Ε.Ε: Στο τραπέζι η αλλαγή των περίπλοκων δημοσιονομικών κανόνων – Τα δύο “στρατόπεδα”

ΕΕ

ΕΕ

Σχέδιο για τη μεταρρύθμιση των παρωχημένων και περίπλοκων δημοσιονομικών κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα παρουσιάσει σήμερα η Κομισιόν.

«Είναι καιρός να προχωρήσουμε. Αν δεν το κάνουμε τώρα, πότε θα το κάνουμε;» προειδοποίησε ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομίας Πάολο Τζεντιλόνι. Οι δημοσιονομικοί κανόνες είναι συγκεντρωμένοι στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Η ισχύς τους ανεστάλη στις αρχές του 2020 προκειμένου να αποφευχθεί η κατάρρευση της ευρωπαϊκής οικονομίας που είχε πληγεί από την πανδημία της Covid. Μπροστά στο φάσμα μίας ιστορικής ύφεσης, έπρεπε να αρθούν οι περιορισμοί για τα ελλείμματα. Με την θύελλα να έχει περάσει, και παρά τον πόλεμο στην Ουκρανία, το Σύμφωνο Σταθερότητας πρέπει να επανενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023, την ώρα που η κρίση έχει προκαλέσει την έκρηξη του χρέους των πλέον ευάλωτων χωρών, ενώ το ίδιο το Σύμφωνο στη σημερινή του μορφή δεν είναι εφαρμόσιμο.

Το Σύμφωνο Σταθερότητας είναι ένα εργαλείο που υιοθετήθηκε το 1997 από τις χώρες της Ευρωζώνης , εν όψει της έλευσης του ενιαίου νομίσματος την 1η Ιανουαρίου 1999. Απαντούσε στις ανησυχίες της Γερμανίας που φοβόταν την υιοθέτηση χαλαρής δημοσιονομικής πολιτικής από τα κράτη- μέλη και επέβαλε τους ισοσκελισμένους δημόσιους λογαριασμούς.

Ο δημοσιονομικός «κορσές» υιοθετεί τα κριτήρια της Συνθήκης του Μάαστριχτ (1992) που εισήγαγε δύο εμβληματικά νούμερα τα οποία έγιναν τα τοτέμ που κανείς δεν αγγίζει: ανώτατο όριο δημοσιονομικού ελλείμματος στο 3% του εθνικού ΑΕΠ και πλαφόν του δημοσίου χρέους στο 60% του ΑΕΠ.

Σε περίπτωση παραβίασης, το κείμενο προβλέπει διαδικασία υπερβάλλοντος ελλείμματος,  που θεωρητικά μπορεί να οδηγήσει στην επιβολή μεγάλων προστίμων. Αλλά οι κυρώσεις αυτές δεν έχουν ποτέ εφαρμοστεί, αφού θα ισοδυναμούσαν με την επιβολή σε χώρες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες κυρώσεων που θα τις επιβάρυναν ακόμη περισσότερο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση  ήταν αντιμέτωπη με τους κινδύνους ανατίναξης της Ευρωζώνης κατά την διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008.

Για να επιστρέψουν εντός πλαισίου, τα κράτη θα πρέπει να προτείνουν μία πολυετή διορθωτική πορεία  που αποτελεί αντικείμενο διαπραγματεύσεων με την Κομισιόν. Θεωρητικά, το υπερβάλλον χρέος, άνω του 60%, θα πρέπει να περιορίζεται κατά 1/20 ετησίως, αλλά ο κανόνας αυτός κρίνεται ανεφάρμοστος. Θα επέβαλλε μία αγωγή καταστροφικής λιτότητας στις πλέον χρεωμένες χώρες.

Το Σύμφωνο Σταθερότητας περιορίζει  και το διαρθρωτικό έλλειμμα στο 0,5% του ΑΕΠ για τις χώρες το χρέος των οποίων υπερβαίνει το 60%. Κάθε υπέρβαση πρέπει να περιορίζεται στο 0,5% ετησίως.

Γιατί  πρέπει να γίνει μεταρρύθμιση;

Δύο στρατόπεδα βρίσκονται αντιμέτωπα:

«Οι δύο αυτοί πόλοι, που ζητούν, στην πρώτη περίπτωση, περισσότερο αυτοματοποιημένους κανόνες και στη δεύτερη περίπτωση, μεγαλύτερη ευελιξία, ορίζουν και τους βασικούς άξονες της μεταρρύθμισης», συνοψίζει ο Andreas Eisl, ερευνητής του Institut Jacques Delors. Πάντως, και οι δύο πλευρές επικρίνουν την πολυπλοκότητα των ισχυόντων κανόνων.

Οι αλλαγές

Το νέο πλαίσιο θα πρέπει να επιτρέπει «την απλοποίηση, την καλύτερη οικειοποίηση από τα κράτη μέλη και την καλύτερη εφαρμογή» με στόχο την διασφάλιση «τόσο ενός βιώσιμου χρέους, όσο και μίας βιώσιμης ανάπτυξης», σύμφωνα με τον Πάολο Τζεντιλόνι.

Το βασικό σχέδιο είναι η επιβολή στα κράτη-  μέλη του ορισμού μεσοπρόθεσμου σχεδίου που θα βασίζεται μάλλον στην εξέλιξη των δαπανών παρά στο επίπεδο των ελλειμμάτων για την επιστροφή του χρέους σε βιώσιμο επίπεδο.

Αυτός ο στόχος των δαπανών, περισσότερο ευανάγνωστος για το κοινό έχει και το πλεονέκτημα ότι είναι ευκολότερα ελέγξιμος. Η ιδέα είναι να δοθεί στα κράτη μέλη μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών σε αυτό το σχέδιο που θα περιλαμβάνει  και δεσμεύσεις επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων.

Οι Βρυξέλλες στη περίπτωση αυτή θα διατηρούσαν ένα καρότο και ένα μαστίγιο. Η τήρηση των δεσμεύσεων θα επέτρεπε τη χορήγηση μεγαλύτερης περιόδου προσαρμογής, ενώ η μη τήρησή τους θα οδηγούσε σε αυστηρότερες δεσμεύσεις.

Τα επόμενα στάδια

Η Κομισιόν αναμένεται να παρουσιάσει σήμερα ιδέες που θα συζητηθούν κατά την διάρκεια Συνόδου των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ  που θα γίνουν  στις αρχές του Δεκεμβρίου.

Η ελπίδα της Κομισιόν  είναι να υπάρξει συμφωνία  επί του ανανεωμένου πλαισίου, το οποίο θα επικυρωθεί  από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων. Μία νομοθετική πρόταση θα διαμορφωθεί το επόμενο έτος και θα υιοθετηθεί κατά την προσεχή διετία.

Εν αναμονή της μεταρρύθμισης, οι Βρυξέλλες θα κληθούν να ερμηνεύσουν το 2024 τους υπάρχοντες κανόνες υπό το πνεύμα της μεταρρύθμισης.

Η συζήτηση αναμένεται να είναι θυελλώδης. «Εύκολα μπορεί να υπάρξει συμφωνία επί της αρχής», αλλά ο διάβολος κρύβεται στις τεχνικές λεπτομέρειες «που θα ορίσουν σε ποιο σημείο οι κανόνες θα είναι δεσμευτικοί»,  είπε ο Andreas Eisl.

 

Exit mobile version