Στα τραπέζι του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας βρίσκεται το νέο σχέδιο για το τροποποιημένο πλαίσιο χορήγησης της πρώτης αρωγής αλλά και η θέσπιση ειδικών ρυθμίσεων για την ενίσχυση των πληγέντων ύστερα από φυσικές καταστροφές.
Πρόκεται για το νομοσχέδιο που φέρει τον τίτλο «Νέο πλαίσιο μέτρων Στεγαστικής Αρωγής και λοιπών ενισχύσεων μετά από φυσικές καταστροφές» και σύμφωνα με αυτό το νέο πλαίσιο θα αφορά μεταξύ άλλων την εφαρμογή της πρώτης αρωγής μόνο σε μεγάλες καταστροφές, την ψηφιοποίηση των διαδικασιών για την χορήγηση της στεγαστικής αρωγής καθώς και τη διεύρυνση των δικαιούχων χορήγησης οικονομικών ενισχύσεων μετά από φυσικές καταστροφές, ειδικά στις περιπτώσεις συνιδιοκτησίας ή πολυιδιοκτησίας των ακινήτων. Ταυτόχρονα επιχειρεί να διευθετήσει το ζήτημα των αυθαιρέτων σε ρέματα ή αρχαιολογικούς χώρους δίνοντας τη δυνατότητα έκδοσης άδειας στους ιδιοκτήτες υπό την προϋπόθεση κατεδάφισης και ανακατασκευής σε άλλο σημείο καθώς και να ενισχύσει τη διαφάνεια κατά τη διάρκεια ελέγχου των φακέλων.
Το αντικείμενο του νομοσχεδίου
Σύμφωμα με αρμόδιες πηγές του υπουργείου, αντικείμενο του νομοσχεδίου είναι η θεσμοθέτηση ενός νέου, σύγχρονου και ολοκληρωμένου πλαισίου οικονομικών ενισχύσεων, το οποίο περιλαμβάνει τη χορήγηση:
α) στεγαστικής συνδρομής (εφεξής στεγαστικής αρωγής),
β) της πρώτης αρωγής έναντι στεγαστικής αρωγής,
γ) της προσωρινής στέγασης με τη μορφή επιδότησης ενοικίου ή συγκατοίκησης,
δ) εφάπαξ οικονομικές ενισχύσεις, και
ε) την παραχώρηση ενιαία μεταφερόμενων οικίσκων.
«Για πρώτη φορά, η κρατική στήριξη αποκτά σαφή δομή και κοινωνική στόχευση. Δεν αντιμετωπίζουμε πλέον τη στεγαστική αποκατάσταση ως μια ενιαία, δυσκίνητη διαδικασία. Διαχωρίζουμε τις ανάγκες, κατηγοριοποιούμε τις παρεμβάσεις και ενεργοποιούμε στοχευμένα εργαλεία» επισημαίνει, μεταξύ άλλων, σε δήλωσή του στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, αρμόδιος για την Κρατική Αρωγή, Κώστας Κατσαφάδος.
Οι αλλαγές
Στο νέο σχέδιο νόμου δρομολογούνται αλλαγές που σχετίζονται κατ΄αρχάς με το πλαίσιο χορήγησης της πρώτης αρωγής. Ειδικότερα:
Α. Ο πρώτος άξονας του σχεδίου νόμου
- Η πρώτη αρωγή θα εφαρμόζεται πλέον μόνο σε μεγάλες καταστροφές και μόνο σε ακατάλληλα για χρήση πληγέντα κτίρια. Όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές, το ισχύον πλαίσιο χορήγησης της πρώτης αρωγής μετά από φυσικές καταστροφές έχει αποδειχθεί «ανεπαρκές και ανορθολογικό», καθώς όπως τονίζουν «ο μη περιορισμένος χαρακτήρας του μέτρου οδήγησε σε καταχρήσεις, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις μικρότερης σημασίας ζημιών». Παράλληλα, δεν υπήρχε θεσμικό πλαίσιο για έκτακτους ελέγχους από τη Γενική Διεύθυνση Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών (ΓΔΑΕΦΚ), με αποτέλεσμα να μην μπορεί να διασφαλιστεί η σωστή εφαρμογή των διαδικασιών και η προστασία του δημοσίου χρήματος. Για παράδειγμα στην περίπτωση των πλημμυρών του φαινομένου Daniel, όπως σημειώνουν οι αρμόδιες πηγές, η πρώτη αρωγή ύψους 10.000 και 5.000 ευρώ) δόθηκε σε όλους, χωρίς την υποβολή σχετικών εγγράφων. Με την αλλαγή που προωθείται, όπως προσθέτουν, διασφαλίζεται ότι οι πόροι του κράτους κατευθύνονται μόνο εκεί που υπάρχει πραγματική ανάγκη, χωρίς σπατάλη ή καταχρήσεις.
