Ψηφιακό «μάτι» στο ιδιωτικό χρέος, το οποίο αγγίζει τα 420 δισ. ευρώ, αποκτά το κράτος μέσα από δύο νέα εργαλεία της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους. Πρόκειται για το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης (για ιδιώτες και επιχειρήσεις) και το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους. Οι δύο αυτές πλατφόρμες θα προσφέρουν ενιαία πληροφόρηση και απόλυτη διαφάνεια γύρω από την οικονομική συμπεριφορά και την πιστοληπτική ικανότητα των πολιτών, βοηθώντας τόσο στη διαχείριση των οφειλών όσο και στην πρόληψη της υπερχρέωσης.
Το ιδιωτικό χρέος (νοικοκυριά και επιχειρήσεις) προς τράπεζες, Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία ανέρχεται σε 420 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 169% του ΑΕΠ, μειωμένο από 206% πέντε χρόνια πριν.
Μέσω του πληροφοριακού Συστήματος Πιστοληπτικής Αξιολόγησης το κάθε φυσικό και το κάθε νομικό πρόσωπο θα μπορεί να αποκτήσει πιστοληπτικό σκορ. Μελλοντικά, και τρίτοι (π.χ. τράπεζες, επιχειρήσεις καταναλωτικών αγαθών κ.λπ.) θα μπορούν να αιτηθούν την πιστοληπτική αξιολόγηση πολιτών ή επιχειρήσεων με τους οποίους συναλλάσσονται, υπό την προϋπόθεση της ρητής συναίνεσης των τελευταίων.
Το πιστοληπτικό σκορ θα έχει διάρκεια τρεις μήνες, εκτός και αν υπάρξει αλλαγή των οικονομικών δεδομένων του ιδιώτη ή της επιχείρησης, οπότε αυτοί έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν επαναβαθμολόγηση, προβάλλοντας την αντίρρησή τους στο αρμόδιο διοικητικό δικαστήριο.
Τρόπος λειτουργίας
Σύμφωνα με την Απογευματινή της Κυριακής, το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης θα βρίσκεται σε λίγες ημέρες στον αέρα, αλλά σε πλήρη λειτουργικότητα για τους πολίτες αναμένεται τον Σεπτέμβριο. Θα «δουλέψει» αρχικά για οφειλές έναντι του Δημοσίου (ΑΑΔΕ) και ασφαλιστικών ταμείων (ΕΦΚΑ). Σε επόμενη φάση, αν ο πολίτης ή η επιχείρηση θέλει να έχει ενοποιημένη βαθμολόγηση (δηλ. και για οφειλές σε τράπεζες), το σύστημα θα αντλεί στοιχεία οικονομικής συμπεριφοράς και από τον «Τειρεσία», συνδυάζοντάς τα με τη βαθμολόγηση έναντι οφειλών προς το Δημόσιο, για να βγάλει το πιστοληπτικό σκορ του αιτούντος. Τα δεδομένα που θα αντλούνται θα πηγαίνουν δύο χρόνια πίσω από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης. Επί του παρόντος, στα στοιχεία συναλλακτικής συμπεριφοράς που θα συγκεντρώνει και θα επεξεργάζεται το Σύστημα από φορείς του δημόσιου τομέα δεν περιλαμβάνονται αυτά που έχουν να κάνουν με ενοίκια ή λογαριασμούς κοινής ωφέλειας. Η λειτουργία του συστήματος, στο οποίο ο ενδιαφερόμενος θα μπαίνει με τους κωδικούς του Taxisnet, περιλαμβάνει κεντρικά τα ακόλουθα στάδια:
α) Συλλογή και διασταύρωση δεδομένων από διαθέσιμες δημόσιες πηγές
β) Επεξεργασία δεδομένων και παραγωγή πιστοληπτικής βαθμολόγησης
γ) Πλήρης ενημέρωση του ενδιαφερόμενου πολίτη ή της επιχείρησης για το αποτέλεσμα της αξιολόγησης
δ) Παροχή πρόσβασης στο ιστορικό των αιτήσεων, έλεγχος του αποτελέσματος της αξιολόγησης και, όπου απαιτείται, δυνατότητας υποβολής αιτήματος διόρθωσης της πιστοληπτικής βαθμολόγησης.
Πώς θα αντλούνται τα στοιχεία
Σύμφωνα με την Απογευματινή, τα στοιχεία αντλούνται από την ΑΑΔΕ (οικονομική κατάσταση, δημογραφικά στοιχεία, συμπεριφορά πληρωμών), τον ΕΦΚΑ (οφειλές, πληρωμές, ρυθμίσεις), το Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας (πτωχεύσεις, πλειστηριασμοί) και τον «Τειρεσία» (ιστορικά στοιχεία συναλλακτικής συμπεριφοράς έναντι τραπεζών και ιδιωτικού τομέα). Τα δεδομένα αξιολογούνται κατόπιν κατηγοριοποίησης των φυσικών προσώπων (μισθωτοί, συνταξιούχοι, επιχειρηματίες, αγρότες, εισοδηματίες με Ε3, εισοδηματίες χωρίς Ε3) και των νομικών προσώπων (μεγάλες – μεσαίες επιχειρήσεις, μικρές, πολύ μικρές, πολύ μικρές πλην υπηρεσιών, μη κερδοσκοπικές εταιρείες).
6 βαθμίδες πιστοληπτικής αξιολόγησης
Η πιστοληπτική αξιολόγηση για τα φυσικά πρόσωπα έχει έξι βαθμίδες: Α (εξαιρετική), Α- (πολύ υψηλή), Β (υψηλή), Β- (μέτρια), C (χαμηλή) και D (ουσιώδη ληξιπρόθεσμα ποσά). Η κατάταξη για τα νομικά πρόσωπα αναλύεται σε Α, Α- (εξαιρετική), Β1, Β2 (υψηλή), Β-1, Β-2 (μέτρια), C1, C2 (χαμηλή), C- (πολύ χαμηλή), D (ουσιώδη ληξιπρόθεσμα ποσά). Ουσιαστικό ρόλο στην ενίσχυση της διαφάνειας και της καλύτερης αξιολόγησης του κινδύνου, καθώς και στη δημιουργία ενός πιο υπεύθυνου και δημόσιου οικονομικού περιβάλλοντος για πολίτες και επιχειρήσεις θα διαδραματίσει και το έτερο ψηφιακό εργαλείο της ΓΓΧΤΔΙΧ, το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους.
Το Μητρώο θα συλλέγει ανώνυμα και συγκεντρωτικά δεδομένα από πιστωτές (Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία, ΟΤΑ Α’ και Β’ βαθμού και λοιπούς φορείς του Δημοσίου, χρηματοδοτικούς φορείς και επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, τηλεπικοινωνιών και κάθε είδους νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες ιδιωτικού Δικαίου), συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μιας πιο σαφούς εικόνας για το ιδιωτικό χρέος στη χώρα.