Σήμερα θα συναντηθούν οι ηγέτες της ΕΕ στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες προκειμένου να συζητήσουν για θέματα που αφορούν την κρίση στη Μέση Ανατολή, τον πόλεμο στο Ιράν αλλά και την άνοδο των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας και να δοθεί μια έγκαιρη, συντονισμένη και αποτελεσματική απάντηση στις αρνητικές επιπτώσεις της κρίσης.
Παράλληλα, οι 27 θα συζητήσουν για τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη στρατηγική ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο αλλά και για ζητήματα ασφάλειας και άμυνας και μετανάστευσης.
Σε κάθε περίπτωση ο στόχος είναι η Σύνοδος θα ολοκληρωθεί σήμερα, εφόσον το επιτρέψουν οι σχετικές διαβουλεύσεις.
Τα θέματα της ατζέντας
Α. Η Ουκρανία
Πρώτο θέμα της ημερήσιας διάταξης είναι ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία ο οποίος διαρκεί 5 χρόνια.
Όπως είθισται, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα ενημερωθούν μέσω τηλεδιάσκεψης από τον Πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντιμίρ Ζελένσκι. Οι 27 αναμένεται να επιβεβαιώσουν την ακλόνητη στήριξή τους προς το Κίεβο και θα επαναλάβουν πως εξακολουθούν να ασκούν πίεση στη Ρωσία για το θέμα του πολέμου μέχρι να αρχίσουν οι ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για τη λήξη του.
Τη χορήγηση του δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ που συμφώνησε τον περασμένο Δεκέμβρη το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Ουκρανία για τη περίοδο 2026 -2027 με στόχο την πρώτη εκταμίευση ως τις αρχές Απριλίου αναμένεται να αποτελέσει το «αγκάθι» για την ενότητα της ΕΕ
Εν μέσω προεκλογικής εκστρατείας, ο Ούγγρος πρωθυπουργός, Βίκτορ Όρμπαν, κρατά «παγωμένη» την πρώτη δόση προς το Κίεβο μέχρι να αποκατασταθεί η ροή ρωσικού πετρελαίου από τον αγωγό Ντρούζμπα. Για να αρθεί το εμπόδιο, η ΕΕ ανακοίνωσε ότι θα προσφέρει τεχνική και οικονομική στήριξη για την αποκατάσταση του Ντρούζμπα, που υπέστη ζημιές από ρωσικά πλήγματα. Όλα τα βλέμματα στρέφονται πλέον στον Βίκτορ Όρμπαν, καθώς παραμένει άγνωστο αν θα επιλέξει να ξεμπλοκάρει τη διαδικασία.
Β. Η Μέση Ανατολή
Το δεύτερο θέμα στην ατζέντα της Συνόδου Κορυφής είναι η κλιμάκωση του στρατού στη Μέση Ανατολή, ο πόλεμος στο Ιράν και οι αυξανόμενες επιπτώσεις τους στην Ευρώπη.
Επιπλέον οι ηγέτες της ΕΕ θα εξετάσουν την επιδεινούμενη κατάσταση στον Λίβανο, στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, παρουσία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες.
Σύμφωνα με το σχέδιο συμπερασμάτων, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναμένεται να εκφράσει έντονη ανησυχία για τις εξελίξεις στο Ιράν και την ευρύτερη Μέση Ανατολή, να προειδοποιήσει πως υπάρχουν σοβαρές απειλές όσον αφορά το κομμάτι της ασφάλειας τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο όσο σε περιφερειακό και να ζητήσει να υπάρξει «άμεση αποκλιμάκωση, αυτοσυγκράτηση και πλήρη σεβασμό προς το διεθνές δίκαιο ».
Παράλληλα, οι 27 αναμένεται να καταδικάσουν τις αδιάκριτες επιθέσεις του Ιράν που έχουν γίνει στην περιοχή και να εκφράσουν αλληλεγγύη προς τις πληγείσες χώρες. Σε αυτό το πλαίσιο, γίνεται αναφορά και στη στήριξη των κρατών- μελών της ΕΕ που βρίσκονται εγγύτερα στην περιοχή αλλά και στη συμβολή της ΕΕ μέσω της παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο και της υποστήριξης προς την Κύπρο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη διασφάλισης της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, ενώ καταδικάζεται κάθε πράξη που την απειλεί ή εμποδίζει τα πλοία να εισέρχονται και να εξέρχονται από το Στενό του Ορμούζ.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναμένεται, επίσης, να τονίσειτον ρόλο των ευρωπαϊκών ναυτικών αποστολών ASPIDES και ATALANTA και να ζητήσει την περαιτέρω ενίσχυσή τους με πρόσθετα μέσα, χαιρετίζοντας παράλληλα την αυξημένη κινητοποίηση και τον συντονισμό των κρατών μελών με τους εταίρους στην περιοχή.
Γ. Η ανταγωνιστικότητα-ενιαία αγορά-προσιτές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας
Οι ηγέτες της ΕΕ καλούνται να συντονίσουν την αντίδραση της Ευρώπης απέναντι στις γεωπολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή, με ιδιαίτερη έμφαση στις αυξανόμενες τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας και στην ανάγκη προστασίας πολιτών και επιχειρήσεων.
Όπως επισημαίνει ο Αντόνιο Κόστα, στην επιστολή πρόσκλησης προς τους Ευρωπαίους ηγέτες: «μαζί, θα πρέπει να προσδιορίσουμε τα μέσα που θα πρέπει να κινητοποιήσουμε για να διασφαλίσουμε μια έγκαιρη, συντονισμένη και αποτελεσματική αντίδραση, που θα προστατεύει τους πολίτες και τις εταιρείες μας».
Παρόλο που υπάρχει η ανάγκη για κοινή δράση, ωστόσο οι διαφωνίες μεταξύ των 27 παραμένουν και
ορισμένα κράτη- μέλη της ΕΕ καθώς τηρούν στάση αναμονής και εκτιμούν πως η κρίση στο Ιράν μπορεί να είναι παροδική, ενώ άλλες χώρες ζητούν ετοιμότητα για άμεσα, στοχευμένα μέτρα στήριξης, προκειμένου να μην πληγεί η αγοραστική δύναμη των πολιτών.
Από την πλευρά της, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επισημαίνει στην επιστολή της προς τους 27, ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να πληρώνει το «τίμημα της εξάρτησής της» από τα ορυκτά καύσιμα, καθώς το κόστος εισαγωγών έχει ήδη αυξηθεί σημαντικά. Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, η Επιτροπή αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρεμβάσεων, όπως επιβολή πλαφόν στις τιμές του φυσικού αερίου, αναδιανομή υπερκερδών από την ενέργεια και προσωρινή χαλάρωση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, υπογραμμίζοντας ότι τα μέτρα αυτά θα πρέπει να είναι στοχευμένα και προσωρινά.
Σύμφωνα με το σχέδιο συμπερασμάτων, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναμένεται να δώσει καθοδήγηση σε πολιτικό επίπεδο, χωρίς να λάβει άμεσες αποφάσεις.
Και θα τονίσει την ανάγκη για βραχυπρόθεσμες λύσεις που θα διασφαλίζουν προσιτές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και θα καλέσει την Επιτροπή να παρουσιάσει χωρίς καθυστέρηση μια «εργαλειοθήκη» στοχευμένων, προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση των αυξήσεων στις τιμές των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων.
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στην επιστολή του τονίζει ότι, παράλληλα με τη διαχείριση της κρίσης πως η ΕΕ οφείλει να εντείνει τις προσπάθειες για ενίσχυση της στρατηγικής της ανταγωνιστικότητας. Στο πλαίσιο αυτό, οι ηγέτες αναμένεται να προωθήσουν τη νέα ατζέντα «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά», με συγκεκριμένα μέτρα και φιλόδοξα χρονοδιαγράμματα, με στόχο την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, τη μείωση της γραφειοκρατίας, τη διασφάλιση προσιτής ενέργειας και την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.
Δ. Το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034
Σύμφωνα με τον Αντόνιο Κόστα, το νέο ΠΔΠ θα είναι καθοριστικό για την ενίσχυση της στρατηγικής δράσης της ΕΕ στην ανταγωνιστικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η Σύνοδος Κορυφής θα συζητήσει τη συνεισφορά του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού στη στήριξη κοινών πρωτοβουλιών, ενώ θα γίνει και ειλικρινής αναφορά στο πώς θα μπορούν οι φιλοδοξίες της ΕΕ να συνδυαστούν με το διαθέσιμο επίπεδο χρηματοδότησης. Ο Α. Κόστα υπογραμμίζει ότι το ΠΔΠ θα επανεξετάζεται τακτικά το 2026, ώστε να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για μια έγκαιρη συμφωνία ως το τέλος του έτους.
