Συντάξεις χηρείας: Τι εξετάζεται για τις κομμένες

Στα σκαριά φαίνεται πως βρίσκεται το νέο σχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για τις συντάξεις χηρείας.

Όπως αναφέρει η εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος, το σχέδιο αυτό περιλαμβάνει την επαναφορά όλων των κομμένων συντάξεων από το 35% στο 70%, της σύνταξης του θανόντος με αναδρομικότητα 6 ετών και την απαλλαγή 118.000 συντάξεων του ιδιωτικού τομέα από τις μειώσεις που προβλέπει ο νόμος.

Οι αλλαγές έρχονται σε πρώτη προτεραιότητα μετά την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που «δικαιώνει» την εγκύκλιο Τσακλόγλου, για το μπλόκο στις δυο εθνικές συντάξεις. Η εγκύκλιος δεν εφαρμόστηκε λόγω των αντιδράσεων που θα προκαλούσε, η περικοπή της μιας εκ των δύο συντάξεων. Ωστόσο με αφορμή την απόφαση του Σ.τ.Ε. το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης ετοιμάζει νομοθετική ρύθμιση για την οριστική διευθέτηση των εκκρεμοτήτων με τις συντάξεις χηρείας καθώς αυτή τη στιγμή υπάρχουν συντάξεις που μειώθηκαν από το 70% στο 35% της σύνταξης του θανόντος ενώ σε άλλες συντάξεις δεν έχουν εφαρμοστεί και ούτε θα γίνουν οι αντίστοιχες περικοπές.

Για την απόφαση του ΣΤΕ το υπουργείο εξετάζει να νομοθετήσει την κατάβολη δυο εθνικών συντάξεων από διαφορετικό δικαίωμα (γήρατος και χηρείας)

Το σχέδιο

Οι αλλαγές αφορούν περίπου 295.000 συνταξιούχους που λαμβάνουν σύνταξη χηρείας μαζί με δεύτερη δική τους σύνταξη, ή και χωρίς σύνταξη εφόσον εργάζονται. Σύμφωνα με την εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος, το σχέδιο που εξετάζεται για τις συντάξεις χηρείας προβλέπει:

• Ακύρωση των περικοπών λόγω τριετίας σε 118.000 συνταξιούχους που λαμβάνουν σύνταξη χηρείας από ταμεία του ιδιωτικού τομέα και ταυτόχρονα έχουν και δική τους σύνταξη ή εργάζονται. Αν εφαρμοζόταν η περικοπή τότε οι εν λόγω συνταξιούχοι θα έχαναν τη μισή σύνταξη χηρείας, και θα έπαιρναν το 35% αντί του 70% της σύνταξης του θανόντος.
• Αποκατάσταση των μειώσεων που επιβλήθηκαν σε 11.500 συνταξιούχους που λαμβάνουν σύνταξη χηρείας του Δημοσίου. Η αποκατάσταση εξετάζεται να γίνει με αναδρομικότητα από το 2020 ως το 2026, γιατί οι εν λόγω συνταξιούχοι από τότε λαμβάνουν τη μισή σύνταξη χηρείας ήτοι το 35% αντί του 70% της σύνταξης του θανόντος. Η αναδρομικότητα σημαίνει ότι οι εν λόγω συνταξιούχοι θα πρέπει να πάρουν τις χρωστούμενες αναπροσαρμογές για μια 6ετία. Η επιστροφή των κομμένων συντάξεων για αυτό το διάστημα εξετάζεται να γίνει σε δόσεις, ή και με συμψηφισμό μέσω της φορολογίας, έτσι ώστε η πληρωμή φόρου να παρακρατείται από τα ποσά των συντάξεων που θα επιστραφούν.
•  Αύξηση και διατήρηση του ποσοστού της εθνικής και ανταποδοτικής σύνταξης χηρείας στο 70% της σύνταξης του θανόντος και παράλληλα την αλλαγή της διάταξης για τις δύο εθνικές συντάξεις ώστε να καταβάλλεται και 2η εθνική συνταξη σε συνταξιουχους που λαμβανουν συνταξη χηρείας και γηρατος ή αναπηρίας. Στην περίπτωση που ενας συνταξιουχος λαμβάνει 2 συντάξεις γήρατος από ίδιο δικαίωμα τότε θα παίρνει δυο ανταποδοτικές και μια εθνική σύνταξη.

