Η οικοδόμηση ενός πιο δίκαιου κόσμου, εντός των ορίων του πλανήτη μας, είναι εφικτή, υποστηρίζουν οικονομολόγοι του World Inequality Lab (WIL) στην Έκθεση για την Παγκόσμια Δικαιοσύνη που δημοσιεύθηκε στις 4 Ιουνίου. Για να επιτευχθεί αυτό, προτείνουν στοχευμένες μειώσεις στην κατανάλωση σε συγκεκριμένους τομείς, δραστική μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων και αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες.
Οι ερευνητές δεν διστάζουν να παρουσιάσουν ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο σχέδιο, το οποίο προβάλλουν ως απάντηση στην άνοδο εθνικιστικών, λαϊκιστικών και σκεπτικιστικών ως προς την κλιματική αλλαγή κινημάτων και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
«Εδώ και καιρό βλέπουμε τεχνο-αντιδραστικούς της Σίλικον Βάλεϊ να οραματίζονται έναν κόσμο με αποικίες στον Άρη, ενώ ένας εξαθλιωμένος πληθυσμός θα παραμένει στη Γη, επειδή η τεχνητή νοημοσύνη θα έχει καταργήσει πολλές θέσεις εργασίας. Αυτό δεν είναι ένα ελκυστικό μέλλον», δήλωσε ο οικονομολόγος Λούκας Τσανσέλ, συνδιευθυντής του WIL.
Ο Τσανσέλ και ο οικονομολόγος Τομά Πικετί, επίσης συνδιευθυντής του WIL, υπογραμμίζουν ότι η πρόκληση είναι η διαμόρφωση ενός «επιθυμητού και ελκυστικού» μέλλοντος, ικανού να αντιπαρατεθεί στον ολοένα ενισχυόμενο τεχνο-εθνικιστικό λόγο.
Η Έκθεση Παγκόσμιας Δικαιοσύνης, στην οποία συνέβαλαν 45 ερευνητές, βασίζεται σε εκτεταμένη βάση δεδομένων για τις παγκόσμιες ανισότητες και επιδιώκει να στηρίξει διεθνείς πρωτοβουλίες, όπως η πρόταση της Βραζιλίας στο πλαίσιο του G20 για την επιβολή υψηλότερης φορολόγησης στους δισεκατομμυριούχους.
Από το 2018, το WIL δημοσιεύει τακτικά εκθέσεις που εξετάζουν τις ανισότητες στον παγκόσμιο πλούτο. Αυτή τη φορά, προτείνει έναν συγκεκριμένο οδικό χάρτη που ενσωματώνει την κλιματική διάσταση.
«Είναι ένα σχέδιο για την αλλαγή του συστήματος, ξεκινώντας από το υπάρχον, για να αποφευχθεί η ορμητική πορεία προς την καταστροφή», δήλωσε ο Τσανσέλ.
Από την πρώτη κιόλας σελίδα, η υπόσχεση είναι σαφής. Η οικοδόμηση ενός κόσμου όπου η κοινωνικοοικονομική ισότητα και ο περιορισμός των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής- προϋποθέσεις για έναν βιώσιμο πλανήτη– είναι ταυτόχρονα συμβατά και εφικτά. Σύμφωνα με το προτεινόμενο σενάριο, το μέσο εθνικό μηνιαίο εισόδημα ανά άτομο θα συγκλίνει στα 5.000 ευρώ έως το 2100 σε κάθε χώρα, από 290 ευρώ στην υποσαχάρια Αφρική έως 4.590 ευρώ στη Βόρεια Αμερική που είναι σήμερα. Το μερίδιο του παγκόσμιου πλούτου που κατέχει το φτωχότερο μισό του πληθυσμού θα αυξηθεί από 2% σε 30%, ενώ το μερίδιο των δισεκατομμυριούχων θα μειωθεί από 6% σε 0,05%. Παράλληλα, η υπερθέρμανση του πλανήτη θα περιοριστεί στους 1,8°C έως το 2100, αντί να ξεπεράσει τους 4°C.
Τρεις βασικές προϋποθέσεις
Όπως εξηγεί ο Πικετί, η υλοποίηση του σχεδίου αυτού απαιτεί τρεις προϋποθέσεις: ταχεία αποανθρακοποίηση των ενεργειακών συστημάτων, σημαντικές αλλαγές στη δομή της οικονομίας με μείωση υλικών τομέων όπως η βιομηχανία και οι μεταφορές και ενίσχυση άυλων υπηρεσιών όπως η εκπαίδευση και η υγεία, καθώς και σημαντική αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες με μείωση της κατανάλωσης κρέατος και αναδασώσεις.
