Μεταρρυθμίσεις που δεν υλοποιήθηκαν επί δεκαετίες μπορούν τώρα να γίνουν μέσα σε λίγους μήνες, είπε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Προέδρου του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης μιλώντας στο «The World Ahead 2027» του The Economist.
«Το επιχείρημά μου είναι ότι η πολιτική βούληση υπάρχει αυτή τη στιγμή, λόγω της αλλαγής του πλαισίου που βλέπουμε σε ολόκληρο το φάσμα. Και αυτό είναι που με κάνει αισιόδοξο, και μπορώ να αναφέρω συγκεκριμένα παραδείγματα για να υπογραμμίσω ότι ορισμένα πράγματα που δεν έχουν υλοποιηθεί εδώ και δεκαετίες, θα υλοποιηθούν ακόμη ίσως και μέσα σε λίγους μήνες.
Αναφέρομαι στο πακέτο για την ενοποίηση των αγορών και την εποπτεία, στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, αλλά και στο ψηφιακό ευρώ, το οποίο έχει χρονικό ορίζοντα το 2029. Άρα, ορισμένα πράγματα θα συμβούν. Θα δούμε το 100% της φιλοδοξίας της έκθεσης Ντράγκι να γίνεται πραγματικότητα πολύ σύντομα; Αυτό είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Αλλά δεν είναι ένα ζήτημα που μπορεί να απαντηθεί με ένα «ναι» ή ένα «όχι». Το ερώτημα δεν είναι «γιατί», αλλά πόση απόσταση πρέπει ακόμη να καλυφθεί. Και πιστεύω ότι αυτή η απόσταση θα καλυφθεί επιτυχώς» υπογράμμισε ο κ. Πιερρακάκης.
Ακόμη ο υπουργός μίλησε για τον Πρωθυπουργό.
« Έχουμε τη συνήθεια να ανταλλάσσουμε προτάσεις βιβλίων με τον Πρωθυπουργό. Έτσι, αυτό το καλοκαίρι διάβαζε ένα από τα βιβλία σας (αναφέρεται στον καθηγητή Peter Frankopan). Και το επιχείρημα ότι η γεωπολιτική έχει επιστρέψει στο προσκήνιο –αν και, βέβαια, πάντοτε ήταν παρούσα– και, κυρίως, ότι ο κόσμος μας θα διαμορφωθεί τόσο από τη γεωπολιτική και το ιστορικό της υπόβαθρο όσο και από την τεχνολογική καινοτομία και την εκθετική επιτάχυνση των αλλαγών που βιώνουμε, είναι σήμερα πιο επίκαιρο από ποτέ και αποτελεί μέρος της απάντησης στην ερώτησή σας. Διότι το πλαίσιο μεταβάλλεται διαρκώς. Αυτή τη στιγμή γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε.
Υπάρχει εδώ, προφανώς, μια αναλογία με την Ελλάδα. Η χώρα αντιμετώπιζε διαχρονικά πολλά προβλήματα, τα οποία εκδηλώθηκαν με ιδιαίτερη ένταση κατά την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας. Υπήρχαν πολιτικές και μεταρρυθμίσεις που γνωρίζαμε εδώ και χρόνια ότι έπρεπε να υλοποιηθούν και, όταν τελικά τις εφαρμόσαμε με ταχύτητα και σε μεγάλη κλίμακα, αποδείχθηκε ότι η υλοποίηση ακόμη και των αυτονόητων μπορεί να αποφέρει σημαντικά οφέλη.
Από τη μία πλευρά, λοιπόν, αντιμετωπίζεις εκκρεμότητες που έχουν συσσωρευτεί με την πάροδο του χρόνου και γνωρίζεις ότι πρέπει να επιλυθούν – αυτό είναι το «μέρισμα του προφανούς». Από την άλλη, πρέπει να είσαι αρκετά ευέλικτος ώστε να ανταποκρίνεσαι γρήγορα και αποτελεσματικά σε όσα δεν γνωρίζεις –ή, ακόμη περισσότερο, σε όσα δεν γνωρίζεις ότι δεν γνωρίζεις– και τα οποία μπορεί να ανακύψουν με τρόπους που δεν μπορείς να προβλέψεις.
