Εγκρίθηκε από την Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το νομικό πλαίσιο για το ενιαίο νόμισμα, ψηφιακό ευρώ που θα αποτελείται από τρία νομοθετικά κείμενα.
Το κείμενο για τη θέσπιση του ψηφιακού ευρώ εγκρίθηκε με 43 ψήφους υπέρ, 14 κατά και 1 αποχή. Επίσης επισημαίνεται πως, το ψηφιακό ευρώ θα προσφέρει σε πολίτες και επιχειρήσεις έναν ιδιωτικό, ασφαλή και καινοτόμο τρόπο πληρωμών, μειώνοντας παράλληλα την εξάρτηση από παρόχους εκτός ΕΕ.
Τι είναι το ψηφιακό ευρώ
Το ψηφιακό ευρώ θα είναι μια νέα ηλεκτρονική μορφή χρήματος που θα εκδίδεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και θα λειτουργεί τόσο online όσο και offline.
- Οι online πληρωμές θα διεκπεραιώνονται μέσω συστήματος λογαριασμών.
- Οι offline πληρωμές θα πραγματοποιούνται απευθείας μέσω τοπικών συσκευών αποθήκευσης.
Η λειτουργία offline θα είναι αντίστοιχη με τη χρήση μετρητών: εάν κάποιος χάσει τη συσκευή του, θα χάνει και τα χρήματα που είναι αποθηκευμένα σε αυτήν, χωρίς δυνατότητα επιστροφής τους.
Ιδιωτικότητα
Οι αρχές της «προστασίας της ιδιωτικότητας εξ αρχής» (privacy-by-design) και της «προστασίας της ιδιωτικότητας ως προεπιλογή» (privacy-by-default) θα ενσωματωθούν στο ψηφιακό ευρώ.
Προηγμένες τεχνολογίες, όπως οι «αποδείξεις μηδενικής γνώσης» (zero-knowledge proofs), θα επιτρέπουν την επαλήθευση συναλλαγών χωρίς την αποκάλυψη των προσωπικών δεδομένων. Τα προσωπικά δεδομένα θα επεξεργάζονται μόνο στον βαθμό που είναι απολύτως αναγκαίος για τη λειτουργία του συστήματος. Η ΕΚΤ δεν θα έχει πρόσβαση σε δεδομένα προσωπικής ταυτοποίησης.
Μοντέλο διάθεσης
Όλοι οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών (PSPs), συμπεριλαμβανομένων:
- τραπεζών,
- παρόχων ηλεκτρονικού χρήματος,
- ταχυδρομείων,
- αδειοδοτημένων παρόχων κρυπτοπεριουσιακών στοιχείων, θα μπορούν να διανέμουν το ψηφιακό ευρώ σε ολόκληρη την ΕΕ.
Οι περισσότερες επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να το αποδέχονται. Θα εξαιρούνται:
- αυτοαπασχολούμενοι,
- μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις που δεν δέχονται άλλες ψηφιακές πληρωμές.
Θα επιτρέπονται και προσωρινές αρνήσεις αποδοχής, όπως σε περιπτώσεις διακοπής ρεύματος υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Επισκέπτες, τουρίστες και, σε ορισμένες περιπτώσεις άτομα που διαμένουν εκτός της ζώνης του ευρώ θα μπορούν εξίσου να το χρησιμοποιούν.
Χρεώσεις και προμήθειες
Οι βασικές υπηρεσίες θα παρέχονται δωρεάν, όπως:
- το άνοιγμα του τραπεζικού λογαριασμού,
- την κατοχή και την διαχείριση των κεφαλαίων,
- την παροχή τουλάχιστον ενός μέσου πληρωμής.
Οι πάροχοι θα μπορούν να χρεώνουν πρόσθετες υπηρεσίες, εκτός από:
- τις ποινές αδράνειας λογαριασμού,
- την υποχρεωτική ομαδοποίηση των υπηρεσιών.
Οι προμήθειες για τους εμπόρους και μεταξύ των παρόχων θα έχουν ανώτατα όρια, ενώ οι offline πληρωμές θα είναι πλήρως δωρεάν.
Χρηματοπιστωτική σταθερότητα και όρια κατοχής
Για την προστασία του χρηματοπιστωτικού συστήματος, θα υπάρχει ανώτατο όριο στο ποσό ψηφιακών ευρώ που μπορεί να κατέχει κάθε άτομο.
Οι ευρωβουλευτές προτείνουν το όριο αυτό να καθορίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, βάσει συστάσεων της ΕΚΤ, και να επανεξετάζεται τουλάχιστον για κάθε 2χρόνια. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιθυμεί να είναι εξ ολοκλήρου αρμόδιο στη λήψης αποφάσεων της διαδικασίας αυτής.
Οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να διακρατούν ψηφιακά ευρώ, εκτός από την προσωρινή συγκέντρωση εισερχόμενων των πληρωμών για διάστημα έως 24 ωρών.
Σημαντικό είναι εξίσου ότι το ψηφιακό ευρώ:
- δεν θα αποφέρει τόκο,
- ούτε θα επιβαρύνεται με τόκο.
