Αλλάζει από τις 12 Αυγούστου o τρόπος σχεδιασμού συσκευασιών των προϊόντων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και η χρήση και η απόρριψη τους, στο πλαίσιο της ενεργοποίησης του νέου κανονισμού PPWR.
Ο στόχος του μέτρου είναι να μειωθούν τα απορρίματα, η ανακύκλωση αλλά και η επαναχρησιμοποίηση έως το 2040. Με τον Κανονισμό αντικαθίσταται η ευρωπαϊκή οδηγία του 1994 και το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης ως προς αυτό θα έχουν οι επιχειρήσεις που τοποθετούν το εμπορικό τους σήμα πάνω στα προϊόντα.
Οι αλλαγές
Οι συσκευασίες των προϊόντων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει:
- να περιέχουν πιο πολύ ανακυκλωμένο υλικό,
- να σχεδιάζονται ώστε να ανακυκλώνονται με πιο εύκολο τρόπο
- και να συνοδεύονται από σαφέστερες πληροφορίες για τη σωστή απόρριψή τους.
Συνεπώς, οι καταναλωτές θα δουν σταδιακά τις εξής αλλαγές στις συσκευασίες των προϊόντων:
- νέες ετικέτες
- και πιο πολλές επαναχρησιμοποιούμενες επιλογές για φαγητό και ποτό, συστήματα επιστροφής και εγγυοδοσίας,
Αλλά θα δοθεί και η δυνατότητα να χρησιμοποιούν προσωπικά δοχεία στα καταστήματα εστίασης. Ωστόσο, δεν αναμένεται να αλλάξει ο αριθμός των κάδων απορριμμάτων αλλά προβλέπεται να τροποποιηθούν οι σημάνσεις πάνω στις συσκευασίες σε αυτούς, προκειμένου ο καταναλωτής να ενημερώνεται με πιο εύκολο τρόπο για το πού πρέπει να απορρίψει κάθε υλικό.
Ουσιαστικά ο PPWR θα εφαρμοστεί με κοινούς κανόνες σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ . Αυτό πρακτικά σημαίνει πως, μια επιχείρηση που διαθέτει το ίδιο προϊόν στην Ελλάδα, στη Γαλλία ή στη Γερμανία δεν θα χρειαστεί να κατασκευάζει διαφορετικές συσκευασίες και ετικέτες για κάθε αγορά.
Ο στόχος
Ο βασικός στόχος του εν λόγω μέτρου είναι να μειωθούν σταδιακά τα απόβλητα συσκευασίας σε σχέση με τα επίπεδα του 2018. Η ΕΕ επιδιώκει να περιοριστούν:
- Κατά 5% έως το 2030.
- Κατά 10% έως το 2035.
- Κατά 15% έως το 2040.
Τα καταστήματα της εστίασης
Τα καταστήματα της εστίασης θα πρέπει να δίνουν από το 2027 τη δυνατότητα στον πελάτη να φέρνει δικό του δοχείο για το φαγητό που περισσεύει ή για την παραλαβή γεύματος.
Και από το 2028, οι επιχειρήσεις του κλάδου Horeca –ξενοδοχεία, εστιατόρια, καφέ και εταιρείες τροφοδοσίας– που διαθέτουν φαγητό ή ποτό σε πακέτο θα υποχρεούνται να δίνουν και την επιλογή επαναχρησιμοποιούμενης συσκευασίας. Αυτό θα εφαρμοστεί τόσο για την παραλαβή από το κατάστημα όσο και για τις παραγγελίες μέσω ηλεκτρονικών εφαρμογών.
Η επαναχρησιμοποιούμενη συσκευασία θα είναι ένα ανθεκτικό δοχείο, το οποίο θα πρέπει να εντάσσεται σε οργανωμένο κύκλωμα, με:
- σημεία επιστροφής.
- καταγραφή και ιχνηλασιμότητα.
- πλύσιμο και υγειονομική αποκατάσταση.
- επαναφορά της συσκευασίας στην κυκλοφορία.
Διευκρινίζεται πως ,δεν θα πρέπει να είναι ακριβότερη η τιμή της επαναχρησιμοποιούμενης επιλογής από εκείνη της αντίστοιχης συσκευασίας μίας χρήσης. Ακόμη, οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να διευκολύνουν τη διαδικαστία όσον αφορά την επιστροφή των δοχείων.
Τι αλλάζει από το 2030
Τουλάχιστον το 10% των συσκευασιών ποτών που θα διατίθενται από το 2030 σε σούπερ μάρκετ και άλλα καταστήματα τροφίμων θα πρέπει να είναι επαναχρησιμοποιούμενο. Ωστόσο το μέτρο αυτό δεν θα αφορά το κρασί, τα αλκοολούχα ποτά, τα γαλακτοκομικά και άλλα ευπαθή προϊόντα.
Μάλιστα από το 2030 θα πρέπει είναι επαναχρησιμοποιούμενα:
- παλέτες,
- πτυσσόμενα πλαστικά κιβώτια
- και βαρέλια .