Ε. Η άμυνα και η στρατηγική αυτονομία
Η ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της ΕΕ θα αποτελέσει επίσης βασικό σημείο συζήτησης. Ο Α. Κόστα τονίζει ότι το τρέχον γεωπολιτικό πλαίσιο καθιστά επείγουσα την πρόοδο στον τομέα της άμυνας, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανικής διάστασης, ως κρίσιμο στοιχείο για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
Ζ. Η μετανάστευση και άσυλο
Οι ηγέτες θα κάνουν απολογισμό της προόδου στον τομέα της μετανάστευσης, με έμφαση στην υλοποίηση της ευρωπαϊκής ατζέντας για το άσυλο και τη μετανάστευση, καθώς η επιδεινούμενη κατάσταση στη Μέση Ανατολή υπογραμμίζει τη συνεχιζόμενη πολιτική ανάγκη για συντονισμένη δράση.
Η. Η οικονομία και το ευρώ
Ο Α. Κόστα έχει προσκαλέσει την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, και τον Πρόεδρο του Eurogroup, Κυριάκο Πιερρακάκη να παρουσιάσουν την πορεία της οικονομίας και να ενισχύσουν τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων για την πολιτική του ευρώ και την σταθερότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Τι θα πει ο Κυριάκος Μητσοτάκης
Αξίζει να σημειωθεί πως ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα συμμετάσχει σήμερα στην πιο κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. .
Μάλιστα ο Πρωθυπουργός αναμένεται να επισημάνει πως η Ευρώπη θα πρέπει να αποδείξει ότι πήρε το δίδαγμα της από την ενεργειακή κρίση του 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και ότι θα καταρτίσει ένα πακέτο στοχευμένων και βραχυπρόθεσμων μέτρων για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, το οποίο θα πρέπει να το εφαρμόσει, όταν αυτό καταστεί αναγκαίο.
Υπενθυμίζεται πως η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρότεινε πρόσφατα τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης. Ενδεικτικά είπε πως:
- θα πρέπει να υπάρξει ευελιξία στο πλαίσιο των ενισχύσεων των κρατών της ΕΕ και να χαλαρώσουν οι σχετικοί κανόνες προκειμένου τα κράτη-μέλη της ΕΕ να στηρίξουν άμεσα τις ενεργοβόρες βιομηχανίες και τα νοικοκυριά.
- θα πρέπει να γίνουν παρεμβάσεις στην Αγορά Άνθρακα προκειμένου να μειωθεί το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
- θα πρέπει να δοθεί η δυνατότητα για μειώσεις στα τέλη δικτύου των κρατών μελών της ΕΕ για τη βιομηχανία.
- θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν τα αποθέματα ασφαλείας για τη σταθεροποίηση του εφοδιασμού.
- θα πρέπει να ανασταλεί το πρόωρο κλείσιμο πυρηνικών σταθμών, καθώς αυτό θεωρείται «στρατηγικό σφάλμα» για την ανεξαρτησία της ηλεκτρικής ενέργειας .
Αξίζει να σημειωθεί πως η χώρα μας είναι θετική στο να υιοθετηθούν αυτές οι προτάσεις. Ακόμη ο κ. Μητσοτάκης εκτιμάται πως εστιάσει στην αλληλεγγύη της Ευρώπης σε ό,τι αφορά τον πόλεμο στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή. Και αυτό επειδή η χώρα μας στηρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και το παράδειγμα της Ελλάδας ακολουθούν και άλλες χώρες χωρίς ωστόσο να έχει ενεργοποιηθεί το άρθρο 42.7 (ΣΕΕ).
Τέλος ο Έλληνας πρωθυπουργός φαίνεται πως θα εστιάσει και στην αμυντική στρατηγική της Ε.Ε που έχει προσέγγιση 360 μοιρών. Δηλαδή η Ευρώπη είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει πολλά μέτωπα όχι μόνο στα ανατολικά, αλλά και στα νότια σύνορα της Ε.Ε..
στο 
