Τον νόμο για την οικονομικά Προσιτή Στέγαση (Affordable Housing Act) παρουσίασε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να υπάρξει μεγαλύτερη νομική ασφάλεια στις ευρωπαϊκές πόλεις για τον περιορισμό των βραχυχρόνιων μισθώσεων τύπου Airbnb, όταν αυτές επιβαρύνουν τη στεγαστική κρίση.
Η στέγαση έχει γίνει πολύ ακριβή για πολλούς πολίτες της ΕΕ. Για το 51% των Ευρωπαίων πολιτών που διαμένει σε πόλεις, η προσιτή τιμή της στέγασης αποτελεί άμεσο και επείγον πρόβλημα, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο.
«Πριν από 1 χρόνο υποσχέθηκα να αντιμετωπίσω το πρόβλημα της οικονομικά προσιτής στέγασης στην Ευρώπη. Σήμερα κάνουμε ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογραμμίζοντας ότι οι εργαζόμενοι σε βασικές υπηρεσίες και οι φοιτητές δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν οικονομικά στις περιοχές όπου εργάζονται ή που σπουδάζουν.
Τα στοιχεία για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια στην ΕΕ, και η δραστηριότητα στις τέσσερις μεγαλύτερες πλατφόρμες έχει σχεδόν διπλασιαστεί μεταξύ 2018 και 2024, καθώς κατέγραψε αύξηση 93%.
Επιπλέον υπογραμμίζεται ότι, ο μεγαλύτερος αριθμός βραχυχρόνιων μισθώσεων είναι κυρίως συγκεντρωμένος σε περιοχές , όπου το στεγαστικό πρόβλημα είναι πιο έντονο.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, στο κέντρο της Μαδρίτης αντιστοιχούν περίπου 40 βραχυχρόνιες μισθώσεις ανά 100 κατοικίες που διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση, ενώ στο Ζάγκρεμπ παραμένει ακατοίκητο άνω του 19% των κατοικιών .
Ολοένα και περισσότερες ευρωπαϊκές πόλεις επιβάλλουν ή εξετάζουν περιορισμούς στις τουριστικές μισθώσεις.
Και αυτό διότι η μετατροπή κατοικιών σε καθεστώς βραχυχρόνιας μίσθωσης μπορεί, σε περιοχές με έντονες στεγαστικές πιέσεις, να περιορίζει τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση και να ωθεί τις τιμές σε ακόμη πιο υψηλά επίπεδα.
Μάλιστα ευρωπαϊκές πόλεις και κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν λάβει μέτρα για τον περιορισμό των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Και για αυτόν λόγο βρίσκονται συχνά αντιμέτωπες με νομικές προσφυγές σχετικά με τη συμβατότητά τους με το δίκαιο της ΕΕ και κυρίως με τους κανόνες της ενιαίας αγοράς.
Η πρόταση
Με τη σημερινή πρόταση, η Κομισιόν επιχειρεί να προσφέρει μεγαλύτερη νομική σαφήνεια και ασφάλεια δικαίου στις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, διευκρινίζοντας υπό ποιες προϋποθέσεις πως μπορούν να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία της οικονομικά προσιτής και διαθέσιμης κατοικίας, χωρίς να παραβιάζουν τους κανόνες της ενιαίας αγοράς.
Η πρόταση προβλέπει ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αξιολόγηση μέτρων που αφορούν την κατοικία και που επηρεάζουν την ενιαία αγορά, χωρίς να μεταφέρει την αρμοδιότητα για τη στεγαστική πολιτική στην ΕΕ. Οι αποφάσεις για το αν θα ληφθούν μέτρα και ποια θα είναι αυτά παραμένουν στην αρμοδιότητα των κρατών-μελών, των περιφερειών και των δήμων.
