Οι πολιτικές των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας για τα δημοσιονομικά ωθούν σε ανοδικά επίπεδα τις αποδόσεις των ομολόγων τους, κάτι που επηρεάζει τις διεθνείς αγορές χρέους και συναλλάγματος ευρύτερα και αυτό έχει αντίκτυπο σε όλες τις οικονομίες του κόσμου.
Οι επενδυτές ευαισθητοποιούνται όλο και περισσότερο σε μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, κυρίως όταν αυτά συνδέονται με υψηλό και αυξανόμενο δημόσιο χρέος, όπως δείχνει η σταθερή αύξηση στην απόδοση των 10ετών ιαπωνικών ομολόγων από το 2023.
Το τελευταίο ακραίο που συνέβη την περασμένη εβδομάδα ήταν η αύξησή της απόδοσης των ομολόγων αυτών κατά 30 μονάδες βάσης και το ότι ανήλθε στο 2,37%, μετά τις εξαγγελίες που έκανε προεκλογικά ο πρωθυπουργός, Σανάε Τακαΐτσι, για την κατάργηση του φόρου κατανάλωσης 8% στα τρόφιμα, την στιγμή που το δημόσιο χρέος της χώρας κινείται κοντά στο 240% του ΑΕΠ και είναι με διαφορά το υψηλότερο μεταξύ των αναπτυγμένων οικονομιών.
To χρέος της Ιαπωνίας
To χρέος της Ιαπωνίας κυμαινόταν σταθερά πάνω από το 200% του ΑΕΠ μετά την κρίση του 2008-2009 και αγοραζόταν από εγχώριους επενδυτές, με απόδοση λίγο πάνω από το μηδέν.
Και αυτό συνέβη επειδήο πληθωρισμός στη χώρα ήταν αρνητικός ή οριακά θετικός. Μετά την ενεργειακή κρίση, ωστόσο, o πληθωρισμός άρχισε να αυξάνεται και στην Ιαπωνία και διαμορφώθηκε περίπου στο 3% κατά μέσο όρο κατά την περίοδο 2023-2025.
Με το δημόσιο χρέος στα ύψη και τον πληθωρισμό «τσιμπημένο», η πολιτική της νέας ιαπωνικής κυβέρνησης για τα δημοσιονομικά αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο απωλειών για τους επενδυτές και γι’ αυτό σπεύδουν να πουλήσουν το χρέος της, με αποτέλεσμα οι τιμές των ομολόγων να υποχωρούν και οι αποδόσεις τους να έχουν αυξηθεί συνολικά κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες από το 2023.
Μια άλλη περίπτωση είναι τα αμερικανικά ομόλογα (Treasuries) των οποίων οι αποδόσεις τους παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, λόγω των πολύ υψηλών ελλειμμάτων και του ταχύτατα αυξανόμενου χρέους, της προσπάθειας του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να χειραγωγήσει την πολιτική της Fed για τα επιτόκια αλλά και της γενικότερης αβεβαιότητας που υπάρχει για την πολιτική του.
Μάλιστα την περασμένη εβδομάδα, η απόδοση των ομολόγων (treasuries) των 10ετών
αυξήθηκε 15 μονάδες βάσης και ανήλθε στο 4,29%, όταν κορυφώθηκε η αντιπαράθεση με την Ευρώπη για το μέλλον της Γροιλανδίας και ασκήθηκε ποινική δίωξη κατά του προέδρου της Fed, Τζερόμ Πάουελ.
Παρόλο που η απόδοση αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 28 μονάδες βάσης σε σχέση με 1 χρόνο πριν, εξακολουθεί να παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα καθώς το δημοσιονομικό έλλειμμα εκτιμάται ότι διαμορφώθηκε το 2025 στο 5,9% του ΑΕΠ και το χρέος στο 124%, με προοπτική να φτάσει στο 240% το 2030, σύμφωνα με τον οίκο πιστοληπτικής αξιολόγησης Scope. Η θεαματική αύξηση των τόκων για την εξυπηρέτηση του αμερικανικού χρέους ενισχύει πολύ τη δυναμική του.
