Περισσότεροι από 50.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι έχουν τη δυνατότητα να συνταξιοδοτηθούν χωρίς να εγκαταλείψουν τη δουλειά τους και -κυρίως- χωρίς να δουν το εισόδημά τους να μειώνεται. Το νέο καθεστώς απασχόλησης των συνταξιούχων ανατρέπει τα δεδομένα, επιτρέποντας σε εμπόρους, βιοτέχνες, αυτοκινητιστές, μηχανικούς, δικηγόρους και γιατρούς, ασφαλισμένους στα πρώην ταμεία ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ, να υποβάλουν άμεσα αίτηση συνταξιοδότησης και ταυτόχρονα να συνεχίσουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα, λαμβάνοντας το 100% της σύνταξής τους με μια σχετικά περιορισμένη επιβάρυνση.
Της ΑΡΓΥΡΩΣ Κ. ΜΑΥΡΟΥΛΗ – ΠΗΓΗ: Realnews
Οπως επισημαίνει στη Realnews ο δικηγόρος, Διονύσης Ρίζος, για ασφαλισμένους που έχουν συμπληρώσει 40 έτη ασφάλισης, η παραμονή στην ασφάλιση δεν αποδίδει πλέον το αναμενόμενο όφελος. Αντίθετα, η άμεση ενεργοποίηση της σύνταξης, ακόμη και με παράλληλη εργασία, εξασφαλίζει ένα σταθερό πρόσθετο εισόδημα από την πρώτη κιόλας στιγμή. «Σε αυτό το πλαίσιο, η εξαγορά πλασματικών ετών μετατρέπεται σε “κλειδί” για τη συμπλήρωση της 40ετίας και την επιτάχυνση της εξόδου, καθιστώντας τη συνταξιοδότηση όχι το τέλος της επαγγελματικής διαδρομής, αλλά την αρχή μιας νέας, πιο ισορροπημένης οικονομικά φάσης», επισημαίνει.
Πλέον, ο επαγγελματίας μπορεί να λάβει ολόκληρη τη σύνταξή του και να συνεχίσει παράλληλα τη δραστηριότητά του, με μια πρόσθετη επιβάρυνση στις εισφορές του. Αυτό αλλάζει πλήρως τον σχεδιασμό για χιλιάδες μη μισθωτούς. Μέχρι πρότινος, πολλοί επέλεγαν να μένουν εκτός σύνταξης, παρότι είχαν θεμελιώσει δικαίωμα, επειδή δεν ήθελαν να χάσουν την επαγγελματική τους παρουσία.
Πρόσθετο εισόδημα
Πλέον, το δίλημμα αυτό αμβλύνεται. Η σύνταξη μετατρέπεται σε ένα πρόσθετο σταθερό εισόδημα, που μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά σε μια φάση κατά την οποία η επαγγελματική δραστηριότητα συνεχίζεται μεν, αλλά συχνά με χαμηλότερες αποδόσεις από το παρελθόν. Ιδίως στα ελεύθερα επαγγέλματα, στα οποία δεν υπάρχει σαφές όριο αποχώρησης και η εργασιακή παρουσία παρατείνεται φυσιολογικά για πολλά χρόνια, η δυνατότητα αυτή αποδεικνύεται εξαιρετικά ελκυστική.
Δύο διαδρομές
Σύμφωνα με τον Δ. Ρίζο, οι βασικές διαδρομές συνταξιοδότησης για τους ασφαλισμένους των πρώην ταμείων ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ είναι δύο.
Η πρώτη είναι η γνωστή γενική διάταξη: πλήρης σύνταξη στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης. Πρόκειται για τη βασική πόρτα εξόδου για όσους δεν έχουν μακρύ ασφαλιστικό βίο, αλλά έχουν συμπληρώσει το ηλικιακό όριο.
Η δεύτερη, που ενδιαφέρει και τους περισσότερους ενεργούς επαγγελματίες, είναι η πλήρης σύνταξη στα 62 με 40 έτη ασφάλισης. Εδώ ακριβώς κρύβεται και η μεγάλη ευκαιρία. Για όσους έχουν μακρά και σταθερή ασφαλιστική διαδρομή, η 40ετία στα 62 είναι το σημείο καμπής. Από εκεί και πέρα, η άμεση αίτηση συνταξιοδότησης είναι σε πολλές περιπτώσεις η πιο λογική κίνηση.
Υπάρχει ακόμη η ειδική περίπτωση των νέων ασφαλισμένων μετά την 1η Ιανουαρίου 1993, οι οποίοι μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να λάβουν μειωμένη σύνταξη στα 62 χωρίς να απαιτείται 40ετία. Η επιλογή αυτή αφορά κυρίως όσους έχουν τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης και συμπληρώνουν και τις ειδικές προϋποθέσεις της τελευταίας πενταετίας.