Άρα, θα πρέπει να κάνουμε και τα δύο αυτά ταυτόχρονα. Η Ευρώπη βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε μια ανάλογη κατάσταση, διότι υπάρχουν ορισμένα πράγματα που δεν έχουμε κάνει εδώ και πολύ καιρό και τα συζητάμε.
Η Ένωση Κεφαλαιαγορών, η Τραπεζική Ένωση – στο ευρύτερο πλαίσιο αυτού που σήμερα αποκαλούμε Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων – η ψηφιοποίηση του νομίσματός μας, αλλά και η απουσία μιας ενιαίας ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής, είναι ζητήματα που συζητάμε εδώ και πολύ καιρό. Το ίδιο ισχύει και για την τεχνολογία, όπου, για να είμαι ειλικρινής, εξακολουθούμε να μην έχουμε ένα σαφές ευρωπαϊκό δόγμα, μια ξεκάθαρη στρατηγική αντίληψη για το τι θέλουμε να κάνουμε και προς ποια κατεύθυνση θέλουμε να κινηθούμε.
Το ενδιαφέρον είναι ότι, καθώς το πλαίσιο έχει αλλάξει, έχουμε πλέον κατανοήσει ότι η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει. Το βλέπουμε στο τίμημα που καλούμαστε να καταβάλουμε για την ασφάλειά μας, αλλά και στις συνέπειες της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία για την ευρωπαϊκή άμυνα.
Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να κάνουμε το ίδιο πράγμα 27 φορές, ξεχωριστά. Σε αυτό το μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό τοπίο, δεν έχουμε την πολυτέλεια να λειτουργούμε ως 27. Πρέπει να λειτουργούμε ως μία ενιαία Ευρώπη.
Το ενδιαφέρον, λοιπόν, είναι ότι εξακολουθούν να υπάρχουν εθνικοί «αστερίσκοι» σε κάθε επιμέρους τομέα πολιτικής. Το βλέπουμε, για παράδειγμα, στη συζήτηση για την Ένωση Κεφαλαιαγορών. Όλοι έχουμε τις δικές μας εθνικές προτεραιότητες και παραμέτρους – και δεν εξαιρώ κανέναν, καθώς κι εγώ εκπροσωπώ ένα κράτος-μέλος. Η διαφορά σήμερα, και αυτό είναι που με κάνει αισιόδοξο, είναι ότι τα δεδομένα της εξίσωσης έχουν αλλάξει.
Έχουν αλλάξει, πρώτον, επειδή υπάρχει ένα κόστος της «μη Ευρώπης», το οποίο πλέον αντιλαμβανόμαστε και συζητάμε κάθε φορά στο τραπέζι. Και, δεύτερον, επειδή τα πάντα έχουν επιταχυνθεί: είτε πρόκειται για τις κρίσεις που αντιμετωπίζουμε – ανέφερα ήδη τα δεδομένα που έχουμε αυτή τη στιγμή μπροστά μας σε επίπεδο άμυνας και ασφάλειας– είτε για την τεχνολογική επιτάχυνση, η οποία βρίσκεται πλέον μπροστά μας, με την Τεχνητή Νοημοσύνη να αποτελεί το πιο εμφανές παράδειγμα. Δεν θα το περιόριζα, όμως, στην Τεχνητή Νοημοσύνη, διότι υπάρχει τεχνολογική καινοτομία σε ολόκληρο το φάσμα.
Πού βρισκόμαστε, λοιπόν, μέσα σε αυτό το τοπίο; Νομίζω ότι αυτό που θα περιέγραφε κανείς ως -ο πολιτικά ορθός όρος θα ήταν «μη επιτυχίες», εγώ θα τις αποκαλούσα ακόμη και αποτυχίες – συσσωρευμένες αποτυχίες, είναι η άλλη όψη του νομίσματος. Είναι το «μέρισμα του προφανούς»: πράγματα που μπορούμε να υλοποιήσουμε γρήγορα και τα οποία μπορούν να δώσουν μια πολύ μεγάλη αναπτυξιακή ώθηση σε μια ήπειρο που έχει τη δυνατότητα να το πετύχει πολύ γρήγορα αυτή τη στιγμή, εφόσον έχουμε το πολιτικό θάρρος να προχωρήσουμε στην υλοποίησή τους ».