- Θεσμοθετούνται έκτακτοι έλεγχοι. Για πρώτη φορά η Γενική Διεύθυνση Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών (ΓΔΑΕΦΚ), αποκτά νομικό εργαλείο για έκτακτους ελέγχους, ώστε να διαπιστώνεται η τήρηση των διαδικασιών χορήγησης οικονομικών ενισχύσεων.
- Θεσπίζεται σαφές πλαίσιο για τη χορήγηση επιδόματος πρώτων βιοτικών αναγκών, που θα καλύπτει δηλαδή τις άμεσες ανάγκες διαβίωσης μετά την καταστροφή. Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα που διαμένουν στην πρώτη κατοικία τους, είτε ως κύριοι (πλήρους ή ψιλής κυριότητας), επικαρπωτές, νομείς, χρήστες κατά δωρεάν παραχώρηση, μισθωτές. Όπως τονίζουν πηγές του υπουργείου, η στήριξη δεν περιορίζεται μόνο στον ιδιοκτήτη αλλά στρέφεται σε αυτόν που πραγματικά κατοικεί και πλήττεται.
- Προβλέπονται νέες οικονομικές ενισχύσεις χωρίς άδειες. Οι ενισχύσεις δηλαδή για βασικές επισκευαστικές εργασίες σε βοηθητικούς χώρους, μηχανοστάσια ανελκυστήρων, καυστήρες και λέβητες, θα χορηγούνται χωρίς να απαιτείται η διαδικασία έκδοσης άδειας, επιτρέποντας, με αυτό τον τρόπο, όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές, την άμεση αποκατάσταση κρίσιμων λειτουργιών της κατοικίας και μείωση καθυστερήσεων.
- Αλλάζει η διαχείριση των οικίσκων προσωρινής στέγασης. Όπως διευκρινίζουν πηγές του υπουργείου, η διαχείρισή τους δεν ήταν θεσμικά καθορισμένη, με αποτέλεσμα να παρατηρείται αδυναμία βέλτιστης κατανομής, παρακολούθησης και μελλοντικής αξιοποίησης των οικίσκων. Με το σχέδιο νόμου προβλέπεται η μελλοντική επαναχρησιμοποίηση των οικίσκων, η οποία θα βρίσκεται στην ευχέρεια των δήμων, για έργα ή σκοπούς ωφέλιμους για τους πολίτες, εξασφαλίζοντας «αποδοτική αξιοποίηση δημόσιων πόρων».
- Προβλέπεται οικονομική ενίσχυση για απλές επισκευαστικές εργασίες κατοικιών και αντικατάσταση οικοσκευής που καταστράφηκε. Το μέτρο, αυτό, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, καλύπτει τόσο την πρώτη όσο και τη δευτερεύουσα κατοικία, όπου αυτό προβλέπεται, αναγνωρίζοντας ότι η ζημία δεν περιορίζεται μόνο στην κύρια διαμονή.
Β. Ο δεύτερος άξονας του σχεδίου νόμου
Δεύτερος άξονας του νέου σχεδίου νόμου είναι η ανάπτυξη ηλεκτρονικής πλατφόρμας για τη διαδικασία χορήγησης της στεγαστικής αρωγής. Ειδικότερα προβλέπεται η αξιοποίηση του πληροφοριακού συστήματος «e-Άδειες» σε όλη τη διαδικασία χορήγησης της στεγαστικής αρωγής. Η πλατφόρμα αναμένεται να καλύπτει ολόκληρη τη διαδικασία: υποβολή αιτήσεων, έλεγχο δικαιολογητικών και καταβολή οικονομικών ενισχύσεων. Η διαπίστωση του σταδίου των εργασιών θα γίνεται πλέον ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας «e-Άδειες» από πιστοποιημένους ιδιώτες μηχανικούς, τους Ελεγκτές Δόμησης.
Γ. Ο τρίτος άξονας του νέου νομοθετικού πλαισίου
Τέλος τρίτος άξονας του νέου νομοθετικού πλαισίου αποτελεί η διεύρυνση των δικαιούχων, ιδίως σε περιπτώσεις συνιδιοκτησίας. Όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές το σχέδιο νόμου προβλέπει την αντικατάσταση της «άκαμπτης» υποχρέωσης προσκόμισης τίτλων ιδιοκτησίας με πιστοποιητικά που αποδεικνύουν την κυριότητα, ώστε κανείς πραγματικός ιδιοκτήτης να μη μένει εκτός στήριξης για τυπικούς λόγους. Παράλληλα δίνεται η δυνατότητα χορήγησης στεγαστικής αρωγής σε συνδικαιούχους χωρίς την απαίτηση συναίνεσης του 100% των συνιδιοκτητών, ενώ προβλέπεται και ρύθμιση για ακίνητα που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις έκδοσης άδειας, όπως για παράδειγμα αυθαίρετα, κοντά σε ρέματα υπό τον όρο ωστόσο, κατεδάφισης και ανακατασκευής σε άλλη θέση με σκοπό την αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος.
«Το νομοσχέδιο επιλύει τις δυσλειτουργίες του υφιστάμενου πλαισίου στεγαστικής αρωγής, το οποίο χαρακτηρίζεται από χρονοβόρες και γραφειοκρατικές διαδικασίες, έγχαρτη και αναχρονιστική υποβολή αιτήσεων, ανελαστικά κριτήρια δικαιούχων και έλλειψη σύγχρονων εργαλείων άμεσης ενίσχυσης. Οι αδυναμίες αυτές οδηγούν σε μεγάλες καθυστερήσεις στην καταβολή ενισχύσεων, περιορισμένο αριθμό τελικών δικαιούχων, ελλιπή ενημέρωση των πολιτών και ενίσχυση της δυσπιστίας προς τον κρατικό μηχανισμό, ενώ συχνά αποκλείονται πληγέντες λόγω τυπικών ελλείψεων, όπως η απουσία τίτλων ιδιοκτησίας», υπογραμμίζουν πηγές του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.
Κατσαφάδος: Για πρώτη φορά, η κρατική στήριξη αποκτά σαφή δομή και κοινωνική στόχευση
«Σε μια εποχή όπου η κλιματική κρίση εντείνει τη συχνότητα και την ένταση των φαινομένων, δεν αρκεί η αποζημίωση. Απαιτείται ταχύτητα, εκσυγχρονισμός, και λειτουργικότητα. Και αυτό ακριβώς θεσπίζουμε», σημειώνει μεταξύ άλλων στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Κώστας Κατσαφάδος ενώ προσθέτει ότι πρόκειται για «μια ουσιαστική μεταρρύθμιση στον τρόπο με τον οποίο το κράτος παρεμβαίνει μετά από φυσικές καταστροφές».
«Με την πλήρη αξιοποίηση της πλατφόρμας ”e-Άδειες”, την ανάπτυξη νέας, ενιαίας ηλεκτρονικής πλατφόρμας για την υποβολή, τον έλεγχο και την καταβολή των ενισχύσεων, και τη χρήση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων διαφάνειας και διαλειτουργικότητας, προχωρούμε σε έναν βαθύ και ουσιαστικό εκσυγχρονισμό της στεγαστικής πολιτικής απέναντι στις φυσικές καταστροφές. Μετατρέπουμε ένα γραφειοκρατικό σύστημα σε ένα γρήγορο, διαφανές και πλήρως ψηφιακό πλαίσιο στήριξης των πολιτών. Απλοποιούμε την απόδειξη κυριότητας και αίρουμε αδιέξοδα που καθυστερούσαν την αποκατάσταση, όπως η απαίτηση συναίνεσης του 100% των συνιδιοκτητών. Θεσπίζουμε εφάπαξ ενίσχυση ανά τετραγωνικό μέτρο για επισκευάσιμα κτίρια, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν άμεσα το ύψος της στήριξης και να μπορούν να προχωρούν χωρίς καθυστερήσεις. Κατοχυρώνουμε ρητά την επιδότηση ενοικίου για προσωρινή στέγαση και θεμελιώνουμε ένα ορθολογικό πλαίσιο διαχείρισης οικίσκων», τονίζει ο κ. Κατσαφάδος.
Όπως επισημαίνει για πρώτη φορά, «η κρατική στήριξη αποκτά σαφή δομή και κοινωνική στόχευση». «Δεν αντιμετωπίζουμε πλέον τη στεγαστική αποκατάσταση ως μια ενιαία, δυσκίνητη διαδικασία. Διαχωρίζουμε τις ανάγκες, κατηγοριοποιούμε τις παρεμβάσεις και ενεργοποιούμε στοχευμένα εργαλεία. Η στήριξη δεν περιορίζεται στον τυπικό ιδιοκτήτη. Στρέφεται σε αυτόν που πραγματικά κατοικεί και πλήττεται. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση ευθύνης απέναντι στους πολίτες και προσαρμογής στις απαιτήσεις της εποχής», καταλήγει ο κ. Κατσαφάδος.