Χιλιάδες εργαζόμενοι θα καταγραφούν στην «ΕΡΓΑΝΗ». Καθιερώνεται δικαίωμα αμφισβήτησης των αλγορίθμων. Πότε θα αναγνωρίζεται μισθωτή απασχόληση.
Της ΑΡΓΥΡΩΣ Κ. ΜΑΥΡΟΥΛΗ – ΠΗΓΗ: Realnews
Την καταγραφή χιλιάδων εργαζομένων στις ψηφιακές πλατφόρμες διανομών και πωλήσεων και τη θέσπιση κανόνων για τις αποφάσεις που επηρεάζουν την εργασία και το εισόδημά τους προβλέπει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.
Σύμφωνα με την αρμόδια υπουργό Νίκη Κεραμέως, οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να δηλώνουν σε ειδικό μητρώο στο σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» όσους εργάζονται μέσω αυτών, ενώ οι εργαζόμενοι θα αποκτούν δικαίωμα να γνωρίζουν πώς αξιολογούνται, να ζητούν εξηγήσεις και να αμφισβητούν αποφάσεις που λαμβάνονται αυτόματα.
Στόχος των παρεμβάσεων είναι να εξασφαλίσουν οι εργαζόμενοι διαφάνεια, δυνατότητα ελέγχου και ουσιαστικότερη προστασία. Το νομοσχέδιο ενσωματώνει την ευρωπαϊκή οδηγία 2024/2831 και αφορά τόσο τους κανόνες λειτουργίας των αυτοματοποιημένων συστημάτων όσο και τον ορθό χαρακτηρισμό της σχέσης απασχόλησης.
Το μητρώο
Με τη δημιουργία Μητρώου Ψηφιακών Πλατφορμών, οι επιχειρήσεις θα δηλώνουν τα πρόσωπα που παρέχουν εργασία μέσω αυτών. Παράλληλα, θα γνωστοποιούν στις αρμόδιες Αρχές στοιχεία που επιτρέπουν την παρακολούθηση της δραστηριότητάς τους.
Στις πληροφορίες περιλαμβάνονται ο αριθμός των προσώπων που παρέχουν υπηρεσίες, οι γενικοί όροι των συμβάσεων, ο μέσος αριθμός ωρών εργασίας, το μέσο εισόδημα ανά άτομο και οι διαμεσολαβητές που χρησιμοποιούνται. Οι πληροφορίες θα πρέπει να επικαιροποιούνται.
Η αλλαγή θα δώσει συγκεντρωτική εικόνα για την απασχόληση στον κλάδο. Οι ελεγκτικές υπηρεσίες θα έχουν περισσότερα στοιχεία για να εξετάζουν τις συνθήκες εργασίας και να εντοπίζουν παραβάσεις.
Το κρίσιμο στοιχείο
Κεντρική παρέμβαση αποτελεί το «μαχητό τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας». Όταν διαπιστώνονται πραγματικά περιστατικά που υποδεικνύουν διεύθυνση και έλεγχο από την πλατφόρμα, θα τεκμαίρεται ότι υπάρχει εργασιακή σχέση. Η επιχείρηση θα μπορεί να αντικρούσει το τεκμήριο, αποδεικνύοντας ότι πρόκειται για ανεξάρτητη συνεργασία. Συνεπώς, η ρύθμιση δεν μετατρέπει αυτομάτως όλους τους συνεργάτες σε μισθωτούς.
Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι όσα συμβαίνουν στην πράξη. Ο χαρακτηρισμός μιας σύμβασης ως «ανεξάρτητης παροχής υπηρεσιών» δεν θα αρκεί όταν οι πραγματικές συνθήκες παραπέμπουν σε εξαρτημένη απασχόληση. Στόχος είναι να αντιμετωπιστούν περιπτώσεις στις οποίες η ονομασία της σύμβασης αποκρύπτει την πραγματική σχέση εργασίας και τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτήν.
Τα αυτοματοποιημένα συστήματα μπορούν να οργανώνουν σημαντικό μέρος της καθημερινής δουλειάς, να κατανέμουν καθήκοντα, να παρακολουθούν την απόδοση, να αξιολογούν και να επηρεάζουν τις αμοιβές ή τη συνέχιση μιας συνεργασίας.
Στην πράξη, τέτοιες λειτουργίες μπορεί να συνδέονται με την ανάθεση μιας παραγγελίας, την αξιολόγηση της ταχύτητας εξυπηρέτησης ή τη βαθμολογία που δίνουν οι πελάτες. Για τον εργαζόμενο, το πρόβλημα προκύπτει όταν δεν γνωρίζει πώς χρησιμοποιούνται αυτά τα στοιχεία.