Για το τεχνολογικό δόγμα
Και συνέχισε λέγοντας πως, « η Ευρώπη συζητά αυτή τη στιγμή, με ολοκληρωμένο τρόπο, ένα τεχνολογικό δόγμα, μια τεχνολογική στρατηγική, για πρώτη φορά έπειτα από πάρα πολύ καιρό.
Και νομίζω ότι αυτό είναι θετικό. Εννοώ, σε μια προηγούμενη συζήτησή μας – για να το πω πολύ σύντομα και περιεκτικά – θα έλεγα ότι είχαμε ευκαιρίες ακριβώς μπροστά μας και τις αφήσαμε να χαθούν. Σκέφτομαι, για παράδειγμα, το 5G.
Επίσης, είχαμε την Ericsson και τη Nokia ως τους βασικούς ανταγωνιστές του αντίστοιχου κινεζικού εξοπλισμού, χωρίς να υπάρχει επί του πεδίου κάποιος αμερικανικός παίκτης στον τομέα των υποδομών και με την αμερικανική πολιτική στο συγκεκριμένο ζήτημα να είναι πολύ επιθετική, βοηθώντας έμμεσα τους ευρωπαϊκούς πρωταθλητές. Και, παρ’ όλα αυτά, η ευρωπαϊκή αγορά φάσματος για τις τηλεπικοινωνίες παρέμεινε κατακερματισμένη μέχρι και σήμερα.
Όταν έχεις μια τέτοια ευκαιρία ακριβώς μπροστά σου, σε έναν τομέα στον οποίο βρίσκεσαι ήδη στην τεχνολογική αιχμή – δεν είναι όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, δεν είναι ένας τομέας στον οποίο προσπαθείς να φτάσεις στην τεχνολογική αιχμή, βρίσκεσαι ήδη εκεί – και δεν αξιοποιείς, δεν μοχλεύεις τις δυνατότητες της ενιαίας αγοράς, αυτό είναι πολύ μεγάλο λάθος.
Άρα, αυτό δεν είχε γίνει πλήρως κατανοητό και αντιληπτό από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής το 2020. Είχε γίνει όμως αντιληπτό από τον κλάδο. Όταν συναντούσα ανθρώπους από τον κλάδο των τηλεπικοινωνιών και από τον κλάδο των υποδομών, όλοι μου το έλεγαν αυτό μέσα στα πρώτα πέντε λεπτά της συνάντησης.
Τώρα το καταλαβαίνουμε. Άρα, έστω και καθυστερημένα, θα υπάρξει μια αντίδραση. Το ζητούμενο είναι να μην είναι κατώτερη των περιστάσεων. Αυτό, λοιπόν, είναι το ερώτημα. Πρόοδος θα υπάρξει. Το ζήτημα είναι σε ποιον βαθμό».
Οι προκλήσεις
Τέλος ερωτήθηκε για το εάν “οι κυβερνήσεις είναι ικανές να αντιμετωπίσουν αυτές τις ταχύτατα εξελισσόμενες, τεράστιες προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο; Και μπορούμε να αναφερθούμε στο κλίμα, αλλά θα μπορούσατε επίσης να αναφερθείτε στην τεχνολογία, στην ανεξέλεγκτη, σχετικά, εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε όλο τον κόσμο. Αυτές τις μεγάλες προκλήσεις, πώς τις αντιμετωπίζουν οι πολιτικοί;”
« Λοιπόν, για να είμαι ειλικρινής, θα πρέπει να ανεβάσουμε τον πήχη. Οι προκλήσεις είναι τεράστιες. Η διαφορά σε σύγκριση με το παρελθόν είναι ότι η πυκνότητα των γεγονότων είναι μεγαλύτερη. Η κίνηση επιταχύνεται. Η Σουμπετεριανή δημιουργική καταστροφή υπήρχε πάντοτε, από τη δημιουργία του τροχού. Όταν τα αυτοκίνητα αντικατέστησαν τα άλογα. Αυτή η αλλαγή υπήρχε πάντοτε. Η διαφορά είναι ότι αυτή τη στιγμή, αν κοιτάξετε την τεχνολογική καινοτομία, οι αλλαγές στα LLMs συμβαίνουν μέσα σε εβδομάδες.
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος σκέφτεται γραμμικά. Η αλλαγή συμβαίνει εκθετικά. Τα πολιτικά συστήματα συνήθως αντιδρούν υπογραμμικά.
