Νέους κανόνες για την τουριστική ανάπτυξη της χώρας, τις ξενοδοχειακές επενδύσεις, τα νησιά, τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και τις παράκτιες περιοχές εισάγει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό. Στο επίκεντρο βρίσκεται η προστασία των προορισμών που βρίσκονται ήδη υπό μεγάλη τουριστική πίεση, με αυστηρότερους όρους για νέες επενδύσεις, αλλά και η δημιουργία περισσότερων αναπτυξιακών δυνατοτήτων σε περιοχές με μικρότερη τουριστική επιβάρυνση.
Το πολιτικό μήνυμα ότι η περαιτέρω ανάπτυξη του τουρισμού δεν μπορεί πλέον να προχωρά αποσπασματικά, αλλά απαιτεί σαφείς χωρικούς κανόνες, προστασία των προορισμών και του περιβάλλοντος και μεγαλύτερη ασφάλεια για τις επενδύσεις, εκπέμπουν οι υπουργοί Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, με αφορμή τη θεσμοθέτηση του νέου Ειδικού Χωροταξικού.
Για τον κ. Παπασταύρου, το νέο πλαίσιο αποτελεί επιλογή «ευθύνης για το μέλλον της χώρας», καθώς επιχειρεί να βάλει κανόνες εκεί όπου υπήρχε ασάφεια και να αντικαταστήσει την αποσπασματικότητα με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Από την πλευρά της, η κυρία Κεφαλογιάννη δίνει έμφαση στην «ποιοτική ανάπτυξη του τουρισμού, με μέτρο και ισορροπία», με προστασία των προορισμών που ήδη δέχονται αυξημένες πιέσεις και, ταυτόχρονα, δημιουργία ευκαιριών για λιγότερο ανεπτυγμένες τουριστικά περιοχές.
Βασικός σκοπός της ΚΥΑ είναι ο καθορισμός μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων κατευθύνσεων για τη χωρική διάρθρωση του τουρισμού, με όρους οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας.
Μεταξύ των βασικών επιδιώξεων είναι η αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος, η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, η μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων, η ανάπτυξη θεματικών μορφών τουρισμού, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των καταλυμάτων.
Ο νέος τουριστικός «χάρτης»: Οι πέντε κατηγορίες
Κεντρικός πυλώνας του νέου σχεδιασμού είναι η κατάταξη της χώρας σε πέντε κατηγορίες, ανάλογα κυρίως με την ένταση της τουριστικής δραστηριότητας:
- Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α)
- Αναπτυγμένες Περιοχές (Β)
- Αναπτυσσόμενες Περιοχές (Γ)
- Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης (Δ)
- Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε)
Η κατηγοριοποίηση βασίζεται πρωτίστως στην ένταση του τουριστικού φαινομένου, με βασική παράμετρο τον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας. Παράλληλα, λαμβάνονται υπόψη ειδικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά και καθεστώτα προστασίας.
Η διαφοροποίηση αυτή έχει άμεσες συνέπειες για τις νέες ξενοδοχειακές επενδύσεις, καθώς όσο μεγαλύτερη είναι η τουριστική πίεση τόσο αυστηρότεροι γίνονται οι όροι ανάπτυξης.
Νέα ξενοδοχεία: Πού απαιτούνται 16, 12 και 8 στρέμματα
Στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης, δηλαδή στους περισσότερο επιβαρυμένους τουριστικά προορισμούς, αυξάνεται στα 16 στρέμματα το ελάχιστο απαιτούμενο γήπεδο για την ανέγερση νέου ξενοδοχείου σε εκτός σχεδίου περιοχή.
Θα επιτρέπονται νέα καταλύματα τριών, τεσσάρων και πέντε αστέρων, ενώ στις περιοχές Natura 2000 νέες τουριστικές υποδομές θα μπορούν να δημιουργούνται μόνο μετά τον καθορισμό σχεδίων διαχείρισης.
Στις Αναπτυγμένες Περιοχές, το αντίστοιχο όριο διαμορφώνεται στα 12 στρέμματα, ενώ και εδώ τα νέα καταλύματα περιορίζονται στις κατηγορίες τριών έως πέντε αστέρων. Για τα νησιά που εντάσσονται σε αυτή την κατηγορία τίθεται, παράλληλα, ανώτατο όριο 350 κλινών.
Στις Αναπτυσσόμενες Περιοχές και στις Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης, το ελάχιστο γήπεδο για την κατασκευή νέου ξενοδοχείου αυξάνεται στα 8 στρέμματα.
Η φιλοσοφία του πλαισίου είναι ότι όσο μειώνεται η τουριστική πίεση τόσο αυξάνονται τα περιθώρια για νέες επενδύσεις, ειδικές μορφές τουρισμού και αναβάθμιση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων.
Στις Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης, το βάρος μεταφέρεται στη δημιουργία νέων προορισμών, με κίνητρα για ειδικές μορφές τουρισμού, αξιοποίηση διατηρητέων κτιρίων, περιβαλλοντική αναβάθμιση καταλυμάτων και ανάπτυξη glamping χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Τι αλλάζει στα νησιά
Ιδιαίτερη θέση στο νέο Χωροταξικό καταλαμβάνει η νησιωτική χώρα, με τα νησιά, πλην Κρήτης και Εύβοιας, να χωρίζονται σε τρεις ομάδες ανάλογα με την έκτασή τους.
Στην Ομάδα Ι εντάσσονται τα νησιά με έκταση μεγαλύτερη των 250 τετραγωνικών χιλιομέτρων, όπως η Ρόδος, η Κέρκυρα, η Νάξος, η Κως, η Λέσβος, η Χίος και η Κεφαλονιά.
Στην Ομάδα ΙΙ περιλαμβάνονται νησιά έκτασης από 20 έως 250 τετραγωνικά χιλιόμετρα, μεταξύ των οποίων η Μύκονος, η Πάρος, η Σαντορίνη, η Μήλος, η Σύρος, η Τήνος και η Ίος.
Ο σχεδιασμός συνδέει στενά την περαιτέρω ανάπτυξη των νησιών με τη φέρουσα ικανότητα, την προστασία του τοπίου και την προσαρμογή των νέων εγκαταστάσεων στην κλίμακα και τα μορφολογικά χαρακτηριστικά κάθε τόπου.
Στα μεγάλα νησιά προβλέπεται ακόμη, μέσω του τοπικού σχεδιασμού, η δυνατότητα δημιουργίας ζωνών στις οποίες η τουριστική δόμηση θα περιορίζεται ή ακόμη και θα απαγορεύεται, προκειμένου να προστατεύεται η φυσική και πολιτιστική κληρονομιά.
Στο «μικροσκόπιο» οι βραχυχρόνιες μισθώσεις
Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η ένταξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων στον χωρικό σχεδιασμό.
Η ΚΥΑ προβλέπει ότι θα μπορούν να επιβάλλονται διαφορετικοί περιορισμοί ανά περιοχή, ανάλογα με την τουριστική πίεση και τα ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά της.
Με ειδικότερες ρυθμίσεις θα μπορούν να καθορίζονται όρια στη διάρκεια της δραστηριότητας μέσα στο έτος, αλλά και γεωγραφικές ζώνες στις οποίες οι βραχυχρόνιες μισθώσεις θα περιορίζονται ή θα απαγορεύονται.
Παράλληλα, θα μπορούν να επιβάλλονται περιορισμοί στη δημιουργία νέας προσφοράς, ιδιαίτερα σε περιοχές που βρίσκονται υπό έντονη τουριστική πίεση, ακόμη και σε νεόδμητες κατοικίες.
Η «φέρουσα ικανότητα» στο επίκεντρο
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές του νέου πλαισίου είναι η ενισχυμένη παρουσία της έννοιας της φέρουσας ικανότητας.
Στον πολεοδομικό σχεδιασμό πρώτου επιπέδου προβλέπεται η σύνταξη ειδικών Εκθέσεων Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας, ώστε η ανάπτυξη κάθε προορισμού να συνδέεται με τις πραγματικές δυνατότητές του.
Η ίδια φιλοσοφία εφαρμόζεται και στις παράκτιες περιοχές. Προβλέπεται ελεύθερη πρόσβαση στις παραλίες, περιορισμός της γραμμικής επέκτασης της δόμησης και των νέων μεταφορικών υποδομών κατά μήκος των ακτών, καθώς και προσαρμογή των νέων τουριστικών δραστηριοτήτων στη μορφολογία και την κλίμακα της παράκτιας ζώνης.
Σύμφωνα με τα αρμόδια υπουργεία, το νέο Ειδικό Χωροταξικό δεν περιορίζεται στο να καθορίσει πού μπορούν να ανεγερθούν νέα ξενοδοχεία, αλλά εισάγει μια διαφορετική φιλοσοφία για την τουριστική ανάπτυξη: περισσότερος έλεγχος στους ήδη κορεσμένους προορισμούς, περισσότερες δυνατότητες στις περιοχές με αναπτυξιακά περιθώρια και στενότερη σύνδεση των νέων επενδύσεων με το περιβάλλον, τη φέρουσα ικανότητα και την ιδιαίτερη ταυτότητα κάθε τόπου.
στο 