Ομαλή έναρξη και ο ρόλος της ΕΚΤ
Οι ευρωβουλευτές ζητούν να διαχωριστεί σαφώς ο ρόλος της ΕΚΤ όσον αφορά το ψηφιακό ευρώ από τις λειτουργίες της νομισματικής πολιτικής. Πριν από την έναρξη λειτουργίας, η ΕΚΤ θα πρέπει να:
- ολοκληρώσει το κανονιστικό πλαίσιο,
- αναπτύξει την απαραίτητη υποδομή,
- διεξαγάγει πιλοτικές δοκιμές σε πραγματικές συνθήκες,
- διευθετήσει ζητήματα ευθύνης, με ιδιαίτερη προσοχή στους κινδύνους των offline πληρωμών, όπως τη διπλή δαπάνη (double-spending).
Μετά την έγκριση, θα ακολουθήσει περίοδος υλοποίησης τουλάχιστον 24 μηνών, προκειμένου οι τράπεζες, οι πάροχοι και οι χρήστες να προετοιμαστούν καταλλήλως .
Παράλληλα, κυβερνήσεις χωρών της ΕΕ και πάροχοι θα πραγματοποιήσουν εκστρατείες για την ενημέρωση του κοινού αναφορικά με το ψηφιακό ευρώ.
Το πακέτο για το ενιαίο νόμισμα
Δεύτερο νομοθετικό κείμενο
Το δεύτερο κείμενο, που εγκρίθηκε με 43 ψήφους υπέρ, 9 κατά και 6 αποχές, αφορά την παροχή υπηρεσιών ψηφιακού ευρώ από παρόχους εγκατεστημένους σε κράτη-μέλη της ΕΕ που δεν χρησιμοποιούν το ευρώ.
Οι τράπεζες και οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών αυτών των χωρών θα μπορούν να διανέμουν το ψηφιακό ευρώ υπό τους ίδιους κανόνες, ενώ η ΕΚΤ θα διατηρεί το δικαίωμα περιορισμού της πρόσβασης και της χρήσης.
Τα κράτη-μέλη εκτός ευρώ θα πρέπει εξίσου να ορίσουν την εθνική αρχή για την παρακολούθηση πιθανών επιπτώσεων στο δικό τους νόμισμα.
Τρίτο νομοθετικό κείμενο
Το τρίτο κείμενο, που εγκρίθηκε με 46 ψήφους υπέρ, 4 κατά και 8 αποχές, αφορά το καθεστώς νόμιμου χρήματος των τραπεζογραμματίων και κερμάτων ευρώ. Προβλέπει ότι:
- οι χώρες της Ευρωζώνης θα πρέπει να διατηρούν εύκολη πρόσβαση στα μετρητά,
- θα πρέπει να σχεδιάζουν μέτρα αντιμετώπισης διακοπών στα ψηφιακά συστήματα πληρωμών,
- οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να αρνούνται μετρητά μέσω πινακίδων «δεν γίνονται δεκτά μετρητά» ή τυποποιημένων συμβατικών όρων.
Τα κράτη-μέλη θα πρέπει επίσης να αξιολογούν τακτικά τη διαθεσιμότητα μετρητών, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή σε ευάλωτες ομάδες, όπως:
- στους ηλικιωμένους,
- στα άτομα με χαμηλό εισόδημα,
- στους πολίτες χωρίς τραπεζικό λογαριασμό.
Οι δηλώσεις
Ο εισηγητής Fernando Navarrete Rojas (ΕΛΚ, Ισπανία) δήλωσε πως «με το πακέτο για το ενιαίο νόμισμα προστατεύουμε την ελευθερία των πολιτών στο να επιλέγουν τον τρόπο πληρωμής. Ενισχύουμε την πρόσβαση και την αποδοχή των μετρητών, ενώ παράλληλα καθιστούμε διαθέσιμο το χρήμα της κεντρικής τράπεζας και σε ψηφιακή μορφή. Το ψηφιακό ευρώ θα συμπληρώνει τα μετρητά και δεν θα τα αντικαταστήσει ποτέ. Κανείς δεν θα πρέπει να εξαναγκαστεί να εγκαταλείψει τα μετρητά και κανείς δεν θα πρέπει να στερηθεί μια ασφαλή, ανθεκτική και πραγματικά ψηφιακή επιλογή πληρωμής σε ευρωπαϊκό επίπεδο».
«Η Ευρώπη δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στο ψηφιακό ευρώ και στις επιτυχημένες ιδιωτικές λύσεις πληρωμών. Χρειαζόμαστε και τα δύο να λειτουργούν μαζί. Η συμφωνία αναγνωρίζει σωστά αυτή τη διπλή προσέγγιση: τα υφιστάμενα πρότυπα και οι υποδομές θα πρέπει να επαναχρησιμοποιηθούν όπου είναι δυνατόν. Αυτό θα επιτρέψει στις ευρωπαϊκές λύσεις πληρωμών να συνδεθούν με μια κοινή υποδομή αποδοχής και να είναι διαλειτουργικές διασυνοριακά» συμπλήρωσε.
«Η συμφωνία διασφαλίζει από την πρώτη στιγμή ότι η προστασία της ιδιωτικότητας θα είναι ενσωματωμένη στο ψηφιακό ευρώ. Οι Ευρωπαίοι θα αποκτήσουν μια ασφαλή ψηφιακή επιλογή πληρωμής, διατηρώντας παράλληλα τον έλεγχο τόσο των χρημάτων τους όσο και των προσωπικών τους δεδομένων» τόνισε,
Τα επόμενα βήματα
Οι εντολές διαπραγμάτευσης για τα τρία νομοθετικά κείμενα αναφορικά με το ψηφιακό ευρώ θα ανακοινωθούν τον Ιούλιο κατά την έναρξη της Συνόδου Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Πριν τεθεί όμως σε ισχύ η τελική νομοθεσία, θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης .