Η αποδυνάμωση του δολαρίου έδωσε νέα ώθηση στην ΕΕ για τον στόχο που έχει θέσει αναφορικά με την ενίσχυση του ρόλου του ευρώ σε διεθνές επίπεδο. Το θέμα βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα των συζητήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε συνδυασμό με το ότι επιδιώκει να επιτύχει μία πιο ολοκληρωμένη εσωτερική αγορά αλλά και Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, στη βάση της οποίας θα είναι η Ένωση των Ευρωπαϊκών Κεφαλαιαγορών.
Η δήλωση Πιερρακάκη
Αξίζει να σημειωθεί πως στο θέμα αυτό αναφέρθηκε στην πρόσφατη συνεδρίαση του Eurogroup ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης. Όπως είπε, θα πρέπει να επανεκτιμηθεί ο ρόλος του ευρώ στο διεθνές νομισματικό σύστημα αλλά και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει για την νομισματική μας κυριαρχία και την ανθεκτικότητα της οικονομίας μας.
Επιπλέον ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε πως, υπήρξε ευρέως συμφωνία στο ότι ο διεθνής ρόλος του ευρώ είναι συνάρτηση σε μεγάλο βαθμό με την πρόοδο πολλών άλλων προτεραιοτήτων που έχουμε ήδη προσδιορίσει για την ενίσχυση της οικονομίας της ΕΕ, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η ατζέντα ανταγωνιστικότητας και η ανάπτυξη της ψηφιακής χρηματοδότησης.
Σήμερα το ευρώ είναι το δεύτερο νόμισμα στον κόσμο, μετά το δολάριο που διατηρείται ως αποθεματικό από κεντρικές τράπεζες (20% έναντι 58% του δολαρίου) ή που χρησιμοποιείται για εκδόσεις διεθνών ομολόγων (22,5% έναντι 65% του αμερικανικού νομίσματος).
Το 2024, αμερικανικές επιχειρήσεις με επενδυτική βαθμίδα προχώρησαν στην έκδοση ομολόγων σε ευρώ αξίας 90 δισ. δολαρίων από 60 δισ. δολάρια που ήταν το 2023. Μάλιστα άμεσα ή έμμεσα συνδεδεμένα με το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα είναι τα νομίσματα 60 χωρών των οποίων ο συνολικός πληθυσμός είναι 175 εκατ. πολίτες.
Η σταθερότητα του ευρώ το καθιστά ελκυστικό διεθνώς ως νόμισμα για συναλλαγές με το εμπόριο.
Και διότι αυτό ευνοεί τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις καθώς τις απαλλάσσει από τον κίνδυνο μεταβολών στις συναλλαγματικές ισοτιμίες αλλά και από το κόστος μετατροπής του ευρώ σε άλλα νομίσματα. Το 2024, το 59% των εξαγωγών προϊόντων και το 63,1% της παροχής υπηρεσιών σε χώρες εκτός της Ευρωζώνης είχαν τιμολογηθεί σε ευρώ. Αυτό είναι ένα σημαντικό κίνητρο για την περαιτέρω ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ, όπως είναι και η γενικότερη προστασία της ευρωπαϊκής οικονομίας από μεγάλες διακυμάνσεις και σοκ στις αγορές συναλλάγματος.
Τα χαρακτηριστικά του ευρώ
Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, ανέφερε τα τρία χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει το ευρώ προκειμένου να είναι ισχυρό:
- Πρώτον, να διατηρείται σταθερή η αγοραστική δύναμη του νομίσματος. Για να γίνει αυτό, προϋποθέτει σταθερότητα των τιμών, υγιείς πολιτικές στα δημοσιονομικά και να γίνονται γενικά προβλέψιμες για τα πολιτικά.
- Δεύτερον, ένα συγκεκριμένο στρατιωτικό πλαίσιο στην ΕΕ.
- Τρίτον, να υπάρχουν ανοιχτές κεφαλαιαγορές με υψηλή ρευστότητα και μεγάλο βάθος αλλα και ένα ευρύ φάσμα ασφαλών στοιχείων ενεργητικού υψηλής ποιότητας.