Οι πωλήσεις των ιαπωνικών και των αμερικανικών ομολόγων
Οι πωλήσεις των ιαπωνικών και των αμερικανικών ομολόγων από τους επενδυτές οδήγησαν ταυτόχρονα σε μεγάλη υποχώρηση των ισοτιμιών των νομισμάτων τους ( δολάριο και γιεν) και κυρίως το αμερικανικό που ήταν σταθερό σημείο αναφοράς για τους επενδυτές επί πολλές δεκαετίες.
Το δολάριο υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο πολλών ετών σε σχέση με άλλα μεγάλα νομίσματα, ενώ η ισοτιμία του ευρώ ξεπερνά και τα 1,20 δολάρια. Αλλά και το γιεν κατρακύλησε, ενώ κυκλοφόρησαν φήμες πως θα υπάρξει κοινή παρέμβαση για τη στήριξή του από Τόκιο και Ουάσιγκτον.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το δολάριο και το γιεν να χάσουν το status του ασφαλούς επενδυτικού καταφυγίου τουλάχιστον το τελευταίο διάστημα. Σε αυτά τα νομίσματα προσέφευγαν οι επενδυτές κατά περιόδους κρίσης και αβεβαιότητας. Τώρα, συμβαίνει το αντίθετο καθώς οι επενδυτές θέλουν να ξεφορτωθούν τα νομίσματα αυτά υπό τον φόβο περαιτέρω υποχώρησης των ισοτιμιών τους.
Το ελβετικό φράγκο
Το μοναδικό νόμισμα που εξακολουθεί να θεωρείται ασφαλές καταφύγιο είναι το ελβετικό φράγκο, καθώς αυτό ενισχύθηκε έναντι όλων των νομισμάτων και μάλιστα την ισοτιμία του ευρώ υποχώρησε κάτω και από τα 0,92 φράγκα. Τα ελβετικά ομόλογα 10ετίας είναι τα μοναδικά που έχουν απόδοση κοντά στο μηδέν (0,18%) καθώς η χώρα έχει μηδενικό πληθωρισμό και καλά στοιχεία για τα δημοσιονομικά.
Ο αντίκτυπος από την αύξηση των αποδόσεων των ιαπωνικών ομολόγων στην ευρωπαϊκή αγορά κρατικών τίτλων ήταν περιορισμένος και τελικά απορροφήθηκε. Στην Ελλάδα, η απόδοση των 10ετών τίτλων του δημοσίου διαμορφώθηκε στο 3,46% την Παρασκευή.
Το ποσοστό αυτό ήταν στα ίδια περίπου επίπεδα με των αντίστοιχης διάρκειας γαλλικών και ιταλικών τίτλων, αναδεικνύοντας πόσο σημαντική είναι η ισχυρή δημοσιονομική θέση της χώρας.
Σε ανάλυσή του, ο οικονομολόγος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Matthias Gnewuch, τόνισε πως τα ελληνικά ομόλογα έχουν ενοποιηθεί πλέον με τα ομόλογα των άλλων χωρών της Ευρωζώνης. «Για χώρες, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται η Ελλάδα, αυτή η επανένταξη σηματοδοτεί ένα πιο σημαντικό επίτευγμα: οι αγορές την εμπιστεύονται περισσότερο, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων είναι μειωμένες και συνθήκες για χρηματοδότηση είναι βελτιωμένες καθώς υποστηρίζονται από διαρκή οικονομική ανάκαμψη και δημοσιονομικά πλεονάσματα», σημειώνει, προσθέτονταςλόγω της ενοποίησης η απόδοση των ελληνικών ομολόγων επηρεάζεται από την πορεία των αποδόσεων που ακολουθούν οι γερμανικπί τίτλοι.