Από το εν λόγω μέτρο θα εξαιρούνται μεταξύ άλλων τα πλαστικά φιλμ που είναι απαραίτητα για την ασφάλεια του φορτίου και ορισμένα χαρτοκιβώτια.
Οι φιάλες
Το Σύστημα Εγγυοδοσίας, Επιστροφής και Ανταπόδοσης για πλαστικές φιάλες PET και μεταλλικά κουτάκια μίας χρήσης θα είναι διαφορετικό από το κύκλωμα επαναχρησιμοποιούμενων δοχείων.
Μάλιστα ο καταναλωτής θα πληρώνει κατά την αγορά του προϊόντος ένα μικρό πρόσθετο ποσό ως εγγύηση. Ωστόσο, το ύψος του δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, αλλά ενδέχεται να είναι γύρω στα 10 λεπτά. Πάντως, θα γίνεται επιστροφή της εγγύησης όταν η άδεια συσκευασία θα τοποθετείται σε ειδικό μηχάνημα ή παραδίδεται σε εξουσιοδοτημένο σημείο.
Σημειώνεται δε πως το σύστημα προβλέπεται να εφαρμοστεί γενικώς το 2029.
Το ανακυκλώσιμο
Κάθε συσκευασία θα πρέπει να διαθέτει από το 2030 ελάχιστο βαθμό ανακυκλωσιμότητας 70% προκειμένου να μπορεί να κυκλοφορεί στην ευρωπαϊκή αγορά. Το όριο θα αυξηθεί στο 80% από το 2038.
Επίσης επισημαίνεται πως, η ταξινόμηση των συσκευασιών θα γίνεται στις εξής κατηγορίες ποιότητας : Α, Β ή Γ.
Από τη βαθμολογία θα επηρεάζονται:
- η δυνατότητα διάθεσής τους στην αγορά
- και το ποσό που καταβάλλουν οι παραγωγοί για να διαχειρίζονται τα απόβλητα τους.
Αξίζει να σημειωθεί πως το 2035 θα γίνει η αξιολόγηση για 22 διαφορετικές κατηγορίες συσκευασιών.
Εάν όμως κάποια κατηγορία δεν επιτύχει τουλάχιστον 55% ως ποσοστό ανακύκλωσης τουλάχιστον 55%, τότε μπορεί να αποκλειστεί από την ευρωπαϊκή αγορά.
Το παρθένο πλαστικό
Τα ελάχιστα όρια ποσοστών ανακυκλωμένου πλαστικού που θα επιβάλλονται από το 2030 στις νέες συσκευασίες θα είναι από 10% έως 35%. Το ακριβές ποσοστό θα προσδιορίζεται με βάση το είδος και τη χρήση τους αλλά θα υπάρχει μια σημαντική αύξηση το 2040. Αναλυτικά:
Κατηγορία συσκευασίας
- Πλαστικές φιάλες ποτών μίας χρήσης: Το ποσοστό θα είναι στο 30% το 2030 και το 2040 θα πάει στο 65%
- Συσκευασίες PET ευαίσθητης επαφής: Το ποσοστό θα είναι στο 30% το 2030, ωστόσο το 2040 θα αυξηθεί στο 50%
- Συσκευασίες ευαίσθητης επαφής από άλλα πλαστικά: Το 2030 το ποσοστό θα είναι 10% και το 2040 θα είναι 25%
- Άλλες πλαστικές συσκευασίες: Στο 35% θα είναι το ποσοστό το 2030 και το 2040 στο 65%
Οι ετικέτες
Από το 2028 θα εφαρμοστεί ενιαίο σύστημα σήμανσης προϊόντων σε ολόκληρη την ΕΕ.
Στις συσκευασίες θα υπάρχουν κοινά εικονογράμματα, όπου θα αναγράφονται τα υλικά από τα οποία αποτελούνται, ενώ τα ίδια σύμβολα θα εμφανίζονται και στους αντίστοιχους κάδους.
Ενδεικτικά, αναφέρεται πως:
- γκρι σύμβολο θα έχει μια μεταλλική συσκευασία,
- διαφορετικό χρώμα και περιγραφή θα έχει μια άκαμπτη πλαστική φιάλη .
Η τοποθέτηση των ίδιων εικονιδίων θα γίνεται στον κάδο όπου πρέπει να απορριφθούν, ακόμη και όταν διαφορετικά υλικά θα συλλέγονται στο ίδιο ρεύμα.
Με την αλλαγή αυτή, δεν χρειάζεται να καταργηθούν τα σημερινά χρώματα των κάδων που έχει η κάθε χώρα της ΕΕ, αλλά δημιουργείται ένα κοινό σύστημα αντιστοίχισης, ώστε οι Ευρωπαίοι πολίτες να μπορούν να αναγνωρίζουν τις οδηγίες απόρριψης όπου κι αν βρίσκονται.