Οι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η μείωση των ανισοτήτων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη βιώσιμη ευημερία σε έναν πεπερασμένο πλανήτη. Η πρόκληση φαίνεται τεράστια και οι επικριτές της έκθεσης αναμφίβολα θα την χαρακτηρίσουν ανέφικτη. Οι συγγραφείς, ωστόσο, επισημαίνουν ότι τέτοιοι στόχοι έχουν επιτευχθεί στο παρελθόν. Για παράδειγμα, το χάσμα μεταξύ του πλουσιότερου 0,1% και του φτωχότερου 10% μειώθηκε από 150 σε 11 στη Βόρεια Ευρώπη κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα.
«Η ουτοπία που προτείνουμε είναι σύμφωνη με εκείνες των αρχών του 20ού αιώνα που έγιναν πραγματικότητα», δήλωσε ο Τσανσέλ. «Εκείνη την εποχή, οι άνθρωποι εργάζονταν 3.000 ώρες ετησίως στις πλούσιες χώρες. Λίγοι μπορούσαν να φανταστούν ότι έναν αιώνα αργότερα, θα εργάζονταν μόνο 1.500 ώρες ετησίως, αλλά αυτό ακριβώς συνέβη. Προτείνουμε να συνεχιστεί αυτή η τάση και οι ώρες να μειωθούν στις 1.000».
Φόροι, ταμείο δικαιοσύνης και ανακατανομή πόρων
Η μείωση των ανισοτήτων και οι επενδύσεις που απαιτούνται για την απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα θα συνοδεύονταν από τη δημιουργία ενός παγκόσμιου ταμείου δικαιοσύνης. Το ταμείο αυτό θα χρηματοδοτούνταν αρχικά από έναν παγκόσμιο φόρο πλούτου με συντελεστή έως και 20% ετησίως για τους δισεκατομμυριούχους και από έναν φόρο εισοδήματος με οριακό συντελεστή έως και 90% για τους πλουσιότερους.
Σταδιακά, τα έσοδα από αυτές τις επενδύσεις θα γίνονταν η κύρια πηγή χρηματοδότησης, ξεπερνώντας τα φορολογικά έσοδα έως το 2100. Μεταξύ 2026 και 2060, οι δαπάνες του ταμείου θα ανέρχονταν κατά μέσο όρο στο 10,3% του παγκόσμιου ΑΕΠ ετησίως, κατανεμημένες εξίσου κατά κεφαλήν – η υποσαχάρια Αφρική θα λάμβανε έως και 8,8% του ΑΕΠ της, σε σύγκριση με 2,5% για την Ευρώπη και 2,2% για τη Βόρεια Αμερική – για την υποστήριξη τόσο της ενεργειακής μετάβασης όσο και της κοινωνικής σύγκλισης μεταξύ των χωρών, ιδίως στην εκπαίδευση και την υγεία. Αυτές οι μεταφορές θα εξαρτώνται από τις κλιματικές και κοινωνικές συνθήκες.
Πολιτικές προκλήσεις και διεθνής συνεργασία
Οι συγγραφείς αναγνωρίζουν ότι οι υπερπλούσιοι θα αντιδρούσαν έντονα σε μια τέτοια φορολόγηση και θα επιδίωκαν τρόπους αποφυγής της. Σε μια περίοδο αποδυνάμωσης της πολυμερούς συνεργασίας και ενίσχυσης του προστατευτισμού, ιδίως μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία στις ΗΠΑ, η δημιουργία μιας «πλατφόρμας παγκόσμιας δικαιοσύνης» φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με το κυρίαρχο διεθνές κλίμα.
«Η απαίτηση για κοινωνική δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Παγκόσμιο Νότο είναι πολύ ισχυρή», δήλωσε ο Τσανσέλ. «Βάσει του σχεδίου μας, το 89% του παγκόσμιου πληθυσμού θα δει το εισόδημά του να διπλασιάζεται έως το 2100. Περισσότερο από το 95% στον Παγκόσμιο Νότο θα επωφεληθεί, ενώ στον Παγκόσμιο Βορρά το ποσοστό κυμαίνεται μεταξύ 85% και 95%». πρόσθεσε.
Η δημιουργία αυτής της πλατφόρμας θα απαιτούσε, στην πραγματικότητα, μια συνολική αναθεώρηση του διεθνούς συστήματος.
«Η συνολική αρχιτεκτονική και το σενάριο που προτείνουμε είναι ατελή και τα παρουσιάζουμε ως ένα αρχικό πλαίσιο εργασίας, ανοιχτό προς συζήτηση», ανέφερε ο Πικετί.
Το σχέδιο θα παρουσιαστεί στο 3ο Παγκόσμιο Συνέδριο για την Ανισότητα, που διοργανώνει το WIL στο Παρίσι από τις 4 έως τις 6 Ιουνίου. Στο συνέδριο θα παρουσιαστούν 235 ερευνητικά άρθρα και θα διοργανωθούν πάνελ συζητήσεων με τη συμμετοχή διακεκριμένων οικονομολόγων από τον ακαδημαϊκό χώρο.
Πηγή: Le Monde
στο 