Γι’ αυτό έχουμε χρόνια προβλήματα που παραμένουν. Τώρα, το ερώτημα και ταυτόχρονα το καθήκον για τους πολιτικούς, αλλά και το κριτήριο βάσει του οποίου θα πρέπει να κρίνονται από τους πολίτες, είναι το εξής: δεδομένου αυτού του νέου λεξιλογίου, αυτού του νέου πλαισίου αλλαγών και κανόνων που αναδύεται, ποιος είναι καλύτερα προετοιμασμένος για να ανταποκριθεί σε όλα αυτά;
Η ερώτησή σας απευθύνεται περισσότερο στο εκλογικό σώμα παρά στους ίδιους τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει οπωσδήποτε να προσπαθήσουν να ενισχύσουν τις ικανότητές τους. Όμως το λεξιλόγιο των προηγούμενων δεκαετιών, οι παραδοσιακοί κανόνες των προηγούμενων δεκαετιών, ακόμη και οι διαχωριστικές γραμμές των προηγούμενων δεκαετιών, ακόμη και αυτό που μόλις περιέγραψε ο Peter, το γεγονός δηλαδή ότι για μια κεντροδεξιά κυβέρνηση είναι δυσκολότερο να σκέφτεται με όρους κρατικής παρέμβασης, αυτοί οι κανόνες έχουν τελειώσει. Θα πρέπει να ξανασκεφτούμε τους κανόνες, γιατί οι αλλαγές είναι εδώ και βρίσκονται μπροστά μας. Πράγματα που δεν είχαμε φανταστεί ότι θα συνέβαιναν ποτέ συμβαίνουν αυτή τη στιγμή μπροστά μας, από διάφορες κυβερνήσεις διαφορετικών πολιτικών αποχρώσεων.
Και αυτό που ενδιαφέρει τους ανθρώπους έξω από αυτή την αίθουσα ή ακόμη και τους ανθρώπους μέσα σε αυτή την αίθουσα είναι το αν έχεις μια υλοποιημένη λύση στο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν.
Και αυτά είναι εξαιρετικά σύνθετα, εξαιρετικά τεχνικά ζητήματα, ξέρετε. Πρόσφατα άκουσα την πρόταση της αντιπολίτευσης για τη μεταφορά υπουργείων από το κέντρο της Αθήνας σε άλλες περιοχές. Και θυμήθηκα ότι ακόμη και ομοσπονδιακές κυβερνήσεις χωρών με ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους έχουν τα πάντα συγκεντρωμένα όσον αφορά τα υπουργεία.
Γιατί; Επειδή ακόμη και η αντίληψη ότι η πολιτική λειτουργεί κάθετα είναι εντελώς λανθασμένη. Η πολιτική είναι οριζόντια. Πρέπει να αλληλεπιδρούμε, να διαλειτουργούμε και να προσελκύουμε ταλέντο στην κυβέρνηση.
Χρειαζόμαστε ταλαντούχους ανθρώπους, που κατανοούν τις προκλήσεις, για να ανταποκριθούμε σε αυτές. Πρέπει να ρυθμίσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη, να φέρουμε στο τραπέζι ανθρώπους για να ρυθμίσουν μαζί την Τεχνητή Νοημοσύνη, αντί να σκεφτόμαστε με παραδοσιακούς όρους του 19ου και του 20ού αιώνα.
Ακόμη και στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή, είχαμε μια συζήτηση σχετικά με το πακέτο για την ενοποίηση των αγορών και την εποπτεία, η οποία δικαιολογεί τον σκεπτικισμό σας ως προς την υλοποίηση. Το ερώτημα είναι: θα συνεχίσουμε να κάνουμε το ίδιο πράγμα 27 φορές, όταν, για παράδειγμα, οι ρυθμιστικές αρχές των κεφαλαιαγορών καλούνται να ρυθμίσουν τα ψηφιακά νομίσματα; Ή θα συγκεντρώσουμε όλο το διαθέσιμο ταλέντο και την τεχνογνωσία όσο το δυνατόν γρηγορότερα;
Άρα, ναι, η πρόκληση είναι τεράστια. Η πρόκληση είναι πελώρια. Θα κριθούμε με βάση την ικανότητά μας να δώσουμε τις απαντήσεις» απάντησε.
στο 