Οι νέοι κανόνες αφορούν την αυτοματοποιημένη διαχείριση της εργασίας, ακόμη και όταν το σύστημα δεν αποτελεί εξελιγμένη τεχνητή νοημοσύνη. Οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να ενημερώνουν εργαζομένους και Αρχές για τα συστήματα και τα δεδομένα που επεξεργάζονται.
Αίτημα επανεξέτασης
Οι εργαζόμενοι θα έχουν δικαίωμα να λαμβάνουν εξηγήσεις για αποφάσεις που βασίζονται σε αλγόριθμο. Παράλληλα, θα μπορούν να ζητούν επανεξέταση αποφάσεων που λαμβάνονται αποκλειστικά με αυτοματοποιημένο τρόπο.
Για παράδειγμα, εάν μια απόφαση επηρεάζει τη συνεργασία κάποιου με την πλατφόρμα, ο ίδιος θα μπορεί να ζητήσει εξηγήσεις για αυτήν. Εφόσον η απόφαση έχει ληφθεί αποκλειστικά αυτόματα, θα δικαιούται να ζητήσει να εξεταστεί ξανά. Η δυνατότητα αυτή αποκτά σημασία όταν ο εργαζόμενος θεωρεί ότι τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν δεν αποτυπώνουν σωστά την εργασία του ή ότι η απόφαση τον αδικεί.
Ανθρώπινος έλεγχος
Ειδική προστασία προβλέπεται για τον περιορισμό, την αναστολή ή την παύση λογαριασμού και τη διακοπή συνεργασίας. Οι κρίσιμες αυτές αποφάσεις θα υπόκεινται σε ανθρώπινη εποπτεία. Για κάποιον που εξασφαλίζει το εισόδημά του μέσω μιας εφαρμογής, το κλείσιμο του λογαριασμού μπορεί να σημαίνει άμεση απώλεια της δυνατότητας εργασίας. Γι’ αυτό η ανθρώπινη παρέμβαση και η δυνατότητα αμφισβήτησης έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα.
Προβλέπεται επίσης αξιολόγηση των αυτοματοποιημένων συστημάτων με συμμετοχή εκπροσώπων των εργαζομένων, ώστε να εξετάζονται οι επιπτώσεις τους στην καθημερινή απασχόληση.
Όρια στα προσωπικά δεδομένα
Το νομοσχέδιο απαγορεύει την επεξεργασία συγκεκριμένων προσωπικών δεδομένων μέσω των συστημάτων αυτών. Στις απαγορεύσεις περιλαμβάνονται πληροφορίες για την ψυχολογική κατάσταση, ιδιωτικές συνομιλίες, βιομετρικά δεδομένα, ιατρικό ιστορικό και φυλετική καταγωγή. Παράλληλα, οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να διενεργούν μελέτη εκτίμησης των επιπτώσεων στην προστασία προσωπικών δεδομένων και να εξασφαλίζουν τη φορητότητά τους. Η ενημέρωση των εργαζομένων για τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται θα περιορίζει την αδιαφάνεια γύρω από τα συστήματα παρακολούθησης και αξιολόγησης.
Υγεία και ασφάλεια
Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας από κινδύνους που συνδέονται με την αλγοριθμική διαχείριση. Οταν εισάγονται αλγόριθμοι στην οργάνωση της εργασίας, προβλέπονται ενημέρωση και διαβούλευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων ή απευθείας με τους ίδιους, εφόσον δεν υπάρχουν εκπρόσωποι.
Προβλέπεται ακόμη υποστήριξη από εμπειρογνώμονα. Υπό προϋποθέσεις, το κόστος θα βαρύνει την πλατφόρμα όταν αυτή έχει περισσότερους από 250 εργαζομένους, διευκολύνοντας την κατανόηση και την αξιολόγηση σύνθετων συστημάτων.
Προσφυγές
Στα μέσα προστασίας περιλαμβάνονται η προσφυγή στην Επιθεώρηση Εργασίας, η πρόσβαση σε αποδεικτικά στοιχεία, το δικαίωμα αποζημίωσης και η εκπροσώπηση από σωματείο. Προβλέπεται επίσης προστασία από δυσμενή μεταχείριση και απόλυση.
Οι διαφορές θα υπάγονται στην ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών. Παράλληλα, οι πλατφόρμες θα πρέπει να επιτρέπουν σε όσους παρέχουν υπηρεσίες να επικοινωνούν μεταξύ τους.
Η παρακολούθηση της εφαρμογής των διατάξεων και η επιβολή κυρώσεων θα ασκούνται από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και την Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους.
στο 