Γιατί η 40ετία συμφέρει
Στο νέο περιβάλλον, η 40ετία παίζει καθοριστικό ρόλο. Ο λόγος είναι απλός: όταν ένας ασφαλισμένος έχει ήδη συμπληρώσει 40 χρόνια ή μπορεί να τα συμπληρώσει με εξαγορά πλασματικών ετών, η παραμονή του στην ασφάλιση για ένα ή δύο χρόνια ακόμη δεν οδηγεί πάντοτε σε τόσο μεγάλη αύξηση της μελλοντικής σύνταξης, ώστε να δικαιολογεί το κόστος και την αναμονή.
Αντίθετα, με την άμεση συνταξιοδότηση, ο επαγγελματίας αρχίζει να εισπράττει αμέσως ένα σταθερό ποσό κάθε μήνα και παράλληλα μπορεί να συνεχίσει να εργάζεται. Ετσι, το όφελος δεν είναι μόνο ασφαλιστικό, αλλά και ταμειακό. Η σύνταξη έρχεται να προστεθεί στο εισόδημα από την εργασία, κάτι που για πολλούς αποτελεί πλέον την πιο συμφέρουσα επιλογή.
Γι’ αυτό και η εξαγορά πλασματικών ετών γίνεται ιδιαίτερα ελκυστική. Ενας ασφαλισμένος που βρίσκεται κοντά στη 40ετία έχει κάθε λόγο να εξετάσει σοβαρά αν μπορεί να συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο μέσω αναγνώρισης πλασματικών ετών και να επισπεύσει την έξοδό του.
Οι γυναίκες
Για τις γυναίκες επαγγελματίες, το πρώτο ασφαλές μονοπάτι είναι η έξοδος στα 67 με 15 χρόνια ασφάλισης. Πρόκειται για μια λύση που καλύπτει κυρίως όσες έχουν πιο περιορισμένο ασφαλιστικό χρόνο, αλλά έχουν φτάσει το γενικό ηλικιακό όριο.
- Παράδειγμα: Ασφαλισμένη με επιχείρηση στο όνομά της ξεκίνησε την ασφάλιση το 2005 και συμπλήρωσε εντός του 2025 το 67ο έτος της ηλικίας της. Εχει σήμερα 20 έτη ασφάλισης. Η πιο συμφέρουσα επιλογή για την ίδια είναι να υποβάλει άμεσα αίτηση συνταξιοδότησης, ανεξαρτήτως από το αν θα συνεχίσει τη δραστηριότητά της.
Η δεύτερη, πιο αποδοτική συνήθως λύση, αφορά τις γυναίκες που συμπληρώνουν το 62ο έτος και διαθέτουν 40 χρόνια ασφάλισης ή μπορούν να τα συμπληρώσουν με αναγνωρίσεις.
- Παράδειγμα: Ασφαλισμένη στο πρώην ΤΕΒΕ από το 1987 έχει ήδη 38 έτη ασφάλισης και βρίσκεται στο 62ο έτος. Αν εξαγοράσει δύο πλασματικά έτη, συμπληρώνει τη 40ετία και μπορεί να καταθέσει άμεσα αίτηση συνταξιοδότησης, χωρίς να χρειαστεί να περιμένει άλλα δύο χρόνια πραγματικής ασφάλισης.
Οι άνδρες
Αντίστοιχα, για τους άνδρες ασφαλισμένους ισχύει η γενική έξοδος στα 67 με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης. Στην πράξη, πρόκειται για διάταξη που αφορά κυρίως επαγγελματίες με ασυνεχή πορεία ή λιγότερα χρόνια δραστηριότητας.
- Παράδειγμα: Ασφαλισμένος στο πρώην ΤΣΑ από το 1995 συμπληρώνει μέσα στο 2026 το 67ο έτος της ηλικίας του. Με 31 χρόνια ασφάλισης, τον συμφέρει να υποβάλει άμεσα αίτηση συνταξιοδότησης, ακόμη και αν σκοπεύει να συνεχίσει να εργάζεται.
Η πιο κρίσιμη κατηγορία, ωστόσο, αφορά εκείνους που φτάνουν στα 62 με 40 έτη ασφάλισης ή είναι πολύ κοντά σε αυτά.
- Παράδειγμα: Ασφαλισμένος στο πρώην ΤΕΒΕ από το 1989 έχει 36 έτη ασφάλισης. Με αναγνώριση τεσσάρων πλασματικών ετών μπορεί να συμπληρώσει άμεσα τη 40ετία και να ανοίξει την πόρτα της συνταξιοδότησης.