Τι λέει και τι σημαίνει η απόφαση του Σ.τ.Ε. για τις δύο εθνικές συντάξεις

Πίεση προς το υπουργείο Εργασίας για την επίσπευση των αλλαγών που ετοιμάζονται σε όλο το καθεστώς των συντάξεων χηρείας ασκεί η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (Σ.τ.Ε.) που επαναφέρει στο προσκήνιο τη διάταξη – αγκάθι του νόμου Κατρούγκαλου περί σώρευσης συντάξεων. Η διάταξη δεν εφαρμόστηκε αλλά αν επρόκειτο να εφαρμοστεί θα προκαλούσε βίαιη μείωση εισοδήματος καθώς προέβλεπε τη διατήρηση μιας αντί δυο εθνικών συντάξεων στις περιπτώσεις που οι συνταξιούχοι λαμβάνουν και δική τους σύνταξη εκτός από τη σύνταξη χηρείας.

Η απόφαση 699/2026 του Σ.τ.Ε. αν και δεν παράγει επί της ουσίας κανένα πρακτικό αποτέλεσμα, εντούτοις έρχεται να «θυμίσει» την ξεχασμένη από το 2021 εγκύκλιο περί σώρευσης συντάξεων την λεγόμενη «εγκύκλιο Τσακλόγλου» με την οποία προβλεπόταν ότι στις περιπτώσεις λήψης δυο συντάξεων, είτε από διαφορετικά δικαιώματα (γήρατος και χηρείας), είτε από ίδιο δικαίωμα (δυο συντάξεις γήρατος), θα καταβάλλεται μια εθνική σύνταξη με το εκάστοτε πλήρες ποσό. Δηλαδή ένας συνταξιούχος λόγω γήρατος που λαμβάνει εθνική σύνταξη 446,87 ευρώ και εθνική σύνταξη λόγω χηρείας 312, 80 ευρώ (στο 70% της εθνικής σύνταξης του θανόντος), θα πρέπει να λαμβάνει μόνον την εθνική σύνταξη γήρατος και η εθνική σύνταξη χηρείας να καταργηθεί. Η δε, ανταποδοτική σύνταξη θα καταβάλλεται μειωμένη στο 35%.

Αν είναι παλιός –πριν τον νόμο Κατρούγκαλου- συνταξιούχος τότε με βάση την εγκύκλιο θα έπαιρνε και τις δυο εθνικές συντάξεις αλλά η σύνταξη χηρείας θα ονομαζόταν προσωπική διαφορά (πέραν της τυχόν προσωπικής διαφοράς που θα είχε από τον επανυπολογισμό της δικής του σύνταξης). Σε αυτή την περίπτωση θα είχε μεν τις δυο εθνικές συντάξεις αλλά δεν θα έβλεπε αυξήσεις.

Το Σ.τ.Ε. επιβεβαιώνει όσα λέει η εγκύκλιος αλλά την καθιστά ακυρωτέα ως προς το σκέλος των παλαιών συντάξεων, καθώς το Δικαστήριο κρίνει ότι η σώρευση και η μετατροπή μιας εκ των δυο εθνικών συντάξεων σε προσωπική διαφορά θα έπρεπε να προβλεφθεί ρητά στο νόμο Κατρούγκαλου και όχι να «νομοθετηθεί» σε εγκύκλιο.

Τίποτε από όλα όσα αναφέρει το Σ.τ.Ε. όμως δεν εφαρμόστηκε, και ούτε εφαρμόζεται καθώς η «εγκύκλιος Τσακλόγλου» είχε προκαλέσει αντιδράσεις λόγω των περικοπών που θα προκαλούσε και από το 2021 τέθηκε σε αναστολή χωρίς να εφαρμοστεί.

Ο πίνακας

Η εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος παραθέτει παρακάτω  τον πίνακα με τις περικοπές που προβλέπει ο νόμος  αλλά έχουν παγώσει για 118.000 συντάξεις χηρείας: