Ως άτυπη δωρεά μπορεί να χαρακτηριστεί από την Εφορία η μεταφορά χρημάτων από κοινό τραπεζικό λογαριασμό σε ατομικό ή σε άλλο κοινό λογαριασμό.
Σε αυτήν την περίπτωση ενεργοποιούνται διαδικασίες ελέγχου και κατ’ επέκταση καταλογισμό φόρου δωρεάς, ειδικά αν αποδειχθεί ότι ο φορολογούμενος δεν έχει τροφοδοτήσει με χρήματα τον αρχικό κοινό λογαριασμό.
Ενδεικτικά, απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), που προέκυψε ύστερα από προσφυγή φορολογούμενου που ζητούσε να του ακυρωθεί φόρος που του καταλογίσθηκε για υπόθεση μεταφοράς ποσού ύψους 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό (πατέρας, μητέρα, κόρη και γιος) σε νέο κοινό λογαριασμό του γιού και της συζύγου, ορίζει ότι:
το ποσό συνιστά δωρεά επειδή ο προσφεύγων δεν είχε αποδεδειγμένα συμβάλει στην τροφοδότηση του αρχικού κοινού λογαριασμού ενώ μετά τη μεταφορά τα χρήματα βρίσκονταν αποκλειστικά στη διάθεση του ίδιου και της συζύγου του.
Η ΔΕΔ, απέρριψε την προσφυγή του φορολογούμενου και στο σκεπτικό της απόφασης επισημαίνει ότι αν συνδικαιούχος ενός κοινού λογαριασμού αποδεικνύεται ότι δεν συνέβαλε στις καταθέσεις και στη συνέχεια μεταφέρει τα χρήματα σε λογαριασμό που ανήκει στον ίδιο μπορεί να προκύψει φορολογικά άτυπη δωρεά.
Σημειώνεται ότι σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία, εάν συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού δεν έχει συμβάλει στη δημιουργία του υπολοίπου, τότε αναλαμβάνει ή μεταφέρει χρήματα για προσωπική του χρήση και η πράξη μπορεί να θεωρηθεί δωρεά.
Οι παγίδες
Μάλιστα στη ΔΕΔ έχουν φτάσει χιλιάδες υποθέσεις χρηματικών γονικών παροχών και άτυπων δωρεών, καθώς οι φορολογουμένους αμφισβητούν φόρους και πρόστιμα που τους έχουν επιβάλει οι φορολογικές αρχές και ζητούν την ακύρωσή τους.
Πολλές προσφυγές αφορούν γονικές παροχές που έγιναν με μετρητά, αντί μέσω τραπεζικού συστήματος όπως ορίζει ο νόμος, καθώς και περιπτώσεις διαδοχικών γονικών παροχών σε πρόσωπα τα οποία δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.
Τα 5 σημεία που χρειάζονται προσοχή είναι τα εξής:
1. Αφορολόγητες δωρεές έως 800.000 ευρώ.
Από την καταβολή του φόρου απαλλάσσονται οι χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς πρώτου βαθμού (γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια), εάν πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού συστήματος και δηλώνονται κανονικά.
2. Μετρητά χωρίς αφορολόγητο.
Εάν η γονική παροχή γίνεται με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικής συναλλαγής, τότε θα επιβληθεί φόρος 10% χωρίς καμία αφορολόγητη απαλλαγή.
3. Μεταφορές μέσω IRIS
Δεν θεωρείται δωρεά η αποστολή μικρών ποσών από γονείς προς παιδιά μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, για χαρτζιλίκι ή κάλυψη καθημερινών αναγκών και δεν απαιτεί υποβολή δήλωσης, κυρίως όταν το παιδί είναι προστατευόμενο μέλος της οικογένειας.
4. Διαδοχικές μεταβιβάσεις χρημάτων
Η Εφορία εξετάζει προσεκτικά περιπτώσεις στις οποίες τα χρήματα μεταφέρονται διαδοχικά μεταξύ συγγενών, προκειμένου να διαπιστώσει αν επιχειρείται η αξιοποίηση του αφορολόγητου από πρόσωπα που δεν το δικαιούνται. Όταν αποδεικνύεται τέτοια πρακτική, τότε μπορεί να επιβληθεί φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο.
5. Μεταφορές σε κοινούς λογαριασμούς
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν τα χρήματα καταλήγουν σε κοινό λογαριασμό του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο. Οι φορολογικές αρχές μπορούν να ελέγξουν ποιος έκανε τελικά χρήση των χρημάτων και, αν διαπιστωθεί ότι ωφελήθηκε το τρίτο πρόσωπο, να καταλογίσουν φόρο δωρεάς. Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι οι κινήσεις χρημάτων μεταξύ συγγενών και συνδικαιούχων λογαριασμών βρίσκονται όλο και συχνότερα στο επίκεντρο των ελέγχων. Για τον λόγο αυτό, οι φορολογούμενοι καλούνται να διατηρούν πλήρη τεκμηρίωση των συναλλαγών τους και να ακολουθούν πιστά τις προβλεπόμενες διαδικασίες, ώστε να αποφύγουν δυσάρεστες φορολογικές εκπλήξεις.
Το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ
Οι φορολογούμενοι που δεν δικαιούνται το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ στις γονικές παροχές και δωρεές χάνουν το δικαίωμα της μηδενικής φορολόγησης και φορολογούνται με βάση τον βαθμό συγγένειας ή τον τρόπο μεταφοράς των χρημάτων, συχνά από το πρώτο ευρώ.
Το ύψος του φόρου, διαμορφώνεται ανάλογα με την αιτία που οδηγεί στην απώλεια του αφορολογήτου.
Στην παράτυπη μεταφορά χρημάτων (με μετρητά, χωρίς αποδεδειγμένο τραπεζικό έμβασμα), αν πρόκειται για συγγενείς της Α’ Κατηγορίας (γονείς, παιδιά, παππούδες, εγγόνια, σύζυγοι), χάνεται πλήρως το αφορολόγητο και επιβάλλεται φόρος από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 10% επί του συνολικού ποσού.
Για συγγενείς Β’ Κατηγορίας (αδέλφια, ανιψιοί, θείοι, πατριοί, μητριές, προπαππούδες και προγιαγιάδες), δεν υπάρχει κανένα αφορολόγητο και οι χρηματικές δωρεές φορολογούνται αυτοτελώς με 20% από το πρώτο ευρώ.
Ο φόρος φθάνει ακόμα και το 40% για συγγενείς Γ’ Κατηγορίας ή φίλους.
Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να τονιστεί πως η ΑΑΔΕ διενεργεί πλέον πιο αυστηρούς ελέγχους σε περιπτώσεις όπου γίνεται χρήση του αφορολογήτου των 800.000 ευρώ.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό των φορολογικών ελέγχων, φέτος αναμένεται να εξεταστούν 1.080 υποθέσεις που σχετίζονται με χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές. Οι ελεγκτικές αρχές εστιάζουν κυρίως σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις καταστρατήγησης του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ.
Η υποβολή σχετικών δηλώσεων γίνεται στην πλατφόρμα της ΑΑΔΕ, myProperty. Μετά, η ΑΑΔΕ προχωρά στη διασταύρωση στων στοιχείων με τις πληροφορίες που αποστέλλουν τα τραπεζικά ιδρύματα.
Εάν η τράπεζα δεν προχωρήσει στην επιβεβαίωση της συναλλαγής και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, τότε η φορολογική διοίκηση θα μπορεί να επιβάλει φόρο χωρίς να αναγνωρίσει το αφορολόγητο όριο.
στο 
