Η τελευταία μνημονιακή περικοπή στις συντάξεις η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) έχει επιβληθεί από το 2010 και κάθε συνταξιούχος με μεικτή κύρια σύνταξη πάνω από 1.468 € υφίσταται την εν λόγω περικοπή. Για τους συνταξιούχους του δημοσίου, πολιτικούς και ένστολους, η κράτηση προβλέπεται στο άρθρο 11 του ν. 3865/2010. Το Ελεγκτικό Συνέδριο σε παλαιότερες αποφάσεις του έχει ήδη κρίνει ότι η ΕΑΣ, από 1.1.2019, είναι κατ’ αρχήν συνταγματική, επειδή τα έσοδά της κατευθύνονται στο Αποθεματικό Εθνικής Σύνταξης (ΑΚΑΓΕ). Όμως πλέον με την αναμενόμενη απόφαση κρίνεται κάτι διαφορετικό, ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζεται. Η απόφαση αναμένεται στις αρχές του 2027 καιη εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου της Επικράτειας είναι θετική ως προς τη διεκδίκηση.
Πώς υπολογίζεται σήμερα η ΕΑΣ
Τα όρια της ΕΑΣ αναπροσαρμόζονται κάθε χρόνο. Για το 2026 η κλίμακα για τις κύριες συντάξεις είναι η εξής :
Το κρίσιμο σημείο αμφισβήτησης πλέον είναι ότι η περικοπή δεν εφαρμόζεται μόνο στο ποσό που ξεπερνά το όριο, αλλά σε ολόκληρη τη σύνταξη, από το πρώτο ευρώ. Το αποτέλεσμα όπως πολύ εύστοχα παρατήρησε και ο Γενικός Επίτροπος στην εισήγησή του είναι παράλογη δυσαναλογία στις κρατήσεις.
Τι κρίνεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο
Η υπόθεση ξεκίνησε με αγωγή του πρώην προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 99 του Συντάγματος. Το Ειδικό Δικαστήριο την παρέπεμψε στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ως πιλοτική δίκη, δηλαδή δίκη της οποίας η απόφαση θα κρίνει ένα ζήτημα που αφορά χιλιάδες όμοιες υποθέσεις (450.000 περίπου συνταξιούχους αφορά). Κατά την εκδίκαση ο Γενικός Επίτροπος Επικρατείας, δηλαδή ο ανεξάρτητος δικαστικός λειτουργός που εκφράζει γνώμη για τη νομιμότητα, εισηγήθηκε ότι η αρχιτεκτονική του υπολογισμού είναι αντισυνταγματική επικαλούμενος την ισότητα στα δημόσια βάρη και την αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 4 και 25 Σ) και πρότεινε η ΕΑΣ να υπολογίζεται κλιμακωτά όπως ο φόρος εισοδήματος.
Εξίσου σημαντικό όμως για τους συνταξιούχους ήταν και το γεγονός ότι στην πρόταση περιλαμβάνετε εισήγηση ώστε η απόφαση να ισχύσει αναδρομικά μόνο για όσους έχουν ήδη προσφύγει στη δικαιοσύνη. Η εισήγηση δεν είναι δεσμευτική δείχνει όμως πώς είναι πιθανό να κινηθεί η απόφαση και το ποιοι μπορούν να διεκδικήσουν αναδρομικά.
Τα ποσά που μπορούν να διεκδικηθούν
Παράδειγμα 1. Απόστρατος αξιωματικός με σύνταξη 3.000 €. Σήμερα η σύνταξή του εμπίπτει στο κλιμάκιο του 10%, άρα κρατούνται 300 € τον μήνα. Με κλιμακωτό υπολογισμό, το πρώτο τμήμα έως 1.468,01 € θα έμενε ελεύθερο, το επόμενο θα επιβαρυνόταν με 3%, το επόμενο με 6% κ.ο.κ. Η κράτηση θα ήταν περίπου 106 €. Η διαφορά των περίπου 194 € τον μήνα αντιστοιχεί σε σχεδόν 7.000 € για την τριετία.
Παραδείγματα ανά κατηγορία συνταξιούχου
Αξίζει να προσέξει κανείς ότι η μηνιαία διαφορά είναι ίδια για όλους όσοι βρίσκονται στο ίδιο κλιμάκιο. Ο διοικητικός υπάλληλος με 1.550 € και ο εκπαιδευτικός με 1.750 € «χάνουν» και οι δύο 44,04 € τον μήνα. Ο υπαξιωματικός με 1.800 € και ο μηχανικός με 1.900 € χάνουν και οι δύο 97,52 €. Αυτό δείχνει ότι η υπερβάλλουσα επιβάρυνση δεν οφείλεται στο ύψος της σύνταξης, αλλά μόνο στο σε ποιο κλιμάκιο ανήκει.
Τι συμβαίνει στην άθροιση κύριων συντάξεων
Η ΕΑΣ δεν υπολογίζεται χωριστά σε κάθε σύνταξη. Όταν κάποιος λαμβάνει περισσότερες κύριες συντάξεις, για παράδειγμα δική του σύνταξη και σύνταξη χηρείας, τα ποσά αθροίζονται. Η κράτηση υπολογίζεται στο σύνολο και στη συνέχεια επιμερίζεται αναλογικά σε κάθε σύνταξη. Έτσι, δύο συντάξεις που μεμονωμένα δεν πληρώνουν τίποτα, μαζί μπορεί να ανεβάσουν τον δικαιούχο σε υψηλό κλιμάκιο.
Στο πρώτο παράδειγμα, καμία από τις δύο συντάξεις δεν θα πλήρωνε ΕΑΣ αν ήταν μόνη της, γιατί και οι δύο είναι κάτω από 1.468,01 €. Λόγω της άθροισης όμως πληρώνονται 154 € τον μήνα, με συντελεστή 7% σε ολόκληρα τα 2.200 €.
Στο δεύτερο παράδειγμα, η μία σύνταξη μόνη της θα πλήρωνε 51 € (3%). Μαζί με τη σύνταξη χηρείας η κράτηση φτάνει τα 234 € (9% στο σύνολο).
Σε αυτές τις περιπτώσεις η αδικία του σημερινού τρόπου υπολογισμού γίνεται πιο έντονη, γιατί η άθροιση και ο συντελεστής «επί του συνόλου» λειτουργούν μαζί.
Παραγραφή : Γιατί η 31η Δεκεμβρίου 2026 είναι κρίσιμη
Η παραγραφή είναι ο χρόνος μετά τον οποίο μια απαίτηση δεν μπορεί πλέον να διεκδικηθεί δικαστικά, ακόμη κι αν είναι βάσιμη. Για τους συνταξιούχους του Δημοσίου, οι απαιτήσεις για καθυστερούμενες συντάξεις παραγράφονται σε δύο χρόνια. Η παραγραφή δεν αρχίζει από τον μήνα της κράτησης, αλλά από το τέλος του οικονομικού έτους στο οποίο γεννήθηκε η απάιτηση. Η άσκηση αγωγής διακόπτει την παραγραφή και γι αυτό είναι σημαντικό κάποιος που επιθυμεί να διεκδικήσει αναδρομικά να το κάνει ως την 31/12/2026 ώστε να μη χαθεί το 2024 ως έτος αναδρομικών.
Στην πράξη:
Ποιοι πρέπει να ασκήσουν αγωγή
Αν ασκήσω αγωγή θα δικαιωθώ αυτόματα;
Αυτή τη στιγμή θετική είναι μόνο η εισήγηση. Η Ολομέλεια μπορεί να απορρίψει την εν λόγω αγωγή ή να δεχθεί την αλλαγή μόνο για το μέλλον. Όμως η διαφορά σε αναδρομικά είναι μεγάλη κάτι που στην τελική στάθμιση έχει ιδιαίτερα θετικό πρόσημο. Άλλωστε το Ελεγκτικό Συνέδριο είναι σχετικά γρήγορο στην έκδοση αποφάσεων αυτού του τύπου.
Όποιος είναι συνταξιούχος του Δημοσίου ή ένστολος και πληρώνει σήμερα ΕΑΣ, ιδίως με σύνταξη άνω των 2.000 € ή με άθροιση δικής του σύνταξης και σύνταξης χηρείας είναι συμφέρουσα επιλογή να ασκήσει αγωγή στο Ελεγκτικό Συνέδριο έως την 31 Δεκεμβρίου 2026. Έτσι διασφαλίζει δύο πράγματα :
- διεκδικεί τα έτη 2024–2026 πριν παραγραφεί το 2024 και
- μπαίνει στην κατηγορία που, κατά την εισήγηση του Επιτρόπου, είναι η μόνη που θα λάβει αναδρομικά.
*Γράφει για το enikos.gr ο Διονύσης Ρίζος, Δικηγόρος Αθηνών
στο 
