Το 2026 βρίσκει τις ελληνικές επιχειρήσεις σε ένα περιβάλλον με μακροοικονομική σταθερότητα και θετικές προβλέψεις για την ανάπτυξη αλλά ένα περιβάλλον ολοένα και πιο απαιτητικό. Η σταδιακή ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, η αυστηροποίηση των ελέγχων, η ψηφιοποίηση των μηχανισμών του κράτους και η ενίσχυση του ανταγωνισμού δημιουργούν ένα νέο πλαίσιο, στο οποίο η καλή οργάνωση, η συμμόρφωση και η στρατηγική σκέψη δεν αποτελούν πια πλεονέκτημα, αλλά προϋπόθεση επιβίωσης.
Όπως εκτιμά ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας συμβούλων NEPA Economic Consulting, Κωνσταντίνος Πατήρης, το 2026 οι επιχειρήσεις να καλούνται να αντιμετωπίσουν έξι βασικές προκλήσεις που θα καθορίσουν την πορεία τους.
- Πρώτη και ίσως πιο άμεση πρόκληση είναι η αυστηροποίηση του πλαισίου συμμόρφωσης, με επίκεντρο το ΓΕΜΗ. Τα πρόστιμα και οι διοικητικές κυρώσεις που ενεργοποιούνται για παραλείψεις προηγούμενων ετών δημιουργούν μια νέα πρόκληση για επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν χαλαρά σε επίπεδο δημοσιεύσεων και τυπικών υποχρεώσεων. Όπως σημειώνει ο κ. Πατήρης, το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ύψος των προστίμων, αλλά το γεγονός ότι ο έλεγχος θα γίνεται αναδρομικά, έως και πέντε χρόνια πίσω, γεγονός που απαιτεί άμεσο έλεγχο και τακτοποίηση των εταιρικών φακέλων.
- Δεύτερη πρόκληση αποτελεί η πλήρης ενεργοποίηση του Μητρώου Πιστώσεων. Από τις αρχές του 2026, η «ακτινογραφία» κάθε επιχείρησης και φυσικού προσώπου θα είναι πλήρης. Δάνεια, ρυθμίσεις, εγγυήσεις, καθυστερήσεις και συνολική συμπεριφορά απέναντι στο τραπεζικό σύστημα θα αποτυπώνονται σε ένα ενιαίο προφίλ. Αυτό σηματοδοτεί το τέλος της αποσπασματικής εικόνας και καθιστά τη συνέπεια στις πληρωμές κρίσιμο παράγοντα για κάθε μελλοντική χρηματοδότηση. Οι επιχειρήσεις που δεν οργανώσουν έγκαιρα τις οφειλές τους θα βρεθούν εκτός τραπεζικού παιχνιδιού.
- Τρίτη πρόκληση είναι η επόμενη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης. Με την απορρόφηση να κινείται σε επίπεδα χαμηλότερα του αρχικού σχεδιασμού και το πρόγραμμα να ολοκληρώνεται μέσα στο 2026, πολλές επιχειρήσεις, ιδίως μικρομεσαίες, θα κληθούν να λειτουργήσουν χωρίς τη στήριξη φθηνών δανείων και επιδοτούμενων επιτοκίων. Όπως εκτιμά ο κ. Πατήρης, η μετάβαση αυτή δεν θα είναι ανώδυνη, ιδιαίτερα για επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών από δύο έως δέκα εκατομμύρια ευρώ, οι οποίες δυσκολεύτηκαν να αξιοποιήσουν το RRF λόγω κόστους και γραφειοκρατίας.
- Τέταρτη πρόκληση αφορά το φορολογικό και ασφαλιστικό περιβάλλον. Παρά τα υφιστάμενα κίνητρα, όπως οι εκπτώσεις για έρευνα και ανάπτυξη, οι συγχωνεύσεις και οι απαλλαγές ενδοομιλικών συναλλαγών, πολλές επιχειρήσεις δεν τα αξιοποιούν, είτε λόγω άγνοιας είτε λόγω έλλειψης σωστού σχεδιασμού. Για το 2026, ο κ. Πατήρης τονίζει ότι η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας, η δομή της επιχείρησης και η συνεργασία με εξειδικευμένους συμβούλους θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στη βιωσιμότητα και την κερδοφορία.
- Πέμπτη πρόκληση είναι η αναδιάρθρωση και η διαχείριση του ιδιωτικού χρέους. Παρά τις βελτιώσεις στον εξωδικαστικό μηχανισμό και τα εργαλεία εξυγίανσης, πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να καθυστερούν τη λήψη αποφάσεων. Το 2026 δεν θα αφήνει περιθώρια αναμονής: είτε θα υπάρξει έγκαιρη ρύθμιση, είτε η πίεση από τράπεζες και δημόσιο θα γίνει ασφυκτική.
- Έκτη και εξίσου κρίσιμη πρόκληση είναι το ανθρώπινο δυναμικό. Η έλλειψη εξειδικευμένων στελεχών και τεχνικών επαγγελμάτων, ιδιαίτερα σε κατασκευές και υπηρεσίες, παραμένει έντονη. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στους μισθούς, αλλά επεκτείνεται στην εκπαίδευση, στις δεξιότητες και στη συνολική οργάνωση των επιχειρήσεων. Το 2026 θα ξεχωρίσει τις επιχειρήσεις που επενδύουν σε ανθρώπους και δομές από εκείνες που παραμένουν εγκλωβισμένες στο μοντέλο της απλής επιβίωσης.
Συνολικά, το 2026 δεν προμηνύεται ως χρονιά κρίσης, αλλά ως χρονιά ωρίμανσης. Οι επιχειρήσεις που θα προσαρμοστούν έγκαιρα, θα οργανωθούν και θα κινηθούν στρατηγικά έχουν μπροστά τους σημαντικές ευκαιρίες. Για τις υπόλοιπες, το περιβάλλον θα γίνει σαφώς πιο δύσκολο και λιγότερο ανεκτικό στα λάθη.