικής ρύθμισης του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, παρέχεται η δυνατότητα διάσωσης του κύριου ακινήτου, με αντάλλαγμα τη ρευστοποίηση της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας του οφειλέτη.
Ο στόχος της παρέμβασης είναι σαφής: αφενός να αποτραπεί ένα νέο κύμα πλειστηριασμών για τους ευάλωτους δανειολήπτες που αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τις οφειλές τους και αφετέρου να διοχετευθούν εκ νέου στην κτηματαγορά χιλιάδες παλαιά και ανεκμετάλλευτα ακίνητα.
Ακολουθούν τα 12 κομβικά βήματα που καλούνται να ακολουθήσουν όσοι επιθυμούν να ενταχθούν στις ευνοϊκές διατάξεις του νέου Εξωδικαστικού, σύμφωνα με όσα γράφει ο Γιώργος Αυτιάς στην Απογευματινή.
1. Παρέχεται η δυνατότητα στον δανειολήπτη να σώζει το σπίτι του και την Α΄ κατοικία, μέσω πώλησης ακινήτων, εξοχικών ή γης που είναι δευτερεύουσα.
2. Η νέα διαδικασία προβλέπεται στο άρθρο του ν. 5313/2026 και μετασχηματίζει τον τρόπο διαχείρισης της ακίνητης περιουσίας κατά τη ρύθμιση χρεών.
3. Με την οριστική υποβολή της αίτησης, οι πιστωτές μπορούν να υποβάλουν αντιπρόταση για την εκποίηση των λοιπών ακινήτων του οφειλέτη, εξαιρώντας ρητά την κύρια κατοικία στον βαθμό που καλύπτονται οι απαιτήσεις. Ο οφειλέτης έχει δικαίωμα να αποδεχθεί ή να απορρίψει την αντιπρόταση.
4. Αν η πρώτη κατοικία ανήκει κατά μερίδιο σε συνοφειλέτη ή εγγυητή, απαιτείται η συνυποβολή της αίτησης και η συνυπογραφή της σύμβασης από το εν λόγω πρόσωπο.
5. Πλέον η νέα αυτή εξέλιξη δίνει καλύτερα περιθώρια αποπληρωμής, θέτοντας, όμως, αυστηρές προϋποθέσεις για τη διατήρηση της προστασίας.
6. Σε ό,τι αφορά τον υπολογισμό των μηνιαίων καταβολών λαμβάνεται υπόψη ως αξία περιουσίας αποκλειστικά η αξία της κύριας κατοικίας. Συγκεκριμένα για τον υπολογισμό των μηνιαίων δόσεων της συγκεκριμένης ρύθμισης, λαμβάνεται υπόψη ως αξία ακίνητης περιουσίας μόνο η αξία της κύριας κατοικίας. Η ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων ενσωματώνεται ως όρος στη σύμβαση αναδιάρθρωσης. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να προκύψει μικρότερη μηνιαία επιβάρυνση και ευνοϊκότερη αναδιάρθρωση του υπόλοιπου χρέους.
7. Η ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων ενσωματώνεται ως όρος στη σύμβαση αναδιάρθρωσης, οδηγώντας σε μικρότερη μηνιαία επιβάρυνση για το υπόλοιπο του χρέους.
8. Όσο διαρκεί η συμφωνία, οι συμβαλλόμενοι πιστωτές δεν μπορούν να επισπεύσουν αναγκαστική εκτέλεση, να λάβουν ασφαλιστικά μέτρα ή να εγγράψουν νέα υποθήκη στην κύρια κατοικία.
9. Σε περίπτωση που ο οφειλέτης αθετήσει τους όρους, η προστασία αίρεται αυτόματα.
10. Για τα ακίνητα που θα ρευστοποιηθούν προβλέπεται οργανωμένη διαδικασία εκποίησης με δικαστικό επιμελητή και ηλεκτρονικά μέσα. Η ημερομηνία εκποίησης ορίζεται σε διάστημα από 40 έως 60 ημέρες από τη σύνταξη της σχετικής έκθεσης, χωρίς να συνυπολογίζεται ο Αύγουστος.
11. Για τη ρύθμιση, ισχύουν κανονικά η υπαγωγή οφειλετών με χρέος 5.000 ευρώ και άνω, και η εξόφληση οφειλών σε έως και 420 δόσεις σε τράπεζες ή servicers.
12. Ισχύουν οι 72 δόσεις για χρέη προς το Δημόσιο και ο ακατάσχετος λογαριασμός των 1.600 ευρώ.
Να τονισθεί ότι ήδη ισχύει ο Εξωδικαστικός για χρέη από 5.000 ευρώ, από 27 Ιουλίου με τον νόμο 5313/2026. Απευθύνεται σε πάνω από 1.000.000 μικροοφειλέτες με χρέη σε ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ ή σε καταναλωτικό δάνειο. Από τις 18 Ιουλίου έχει ενεργοποιηθεί η πλατφόρμα της ΑΑΔΕ για την ένταξη οφειλών στη νέα ρύθμιση των έως 72 δόσεων, για οφειλές προς το Δημόσιο που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες έως τις 31.12.2023. Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myAADE έως τις 31.12.2026.
Δεύτερη ευκαιρία
Το νέο καθεστώς δημιουργεί ταυτόχρονα τη δυνατότητα επανένταξης στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό για συγκεκριμένους οφειλέτες που είχαν χάσει παλαιότερη ρύθμιση.
Ειδικότερα, μέσα σε αποκλειστική προθεσμία έξι μηνών από τότε που θα τεθεί σε ισχύ η σχετική διάταξη, μπορούν να καταθέσουν νέα αίτηση οφειλέτες οι οποίοι είχαν αθετήσει προηγούμενη σύμβαση στο πλαίσιο του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, επειδή δεν είχαν καταβάλει τα ποσά που προβλέπονταν από τη ρύθμιση.
Η ίδια δυνατότητα, εφόσον πληρούνται οι όροι που προβλέπονται από τον νόμο, παρέχεται και σε οφειλέτες οι οποίοι στο παρελθόν είχαν υποβάλει αίτημα για υπαγωγή στις διατάξεις του νόμου 3869/2010, του γνωστού νόμου Κατσέλη.