Το τελευταίο χαρακτηριστικό συνδέεται άμεσα με την κοινή έκδοση ομολόγων από τις χώρες της Ευρωζώνης ή αλλιώς των λεγόμενων ευρωομολόγων. Ο Νάγκελ ξεκαθάρισε σε πρόσφατη συνέντευξή του στο Politico ότι τα ευρωομόλογα θα ενισχύσουν τον διεθνή ρόλο του ευρώ και επομένως αυτά θα είναι επιθυμητά. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, είπε πως «βλέπει να υπάρχουν οφέλη από τη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού ασφαλούς στοιχείου ενεργητικού».
Επίσης εξήγησε και τον λόγο για τον οποίο η Bundesbank έχει αλλάξει τη στάση της κατά των ευρωομολόγων λέγοντας πως η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν είχε απειληθεί ποτέ όπως σήμερα μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. «Σήμερα έχουμε μία διαφορετική πραγματικότητα», είπε.
Σύμφωνα με τον Γερμανό κεντρικό τραπεζίτη, τα ευρωομόλογα θα πρέπει να στηρίζουν συγκεκριμένους σκοπούς και θα πρέπει να είναι ξεκάθαρος ο τρόπος με τον οποίο ελέγχονται από την ΕΕ αλλά γενικά από τα κράτη-μέλη της Ένωσης. Παράλληλα, αυτά θα πρέπει να συνοδεύονται από μια μείωση του χρέους σε εθνικό επίπεδο.
Σε αντίστοιχη δήλωση προέβη προ ημερών ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, καθώς ζήτησε να εκδοθούν περισσότερα ευρωομόλογα για την ενίσχυση της τεχνητής νοημοσύνης, της άμυνας, των ημιαγωγών και των ρομπότ, προκειμένου να μπορέσει η ΕΕ να ανταγωνισθεί τις ΗΠΑ και την Κίνα.
«Η παγκόσμια αγορά… φοβάται όλο και περισσότερο το αμερικανικό δολάριο και αναζητά εναλλακτικές λύσεις. Ας της προσφέρουμε ευρωπαϊκό χρέος», δήλωσε στη συνέντευξη που παραχώρησε σε μία ομάδα μεγάλων ευρωπαϊκών εφημερίδων.
Υπερ των ευρωομολόγων είχε ταχθεί και πριν από 1 χρόνο και ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, μέσω της έκθεσης του για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Σε αυτήν τόνιζε πως οι ανάγκες της ΕΕ σε επενδύσεις ανέρχονται σε τουλάχιστον 800 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση και πως αυτό το ποσό θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί με κοινό δανεισμό.
Ωστόσο, ο πρόεδρος της Bundesbank και ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, δεν βλέπει θετικά τις προτάσεις αυτές και θεωρεί ότι τα ευρωομόλογα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο σε έκτακτες καταστάσεις. Αυτές δεν ήταν και λίγες τα τελευταία 6 χρόνια.
Η Κομισιόν έχει εκδώσει ή θα εκδώσει ομόλογα αξίας περίπου 1 τρισ. ευρώ – για το Ταμείο Ανάκαμψης, τις αμυντικές δαπάνες (πρόγραμμα SAFE) και τη χορήγηση δανείου στην Ουκρανία.
Η Γερμανία, όπως και άλλες χώρες του Βορρά με ισχυρή πιστοληπτική ικανότητα (αποκαλούμενες «φειδωλές»), είναι παραδοσιακά διστακτικές στην ευρεία χρήση των ευρωομολόγων, λόγω του ότι θεωρούν πως αυτό θα αύξανε το κόστος για τις ίδιες και θα δημιουργούσε κίνδυνο δημοσιονομικής χαλάρωσης στην Ευρώπη.
Το ζήτημα αυτό θα τεθεί στην επόμενη σύνοδο κορυφής της ΕΕ που θα γίνει τον Μάρτιο, είπε ο Γάλλος πρόεδρος. Πάντως είναι πολύ αμφίβολο για το εάν θα υπάρξει κάποια συμφωνία ως προς αυτό, δεδομένου στο πώς έχει αντιδράσει η Γερμανία. Σε κάθε περίπτωση, το θέμα είναι όλο και λιγότερο ταμπού για την Ευρώπη.