Η ειδική περίπτωση
Για όσους ασφαλίστηκαν πρώτη φορά μετά την 1η Ιανουαρίου 1993 υπάρχει και η δυνατότητα μειωμένης σύνταξης στα 62, χωρίς να απαιτείται 40ετία. Αυτή η επιλογή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για νέους ασφαλισμένους που δεν προλαβαίνουν ή δεν μπορούν να συμπληρώσουν 40 χρόνια, αλλά έχουν ήδη έναν σημαντικό ασφαλιστικό βίο. Η μείωση αφορά μόνο το τμήμα της εθνικής σύνταξης, όχι την ανταποδοτική. Επομένως, σε αρκετές περιπτώσεις, το «κούρεμα» δεν είναι τέτοιο που να καθιστά απαγορευτική την επιλογή, ειδικά όταν το εναλλακτικό σενάριο είναι να συνεχίσει κάποιος να εργάζεται χωρίς να λαμβάνει τίποτε.
Πλασματικά έτη
Ο χρόνος στρατιωτικής θητείας, ο χρόνος σπουδών, ο χρόνος τέκνων και τα κενά ασφάλισης είναι από τα βασικά εργαλεία που μπορεί να αξιοποιήσει ένας επαγγελματίας για να συμπληρώσει τη 40ετία. Για πολλούς ασφαλισμένους, αυτή είναι η λεπτομέρεια που κάνει όλη τη διαφορά. Αν λείπουν ένα, δύο, τρία ή και τέσσερα χρόνια για να συμπληρωθεί η 40ετία, τότε η εξαγορά συχνά αποδεικνύεται σαφώς πιο συμφέρουσα από την αναμονή. Ιδίως όταν η σύνταξη μπορεί να αρχίσει να καταβάλλεται αμέσως και να συνδυαστεί με συνέχιση της επαγγελματικής δραστηριότητας.
Το κόστος
Το πιο ελκυστικό στοιχείο του σημερινού πλαισίου είναι ότι ο συνταξιούχος επαγγελματίας λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξή του. Από την άλλη πλευρά, επιβαρύνεται με αυξημένες εισφορές λόγω της παράλληλης απασχόλησης.
Στην πράξη, οι συνταξιούχοι που συνεχίζουν ως ελεύθεροι επαγγελματίες ή αυτοαπασχολούμενοι καταβάλλουν πρόσθετο ποσό, το οποίο υπολογίζεται με βάση την ασφαλιστική κατηγορία που έχουν επιλέξει.
Για όσους βρίσκονται στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, αυτή η επιβάρυνση είναι σχετικά περιορισμένη. Αυτός είναι και ο λόγος που η επιλογή κρίνεται ιδιαίτερα συμφέρουσα για όσους έχουν ήδη θεμελιώσει δικαίωμα πλήρους σύνταξης.
Παραδείγματα
- Παράδειγμα 1: Εμπορος ασφαλισμένος στον πρώην ΟΑΕΕ με 40 συνολικά έτη ασφάλισης και ηλικία 62 ετών μπορεί να λάβει σύνταξη 1.054 ευρώ. Παραμένοντας στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, θα έχει μια σχετικά μικρή μηνιαία επιβάρυνση στις εισφορές του, αλλά θα αποκτήσει σταθερό μηνιαίο εισόδημα από τη σύνταξη άνω των 1.000 ευρώ.
- Παράδειγμα 2: Αυτοκινητιστής ασφαλισμένος στον πρώην ΤΣΑ με 30 έτη ασφάλισης και τρία χρόνια στο ΙΚΑ, στο 62ο έτος της ηλικίας του μπορεί να λάβει πρόωρη μειωμένη σύνταξη ύψους 608,36 ευρώ. Ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, το σταθερό εισόδημα από τη σύνταξη λειτουργεί ενισχυτικά, ενώ η δραστηριότητα μπορεί να συνεχιστεί.
- Παράδειγμα 3: Γιατρός ασφαλισμένος στον πρώην ΤΣΑΥ με 40 χρόνια ασφάλισης και ηλικία 62 ετών μπορεί να λάβει σύνταξη 1.173,6 ευρώ. Για έναν επαγγελματία που παραμένει ενεργός, η επιλογή αυτή εξασφαλίζει ένα σημαντικό πρόσθετο μηνιαίο εισόδημα.
- Παράδειγμα 4: Μηχανικός με 40 χρόνια ασφάλισης και ηλικίας 62 ετών μπορεί να λάβει σύνταξη 1.519,24 ευρώ. Πρόκειται για μία από τις περιπτώσεις όπου η άμεση ενεργοποίηση της σύνταξης είναι σαφώς πιο συμφέρουσα από την παράταση της αναμονής.