Ο επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν παραδέχτηκε ότι βρισκόμαστε σε «στεγαστική κρίση» και μεγαλύτερο πρόβλημα δημιουργείται από τη «βραχυχρόνια μίσθωση». Όπως είπε, χρειάζεται να αναληφθεί δράση, διότι «η στέγαση δεν είναι μόνο εμπόρευμα, αλλά δικαίωμα και θεμελιώδης πυλώνας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ».
Ο ίδιος τόνισε ότι πέρα από την κατασκευή και την ανακαίνιση κατοικιών, θα πρέπει να αξιοποιηθούν καλύτερα τα τωρινά σπίτια, ιδίως στις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από τη στεγαστική κρίση.
Από την πλευρά της, η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής Τερέσα Ριμπέρα, τόνισε ότι, όταν η αγορά δεν μπορεί να προσφέρει ένα τόσο θεμελιώδες αγαθό όπως μια οικονομικά προσιτή κατοικία, οι δημόσιες αρχές έχουν την ευθύνη να δράσουν, σημειώνοντας ότι ο νέος νόμος παρέχει ασφάλεια δικαίου στις τοπικές αρχές ώστε να αντιμετωπίσουν τη στεγαστική κρίση.
«Περιοχές υπό πίεση στεγαστικού»
Βασικό περιεχόμενο της πρότασης είναι ο προσδιορισμός των λεγόμενων «περιοχών υπό στεγαστική στεγαστικού» (areas under housing stress), σύμφωνα με κοινή ευρωπαϊκή μεθοδολογία.
Μεταξύ των στοιχείων που θα μπορούν να ληφθούν υπόψη είναι η σχέση μεταξύ των τιμών των κατοικιών και των εισοδημάτων των κατοίκων, καθώς και άλλων δεικτών που αποτυπώνουν τις πιέσεις στη διαθεσιμότητα και την οικονομική προσιτότητα της στέγασης.
Στις περιοχές αυτές, οι αρμόδιες αρχές θα μπορούν να περιορίζουν τη χρήση κατοικιών για σκοπούς διαφορετικούς από την κύρια κατοικία. Όπως για βραχυχρόνιες τουριστικές μισθώσεις, παρατεταμένη αχρησία κατοικιών ή δεύτερες κατοικίες, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Τα μέτρα θα πρέπει να είναι στοχευμένα, αναγκαία και αναλογικά, ενώ οι αρχές θα πρέπει να μπορούν να αποδεικνύουν ότι συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των τοπικών στεγαστικών πιέσεων.
Αυστηρότερο πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις
Ειδικά για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι οι περιορισμοί θα πρέπει να στοχεύουν δραστηριότητες που μειώνουν το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών για μακροχρόνια χρήση, κυρίως όταν η κλίμακα, η συχνότητα ή ο εμπορικός χαρακτήρας τους επιτείνουν τη στεγαστική πίεση.
Πριν επιβάλλουν περιορισμούς, οι τοπικές αρχές θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι η δραστηριότητα των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχει προκαλέσει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομική προσιτότητα ή τη διαθεσιμότητα της κατοικίας για τουλάχιστον 3 χρόνια και ότι η ίδια αποτελεσματικότητα δεν μπορεί να επιτευχθεί με λιγότερο περιοριστικά μέτρα.
Παράλληλα, θα πρέπει να εφαρμόζουν και να επιβάλλουν τον ευρωπαϊκό κανονισμό για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων καταχώρισης και της αφαίρεσης ή απενεργοποίησης αγγελιών που δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες.
Το νέο πλαίσιο αφορά και μέτρα που σχετίζονται με την απόκτηση ή τη χρήση κατοικιών, όπως τις δευτερεύουσες κατοικίες ή τα κενά ακίνητα .
Η Επιτροπή προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι οι όροι που συνδέονται με την απόκτηση ακινήτων δεν θα μπορούν να εφαρμόζονται αναδρομικά και ότι θα πρέπει να προβλέπονται κατάλληλες μεταβατικές ρυθμίσεις.